{"id":5875,"date":"2016-09-22T18:42:40","date_gmt":"2016-09-22T11:42:40","guid":{"rendered":"http:\/\/ttud.com.vn\/?p=5875"},"modified":"2017-10-03T09:59:20","modified_gmt":"2017-10-03T02:59:20","slug":"con-nguoi-day-trai-dat-vao-the-dia-chat-moi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/con-nguoi-day-trai-dat-vao-the-dia-chat-moi\/","title":{"rendered":"Con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea9y Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t v\u00e0o th\u1ebf \u0111\u1ecba ch\u1ea5t m\u1edbi"},"content":{"rendered":"<p><strong>Qu\u00e1 tr\u00ecnh c\u00f4ng nghi\u1ec7p h\u00f3a nhanh ch\u00f3ng c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi trong th\u1ebf k\u1ef7 qua khi\u1ebfn Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t b\u01b0\u1edbc v\u00e0o th\u1ebf \u0111\u1ecba ch\u1ea5t m\u1edbi g\u1ecdi l\u00e0 Anthropocene sau h\u01a1n 11.500 n\u0103m.<\/strong><\/p>\n<p>Theo Telegraph, m\u1ed9t nh\u00f3m nghi\u00ean c\u1ee9u qu\u1ed1c t\u1ebf nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh s\u1ef1 xu\u1ea5t hi\u1ec7n c\u1ee7a nh\u1ef1a, kim lo\u1ea1i m\u1edbi v\u00e0 b\u00ea t\u00f4ng tr\u00ean to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi k\u1ebft h\u1ee3p v\u1edbi hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu do con ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1o ra \u0111\u00e3 th\u00fac \u0111\u1ea9y Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t b\u01b0\u1edbc v\u00e0o th\u1ebf \u0111\u1ecba ch\u1ea5t m\u1edbi Anthropocene (t\u1ea1m d\u1ecbch l\u00e0 th\u1ebf Nh\u00e2n Sinh). Ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec3 l\u1ea1i d\u1ea5u v\u1ebft c\u00f3 th\u1ec3 nh\u00ecn th\u1ea5y tr\u00ean Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc th\u1ebf Holocene thu\u1ed9c k\u1ef7 \u0110\u1ec7 T\u1ee9, b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb n\u0103m 9.700 tr\u01b0\u1edbc C\u00f4ng nguy\u00ean.<br \/>\nC\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111ang tranh lu\u1eadn v\u1ec1 vi\u1ec7c th\u00f4ng qua m\u1ed9t \u0111\u01a1n v\u1ecb th\u1eddi gian \u0111\u1ecba ch\u1ea5t m\u1edbi \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng b\u1edfi s\u1ef1 th\u1ed1ng tr\u1ecb c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi, ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi nh\u1eefng thay \u0111\u1ed5i \u0111\u1ecba ch\u1ea5t to\u00e0n c\u1ea7u trong th\u1eddi gian g\u1ea7n \u0111\u00e2y. V\u00e0o tu\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc, nh\u00f3m c\u00f4ng t\u00e1c v\u1ec1 Anthropocene (AWG) ti\u1ebfn h\u00e0nh m\u1ed9t h\u1ed9i ngh\u1ecb \u1edf Cape Town, Nam Phi, \u0111\u01b0a ra \u0111\u1ec1 xu\u1ea5t th\u1eddi \u0111i\u1ec3m b\u1eaft \u0111\u1ea7u th\u1ebf \u0111\u1ecba ch\u1ea5t Anthropocene t\u00ednh t\u1eeb n\u0103m 1950.<br \/>\nTrong s\u1ed1 35 th\u00e0nh vi\u00ean c\u1ee7a AWG, 20 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng \u00fd ph\u00e2n chia m\u1ed1c th\u1eddi gian m\u1edbi l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ebf \u0111\u1ecba ch\u1ea5t ri\u00eang bi\u1ec7t, kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u1edf c\u1ea5p ph\u00e2n lo\u1ea1i th\u1ea5p h\u01a1n nh\u01b0 m\u1ed9t giai \u0111o\u1ea1n c\u1ee7a th\u1ebf Holocene ho\u1eb7c c\u1ea5p ph\u00e2n lo\u1ea1i cao h\u01a1n nh\u01b0 k\u1ef7 Jura hay k\u1ef7 Ph\u1ea5n Tr\u1eafng.<br \/>\nJan Zalasiewicz, gi\u00e1o s\u01b0 v\u1ec1 c\u1ed5 sinh h\u1ecdc t\u1ea1i \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Leicester, Anh, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi l\u00e0 th\u00e0nh vi\u00ean c\u1ee7a nh\u00f3m AWG, cho bi\u1ebft h\u00e0m l\u01b0\u1ee3ng cacbon v\u00e0 nit\u01a1 trong kh\u00ed quy\u1ec3n v\u1eabn duy tr\u00ec \u1edf m\u1ee9c kh\u00e1 \u1ed5n \u0111\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc th\u1eddi k\u1ef3 &#8220;ph\u00e1t tri\u1ec3n v\u01b0\u1ee3t b\u1eadc&#8221; c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi trong th\u1ebf k\u1ef7 20.<br \/>\n&#8220;Con ng\u01b0\u1eddi g\u00e2y ra nh\u1eefng t\u00e1c \u0111\u1ed9ng to\u00e0n c\u1ea7u, l\u00e0m \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a to\u00e0n b\u1ed9 h\u1ec7 th\u1ed1ng Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t&#8221;, Zalasiewicz cho bi\u1ebft. Paul Crutzen, nh\u00e0 h\u00f3a h\u1ecdc ng\u01b0\u1eddi H\u00e0 Lan t\u1eebng \u0111\u1ea1i gi\u1ea3i Nobel, v\u00e0 \u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p Eugene Stoermer l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u01b0a ra \u00fd t\u01b0\u1edfng v\u1ec1 th\u1ebf Anthropocene n\u0103m 2000. \u0110\u1ec1 xu\u1ea5t c\u1ee7a nh\u00f3m AWG l\u00e0 s\u1ef1 t\u00e1n th\u00e0nh v\u1ec1 m\u1eb7t khoa h\u1ecdc, cho th\u1ea5y th\u1ebf \u0111\u1ecba ch\u1ea5t Anthropocene c\u00f3 nh\u1eefng \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m ri\u00eang bi\u1ec7t v\u00e0 quy m\u00f4 \u0111\u1ee7 l\u1edbn \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c xem x\u00e9t, \u00e1p d\u1ee5ng ch\u00ednh th\u1ee9c trong B\u1ea3ng ni\u00ean bi\u1ec3u \u0111\u1ecba ch\u1ea5t qu\u1ed1c t\u1ebf. Theo AWG, nh\u1eefng thay \u0111\u1ed5i trong h\u1ec7 th\u1ed1ng Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng cho th\u1ebf Anthropocene bao g\u1ed3m s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n c\u1ee7a c\u00e1c h\u1ea1t nh\u1ef1a, nh\u00f4m v\u00e0 h\u00e0m l\u01b0\u1ee3ng cao c\u1ee7a nit\u01a1, phosphate trong \u0111\u1ea5t, c\u0169ng nh\u01b0 nhi\u1ec5u lo\u1ea1n h\u00f3a ch\u1ea5t tr\u00ean di\u1ec7n r\u1ed9ng l\u00e0m \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn chu tr\u00ecnh cacbon v\u00e0 nit\u01a1.<br \/>\n\u0110\u1ec1 ngh\u1ecb c\u00f4ng nh\u1eadn ch\u00ednh th\u1ee9c th\u1ebf \u0111\u1ecba ch\u1ea5t Anthropocene s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00f4ng qua b\u1edfi m\u1ed9t lo\u1ea1t \u1ee7y ban, trong \u0111\u00f3 cao nh\u1ea5t l\u00e0 Ban \u0111i\u1ec1u h\u00e0nh Li\u00ean hi\u1ec7p Qu\u1ed1c t\u1ebf v\u1ec1 Khoa h\u1ecdc \u0110\u1ecba ch\u1ea5t (IUGS). Qu\u00e1 tr\u00ecnh n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 k\u00e9o d\u00e0i \u00edt nh\u1ea5t ba n\u0103m.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em>L\u00ea H\u00f9ng<\/em><br \/>\n<em> http:\/\/vnexpress.net<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Qu\u00e1 tr\u00ecnh c\u00f4ng nghi\u1ec7p h\u00f3a nhanh ch\u00f3ng c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi trong th\u1ebf k\u1ef7 qua khi\u1ebfn Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t b\u01b0\u1edbc v\u00e0o th\u1ebf \u0111\u1ecba ch\u1ea5t m\u1edbi g\u1ecdi l\u00e0 Anthropocene sau h\u01a1n 11.500 n\u0103m. Theo Telegraph, m\u1ed9t nh\u00f3m nghi\u00ean c\u1ee9u qu\u1ed1c t\u1ebf nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh s\u1ef1 xu\u1ea5t hi\u1ec7n c\u1ee7a nh\u1ef1a, kim lo\u1ea1i m\u1edbi v\u00e0 b\u00ea t\u00f4ng tr\u00ean to\u00e0n th\u1ebf gi\u1edbi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":3302,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[47],"tags":[],"class_list":["post-5875","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tin-tuc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5875","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5875"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5875\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6438,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5875\/revisions\/6438"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3302"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5875"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5875"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5875"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}