{"id":6092,"date":"2016-12-05T19:32:15","date_gmt":"2016-12-05T12:32:15","guid":{"rendered":"http:\/\/ttud.com.vn\/?p=6092"},"modified":"2017-10-03T14:40:44","modified_gmt":"2017-10-03T07:40:44","slug":"su-dung-nam-cham-de-tim-lai-tri-nho-bi-lang-quen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/su-dung-nam-cham-de-tim-lai-tri-nho-bi-lang-quen\/","title":{"rendered":"S\u1eed d\u1ee5ng nam ch\u00e2m \u0111\u1ec3 t\u00ecm l\u1ea1i tr\u00ed nh\u1edb b\u1ecb l\u00e3ng qu\u00ean"},"content":{"rendered":"<p><strong>V\u1eeba c\u00f3 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p m\u1edbi \u0111\u1ec3 t\u00ecm l\u1ea1i tr\u00ed nh\u1edb b\u1ecb m\u1ea5t. C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u00e3 s\u1eed d\u1ee5ng nam ch\u00e2m gi\u00fap con ng\u01b0\u1eddi nh\u1edb l\u1ea1i qu\u00e1 kh\u1ee9 c\u1ee7a h\u1ecd.<\/strong><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-6938\" src=\"http:\/\/ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/1-1480914113326-0-0-311-500-crop-1481297247975.jpg\" alt=\"\" width=\"660\" height=\"411\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><em>B\u1ed9 n\u00e3o v\u1eabn c\u00f2n nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u b\u00ed \u1ea9n v\u1ec1 vi\u1ec7c l\u01b0u gi\u1eef tr\u00ed nh\u1edb \u1ea2nh: Getty Images<\/em><\/p>\n<p>Ai \u0111\u00f3 \u0111\u1ecdc cho b\u1ea1n s\u1ed1 \u0111i\u1ec7n tho\u1ea1i, b\u1ea1n b\u1ea5m s\u1ed1 g\u1ecdi ngay, nh\u01b0ng 10 ph\u00fat sau, li\u1ec7u b\u1ea1n c\u00f2n nh\u1edb s\u1ed1 \u0111i\u1ec7n tho\u1ea1i \u0111\u00f3? M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec3u r\u00f5 c\u00e1ch th\u1ee9c b\u1ed9 n\u00e3o l\u01b0u tr\u1eef c\u00e1c d\u1ea1ng th\u00f4ng tin, nh\u01b0ng l\u00e0m c\u00e1ch n\u00e0o \u0111\u1ec3 truy c\u1eadp n\u00f3 d\u1ec5 d\u00e0ng khi c\u00f3 vi\u1ec7c c\u1ea7n, l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec3u m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. Nh\u01b0ng nghi\u00ean c\u1ee9u m\u1edbi n\u00e0y \u0111em l\u1ea1i tia s\u00e1ng cho vi\u1ec7c th\u1ea5u hi\u1ec3u n\u00e3o b\u1ed9 ph\u1ee9c t\u1ea1p c\u1ee7a ch\u00fang ta.<\/p>\n<p>Nghi\u00ean c\u1ee9u n\u00f3i r\u1eb1ng, b\u1eb1ng c\u00e1ch s\u1eed d\u1ee5ng nam ch\u00e2m, ch\u1eafc ch\u1eafn nh\u1eefng k\u00ed \u1ee9c b\u1ecb l\u00e3ng qu\u00ean s\u1ebd t\u00ecm l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, ng\u01b0\u1eddi ta ngh\u0129 \u201ctr\u00ed nh\u1edb l\u00e0m vi\u1ec7c\u201d (working memory) c\u1ee7a ch\u00fang ta nh\u1edb c\u00e1c th\u00f4ng tin quan tr\u1ecdng trong m\u1ed9t kho\u1ea3ng th\u1eddi gian ng\u1eafn. Nh\u01b0 vi\u1ec7c quay s\u1ed1 \u0111i\u1ec7n tho\u1ea1i \u0111\u00f2i h\u1ecfi nh\u1eefng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng duy tr\u00ec \u0111\u1ec3 gi\u1eef th\u00f4ng tin n\u00e0y l\u1ea1i. Nh\u01b0ng trong m\u1ed9t nghi\u00ean c\u1ee9u m\u1edbi, nh\u00f3m nh\u00e0 khoa h\u1ecdc t\u1eeb Tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Wisconsin-Madison \u0111\u00e3 ch\u1ec9 ra, b\u1ed9 n\u00e3o gi\u1ea5u k\u00edn nh\u1eefng th\u00f4ng tin \u00edt quan tr\u1ecdng \u1edf m\u1ed9t n\u01a1i n\u00e0o \u0111\u00f3, khi\u1ebfn vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh c\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a n\u00e3o b\u1ed9 c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 truy c\u1eadp v\u00e0o \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u1eefng nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0a c\u00e1c th\u00f4ng tin \u0111\u00f3 tr\u1edf l\u1ea1i ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u00f3 ch\u1ee7 \u0111\u00edch, nh\u1edd v\u00e0o nam ch\u00e2m.<\/p>\n<p>Nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap \u00edch cho vi\u1ec7c ch\u1eefa tr\u1ecb nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb b\u1ec7nh t\u00e2m th\u1ea7n ph\u00e2n li\u1ec7t ho\u1eb7c \u0111ang tuy\u1ec7t v\u1ecdng, b\u1eb1ng c\u00e1ch t\u00ecm ra ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p m\u1edbi \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m so\u00e1t suy ngh\u0129 con ng\u01b0\u1eddi. \u201cNhi\u1ec1u c\u0103n b\u1ec7nh v\u1ec1 t\u00e2m th\u1ea7n li\u00ean quan \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng th\u1ec3 ch\u1ecdn m\u00ecnh mu\u1ed1n suy ngh\u0129 c\u00e1i g\u00ec. Nh\u1eefng g\u00ec ch\u00fang t\u00f4i \u0111ang l\u00e0m l\u00e0 b\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea7u ti\u00ean t\u00ecm ki\u1ebfm m\u1ed9t c\u01a1 ch\u1ebf \u0111\u1ec3 ki\u1ec3m so\u00e1t nh\u1eefng th\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi ta \u0111ang suy ngh\u0129\u201d, t\u00e1c gi\u1ea3 quan tr\u1ecdng c\u1ee7a nghi\u00ean c\u1ee9u, gi\u00e1o s\u01b0 Brad Postle c\u1ee7a Tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Wisconsin-Madison cho bi\u1ebft. Gi\u00e1o s\u01b0 Postle c\u0169ng ph\u00e1t bi\u1ec3u tr\u00ean t\u1edd MailOnline r\u1eb1ng: \u201cNh\u1eefng c\u0103n b\u1ec7nh t\u00e2m th\u1ea7n khi\u1ebfn suy ngh\u0129 c\u1ee7a b\u1ec7nh nh\u00e2n tr\u1edf n\u00ean l\u1ed9n x\u1ed9n. V\u00ed d\u1ee5, s\u1ef1 th\u1ea5t v\u1ecdng v\u1edbi vi\u1ec7c suy ngh\u0129 nh\u1eefng th\u1ee9 ti\u00eau c\u1ef1c, b\u1ec7nh t\u00e2m th\u1ea7n ph\u00e2n li\u1ec7t v\u1edbi \u1ea3o gi\u00e1c, can d\u1ef1 v\u00e0o v\u00e0 t\u1ea1o ra nh\u1eefng t\u00edn hi\u1ec7u \u1ed3n \u00e0o trong b\u1ed9 n\u00e3o, m\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e2m th\u1ea7n kh\u00f4ng kh\u1ecfe m\u1ea1nh c\u00f3 th\u1ec3 ph\u1edbt l\u1edd ch\u00fang\u201d.<\/p>\n<p>Theo gi\u00e1o s\u01b0 Postle, h\u1ea7u h\u1ebft m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u1ea3m th\u1ea5y h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 t\u1eadp trung nhi\u1ec1u h\u01a1n v\u00e0o c\u00e1c k\u00ed \u1ee9c, so v\u1edbi tr\u00ed nh\u1edb ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a h\u1ecd th\u1ef1c s\u1ef1 l\u01b0u gi\u1eef. Quan ni\u1ec7m c\u1ee7a b\u1ea1n v\u1ec1 vi\u1ec7c c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1eadn th\u1ee9c m\u1ecdi th\u1ee9 \u1edf h\u1ea7u h\u1ebft m\u1ecdi th\u1eddi \u0111i\u1ec3m, ch\u1ec9 l\u00e0 m\u1ed9t lo\u1ea1i \u1ea3o gi\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o n\u00ean t\u1eeb th\u1ee9c nh\u1eadn c\u1ee7a b\u1ea1n. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 c\u0169ng \u0111\u00fang cho vi\u1ec7c suy ngh\u0129. B\u1ea1n c\u00f3 \u1ea5n t\u01b0\u1ee3ng r\u1eb1ng, b\u1ea1n \u0111ang ngh\u0129 nhi\u1ec1u th\u1ee9 c\u00f9ng m\u1ed9t l\u00fac, gi\u1eef t\u1ea5t c\u1ea3 ch\u00fang trong t\u00e2m tr\u00ed. Nh\u01b0ng nhi\u1ec1u nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u00e3 ch\u1ec9 ra, b\u1ea1n ch\u1ec9 ngh\u0129 \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ea5t \u00edt th\u1ee9.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u ti\u1ebfn h\u00e0nh m\u1ed9t chu\u1ed7i c\u00e1c th\u00ed nghi\u1ec7m, trong \u0111\u00f3 ng\u01b0\u1eddi tham gia \u0111\u01b0\u1ee3c y\u00eau c\u1ea7u nh\u1edb hai lo\u1ea1i th\u00f4ng tin kh\u00e1c nhau, b\u1eb1ng c\u00e1ch s\u1eed d\u1ee5ng t\u1eeb ng\u1eef, n\u00e9t m\u1eb7t v\u00e0 nh\u1eefng chuy\u1ec3n \u0111\u1ed9ng tr\u1ef1c ti\u1ebfp. Khi c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean cho ng\u01b0\u1eddi tham d\u1ef1 m\u1ed9t g\u1ee3i \u00fd, c\u00e1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng \u0111i\u1ec7n n\u00e3o v\u00e0 l\u01b0u l\u01b0\u1ee3ng m\u00e1u trong b\u1ed9 n\u00e3o, li\u00ean quan \u0111\u1ebfn tr\u00ed nh\u1edb t\u1eeb ng\u1eef \u0111\u1ec1u bi\u1ebfn m\u1ea5t. Nh\u01b0ng n\u1ebfu m\u1ed9t g\u1ee3i \u00fd th\u1ee9 hai \u0111\u01b0a ra v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tham gia bi\u1ebft h\u1ecd s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c h\u1ecfi nh\u1eefng c\u00e2u h\u1ecfi li\u00ean quan \u0111\u1ebfn c\u00e1c t\u1eeb \u0111\u00f3, ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a b\u1ed9 n\u00e3o ngay l\u1eadp t\u1ee9c chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn ch\u1ebf \u0111\u1ed9 t\u1eadp trung cao \u0111\u1ed9. C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m c\u00e1c k\u00ed \u1ee9c b\u1ecb b\u1ecf qu\u00ean quay tr\u1edf l\u1ea1i b\u1ed9 n\u00e3o, m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea7n \u0111\u01b0a ra g\u1ee3i \u00fd cho ng\u01b0\u1eddi tham gia.<\/p>\n<p>S\u1eed d\u1ee5ng m\u1ed9t c\u00f4ng ngh\u1ec7 g\u1ecdi l\u00e0 TMS (Transcranial Magnetic Stimulation), c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u \u00e1p d\u1ee5ng l\u0129nh v\u1ef1c \u0111i\u1ec7n t\u1eeb t\u1eadp trung v\u00e0o m\u1ed9t ph\u1ea7n ch\u00ednh x\u00e1c c\u1ee7a b\u1ed9 n\u00e3o li\u00ean quan \u0111\u1ebfn t\u1eeb ng\u1eef. Sau \u0111\u00f3 h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 kh\u1edfi \u0111\u1ed9ng lo\u1ea1i ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a b\u1ed9 n\u00e3o, \u0111\u1ea1i di\u1ec7n cho s\u1ef1 t\u1eadp trung ch\u00fa \u00fd. \u201cM\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi lu\u00f4n ngh\u0129 nh\u1eefng neuron lu\u00f4n nh\u1ea5p nh\u00e1y \u0111\u1ec3 gi\u1eef m\u1ecdi th\u1ee9 trong tr\u00ed nh\u1edb. H\u1ea7u h\u1ebft nh\u1eefng m\u1eabu n\u00e3o b\u1ed9 \u0111\u1ec1u gi\u1ea3 v\u1edd v\u1ec1 \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 (nh\u1edb m\u1ecdi th\u1ee9). Nh\u01b0ng ch\u00fang t\u00f4i \u0111ang ch\u1ee9ng ki\u1ebfn vi\u1ec7c m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi nh\u1edb c\u00e1c s\u1ef1 vi\u1ec7c m\u1ed9t c\u00e1ch h\u1ea7u nh\u01b0 ho\u00e0n h\u1ea3o, m\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 hi\u1ec7n b\u1ea5t k\u00ec ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng n\u00e0o li\u00ean quan \u0111\u1ebfn s\u1ef1 nh\u1ea5p nh\u00e1y c\u1ee7a neuron. S\u1ef1 th\u1eadt r\u1eb1ng, b\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 mang t\u1ea5t c\u1ea3 k\u00ed \u1ee9c tr\u1edf l\u1ea1i trong v\u00ed d\u1ee5 n\u00e0y, ch\u1ee9ng t\u1ecf m\u1ecdi th\u1ee9 \u0111\u00e3 b\u1ecb qu\u00ean h\u1ebft. V\u1ea5n \u0111\u1ec1 l\u00e0 ch\u00fang ta kh\u00f4ng th\u1ea5y b\u1eb1ng ch\u1ee9ng r\u00f5 r\u00e0ng cho vi\u1ec7c l\u01b0u gi\u1eef ch\u1ee7 \u0111\u1ed9ng trong b\u1ed9 n\u00e3o\u201d, gi\u00e1o s\u01b0 Postle n\u00f3i.<\/p>\n<p>Nh\u01b0ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1ea5t c\u1ea3 tr\u00ed nh\u1edb c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u gi\u1eef trong khu v\u1ef1c n\u00e0y, v\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1eabn c\u1ea7n t\u00ecm hi\u1ec3u s\u00e2u h\u01a1n \u0111\u1ec3 bi\u1ebft b\u1ed9 n\u00e3o gi\u1eef l\u1ea1i c\u00e1i g\u00ec v\u00e0 qu\u00ean c\u00e1i g\u00ec. \u201cCh\u00fang ta v\u1eabn kh\u00f4ng bi\u1ebft b\u1ed9 n\u00e3o quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh \u201cb\u1ecf r\u01a1i\u201d c\u00e1c s\u1ef1 vi\u1ec7c n\u00e0o, v\u00e0 cho ph\u00e9p l\u01b0u gi\u1eef th\u1ee9 g\u00ec trong tr\u00ed nh\u1edb ng\u1eafn h\u1ea1n n\u1ebfu b\u1ea1n c\u1ea7n ch\u00fang. Ch\u00fang t\u00f4i \u0111ang ti\u1ebfn h\u00e0nh m\u1ed9t v\u00e0i quy tr\u00ecnh th\u00fa v\u1ecb v\u1edbi nh\u1eefng nghi\u00ean c\u1ee9u c\u01a1 b\u1ea3n v\u1ec1 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u00e0y\u201d, gi\u00e1o s\u01b0 Postle cho bi\u1ebft.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em>B\u00edch Tr\u00e2m<\/em><br \/>\n<em> www.khampha.vn<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>V\u1eeba c\u00f3 m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p m\u1edbi \u0111\u1ec3 t\u00ecm l\u1ea1i tr\u00ed nh\u1edb b\u1ecb m\u1ea5t. C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u00e3 s\u1eed d\u1ee5ng nam ch\u00e2m gi\u00fap con ng\u01b0\u1eddi nh\u1edb l\u1ea1i qu\u00e1 kh\u1ee9 c\u1ee7a h\u1ecd. B\u1ed9 n\u00e3o v\u1eabn c\u00f2n nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u b\u00ed \u1ea9n v\u1ec1 vi\u1ec7c l\u01b0u gi\u1eef tr\u00ed nh\u1edb \u1ea2nh: Getty Images Ai \u0111\u00f3 \u0111\u1ecdc cho b\u1ea1n s\u1ed1 \u0111i\u1ec7n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":6938,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[47],"tags":[],"class_list":["post-6092","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tin-tuc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6092","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6092"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6092\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6942,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6092\/revisions\/6942"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6938"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6092"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6092"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6092"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}