{"id":6126,"date":"2017-09-07T19:39:46","date_gmt":"2017-09-07T12:39:46","guid":{"rendered":"http:\/\/ttud.com.vn\/?p=6126"},"modified":"2017-10-03T09:09:43","modified_gmt":"2017-10-03T02:09:43","slug":"may-laser-tia-x-sang-gap-mot-ty-lan-cac-may-hien-nay","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/may-laser-tia-x-sang-gap-mot-ty-lan-cac-may-hien-nay\/","title":{"rendered":"M\u00e1y laser tia X s\u00e1ng g\u1ea5p m\u1ed9t t\u1ef7 l\u1ea7n c\u00e1c m\u00e1y hi\u1ec7n nay"},"content":{"rendered":"<p><strong>C\u00e1c n\u01b0\u1edbc ch\u00e2u \u00c2u \u0111\u01b0a v\u00e0o ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng m\u00e1y laser tia X m\u1ea1nh nh\u1ea5t th\u1ebf gi\u1edbi c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng ch\u1ee5p h\u00ecnh nguy\u00ean t\u1eed.<\/strong><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-6282\" src=\"http:\/\/ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/07092017093208-baotran59-may.jpg\" alt=\"\" width=\"452\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/07092017093208-baotran59-may.jpg 452w, https:\/\/casta.ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2017\/09\/07092017093208-baotran59-may-300x199.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 452px) 100vw, 452px\" \/><\/p>\n<p>M\u00e1y laser tia X m\u1ea1nh nh\u1ea5t th\u1ebf gi\u1edbi ch\u00ednh th\u1ee9c \u0111i v\u00e0o ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng \u1edf th\u00e0nh ph\u1ed1 Hamburg, \u0110\u1ee9c, BBC h\u00f4m qua \u0111\u01b0a tin. V\u1edbi chi ph\u00ed x\u00e2y d\u1ef1ng h\u01a1n 1,2 t\u1ef7 USD, thi\u1ebft b\u1ecb c\u00f3 t\u00ean g\u1ecdi European X-ray Free Electron Laser (XFEL) s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ea5u tr\u00fac chi ti\u1ebft c\u1ee7a nguy\u00ean t\u1eed.<\/p>\n<p>Theo c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc, c\u00e1ch c\u1ed7 m\u00e1y chi\u1ebfu \u00e1nh s\u00e1ng v\u00e0o m\u1ee5c ti\u00eau s\u1ebd cho ph\u00e9p ch\u1ee5p l\u1ea1i ngay l\u1eadp t\u1ee9c kho\u1ea3nh kh\u1eafc li\u00ean k\u1ebft h\u00f3a h\u1ecdc h\u00ecnh th\u00e0nh ho\u1eb7c b\u1ecb ph\u00e1 v\u1ee1. Nh\u00f3m nghi\u00ean c\u1ee9u hy v\u1ecdng XFEL s\u1ebd gi\u00fap h\u1ecd c\u00f3 nh\u1eefng ph\u00e1t hi\u1ec7n c\u01a1 b\u1ea3n m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng cho nh\u1eefng ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb v\u00e0 v\u1eadt li\u1ec7u m\u1edbi.<\/p>\n<p>C\u1ed7 m\u00e1y l\u00e0 m\u1ed9t m\u00e1y gia t\u1ed1c th\u1eb3ng si\u00eau d\u1eabn n\u1eb1m trong t\u1ed5 h\u1ee3p \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m d\u00e0i 3,4 km \u1edf \u0111\u1ed9 s\u00e2u 40 m b\u00ean d\u01b0\u1edbi th\u00e0nh ph\u1ed1 Hamburg v\u00e0 th\u1ecb tr\u1ea5n Schenefeld \u1edf g\u1ea7n \u0111\u00f3. XFEL ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng th\u00f4ng qua t\u0103ng t\u1ed1c c\u00e1c c\u1ee5m electron \u0111\u1ebfn g\u1ea7n v\u1eadn t\u1ed1c \u00e1nh s\u00e1ng, tr\u01b0\u1edbc khi n\u00e9m ch\u00fang xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1eddng d\u1ed1c ch\u1eef chi ki\u1ec3m so\u00e1t b\u1edfi h\u1ec7 th\u1ed1ng nam ch\u00e2m g\u1ecdi l\u00e0 m\u00e1y g\u1ee3n s\u00f3ng.<\/p>\n<p>Khi c\u00e1c electron ngo\u1eb7t h\u01b0\u1edbng, ch\u00fang ph\u00e1t ra ch\u1edbp s\u00e1ng tia X v\u00e0 c\u00e1c h\u1ea1t t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c v\u1edbi b\u1ee9c x\u1ea1 n\u00e0y, t\u1ee5 l\u1ea1i c\u00e0ng ch\u1eb7t h\u01a1n. Tr\u1ea1ng th\u00e1i n\u00e9n ch\u1eb7t c\u1ee7a ch\u00fang kh\u00f4ng ch\u1ec9 t\u0103ng c\u01b0\u1eddng m\u1ee9c \u0111\u1ed9 ph\u00e1t s\u00e1ng m\u00e0 c\u00f2n mang l\u1ea1i \u0111\u1ed9 g\u1eafn k\u1ebft. V\u1ec1 c\u01a1 b\u1ea3n, c\u00e1c tia X tr\u1edf n\u00ean \u0111\u1ed3ng nh\u1ea5t v\u00e0 c\u00f3 \u0111\u1eb7c t\u00ednh c\u1ee7a \u00e1nh s\u00e1ng laser.<\/p>\n<p>Ch\u00f9m s\u00e1ng s\u1ebd chi\u1ebfu xuy\u00ean qua v\u00e0 l\u00e0m l\u1ed9 r\u00f5 m\u1ecdi v\u1eadt tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i c\u1ee7a n\u00f3 \u1edf c\u1ea5p \u0111\u1ed9 nguy\u00ean t\u1eed, bao g\u1ed3m ph\u00e2n t\u1eed protein trong c\u01a1 th\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi hay ch\u1ea5t x\u00fac t\u00e1c d\u00f9ng \u0111\u1ec3 s\u1ea3n xu\u1ea5t h\u00f3a ch\u1ea5t c\u00f4ng nghi\u1ec7p.<\/p>\n<p>Nhi\u1ec1u qu\u1ed1c gia tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi s\u1eed d\u1ee5ng nh\u1eefng c\u1ed7 m\u00e1y tr\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 synchrotron \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u0111i\u1ec1u t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1. Nh\u01b0ng \u00e1nh s\u00e1ng do XFEL ph\u00e1t ra s\u00e1ng g\u1ea5p m\u1ed9t t\u1ef7 l\u1ea7n so v\u1edbi nh\u1eefng thi\u1ebft b\u1ecb \u0111\u00f3. \u0110i\u1ec3m kh\u00e1c bi\u1ec7t c\u1ee7a XFEL l\u00e0 c\u1ed7 m\u00e1y ph\u00e1t ra c\u00e1c ch\u1edbp s\u00e1ng trong th\u1eddi gian si\u00eau nhanh. C\u1ed7 m\u00e1y ph\u00f3ng ra m\u1ed9t ngh\u00ecn t\u1ef7 photon tia X trong m\u1ed9t nh\u1ecbp ch\u1ec9 k\u00e9o d\u00e0i 50 femto gi\u00e2y (0,000.000.000.000.05 gi\u00e2y) v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 l\u1eb7p l\u1ea1i 27.000 l\u1ea7n m\u1ed9t gi\u00e2y.<\/p>\n<p>K\u1ef3 v\u1ecdng l\u1edbn v\u1edbi XFEL l\u00e0 ch\u00fang t\u00f4i c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ee5p \u1ea3nh m\u1ed9t h\u1ea1t \u0111\u01a1n l\u1ebb. B\u1ea1n ch\u1ec9 c\u1ea7n \u0111\u1eb7t m\u1ed9t t\u1ed5 h\u1ee3p protein ho\u1eb7c virus v\u00e0o lu\u1ed3ng s\u00e1ng. Th\u1ef1c th\u1ec3 sinh h\u1ecdc s\u1ebd ph\u00e1t t\u00e1n nh\u1eefng photon \u0111\u1ec3 b\u1ea1n ch\u1ee5p l\u1ea1i h\u00ecnh d\u00e1ng c\u1ee7a n\u00f3, GS Elspeth Garman \u1edf \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Oxford, Anh, th\u00e0nh vi\u00ean \u1ee6y ban s\u1eafp x\u1ebfp th\u1eddi gian th\u00ed nghi\u1ec7m \u1edf Hamburg, cho bi\u1ebft.<\/p>\n<p>XFEL s\u1ebd b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u1eadn h\u00e0nh d\u01b0\u1edbi s\u1ef1 \u0111i\u1ec1u ph\u1ed1i c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u1ebfn t\u1eeb 11 qu\u1ed1c gia th\u00e0nh vi\u00ean trong li\u00ean minh. \u0110\u1ee9c kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1eb7t m\u00e1y XFEL m\u00e0 c\u00f2n cung c\u1ea5p ph\u1ea7n l\u1edbn ng\u00e2n s\u00e1ch v\u00e0 c\u00f4ng ngh\u1ec7. C\u00e1c qu\u1ed1c gia th\u00e0nh vi\u00ean kh\u00e1c l\u00e0 Nga, \u0110an M\u1ea1ch, Ph\u00e1p, Hungary, Italy, Ba Lan, Slovakia, T\u00e2y Ban Nha, Th\u1ee5y \u0110i\u1ec3n v\u00e0 Th\u1ee5y S\u1ef9.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em>Ngu\u1ed3n VnExpress<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>C\u00e1c n\u01b0\u1edbc ch\u00e2u \u00c2u \u0111\u01b0a v\u00e0o ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng m\u00e1y laser tia X m\u1ea1nh nh\u1ea5t th\u1ebf gi\u1edbi c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng ch\u1ee5p h\u00ecnh nguy\u00ean t\u1eed. M\u00e1y laser tia X m\u1ea1nh nh\u1ea5t th\u1ebf gi\u1edbi ch\u00ednh th\u1ee9c \u0111i v\u00e0o ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng \u1edf th\u00e0nh ph\u1ed1 Hamburg, \u0110\u1ee9c, BBC h\u00f4m qua \u0111\u01b0a tin. V\u1edbi chi ph\u00ed x\u00e2y d\u1ef1ng h\u01a1n 1,2 t\u1ef7 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":6282,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[47],"tags":[],"class_list":["post-6126","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tin-tuc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6126","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6126"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6126\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6283,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6126\/revisions\/6283"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6282"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6126"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6126"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6126"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}