{"id":5678,"date":"2016-06-22T17:41:46","date_gmt":"2016-06-22T10:41:46","guid":{"rendered":"http:\/\/ttud.com.vn\/?p=5678"},"modified":"2017-10-03T09:19:41","modified_gmt":"2017-10-03T02:19:41","slug":"cac-nha-nghien-cuu-lan-thu-2-nhan-duoc-tin-hieu-tu-song-hap-dan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/cac-nha-nghien-cuu-lan-thu-2-nhan-duoc-tin-hieu-tu-song-hap-dan\/","title":{"rendered":"C\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u l\u1ea7n th\u1ee9 2 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00edn hi\u1ec7u t\u1eeb s\u00f3ng h\u1ea5p d\u1eabn"},"content":{"rendered":"<div id=\"dnn_ctr1443_ViewTinTheoChuyenMuc_ctl00_divTomTat\">\n<div><span id=\"dnn_ctr1443_ViewTinTheoChuyenMuc_ctl00_lblTomTat\">C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc t\u1ea1i \u0111\u00e0i quan s\u00e1t LIGO m\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa cho bi\u1ebft h\u1ecd \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n ra s\u00f3ng h\u1ea5p d\u1eabn &#8211; nh\u1eefng g\u1ee3n s\u00f3ng trong kh\u00f4ng &#8211; th\u1eddi gian ph\u00e1t ra t\u1eeb c\u00e1c v\u1eadt th\u1ec3 di chuy\u1ec3n kh\u1eafp v\u0169 tr\u1ee5. \u0110\u00e2y l\u00e0 l\u1ea7n th\u1ee9 2 c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00edn hi\u1ec7u s\u00f3ng h\u1ea5p d\u1eabn, sau ph\u00e1t hi\u1ec7n l\u1ecbch s\u1eed g\u00e2y ch\u1ea5n \u0111\u1ed9ng c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng khoa h\u1ecdc v\u00e0o \u0111\u1ea7u n\u0103m nay.<\/span><\/div>\n<div><\/div>\n<\/div>\n<div><\/div>\n<p><img decoding=\"async\" id=\"dnn_ctr1443_ViewTinTheoChuyenMuc_ctl00_imgHinhDaiDien\" class=\"aligncenter\" src=\"http:\/\/ttud.com.vn\/DesktopModules\/IDC.QuanLyDangTin\/HinhDaiDien\/22062016105149-duytran3759206_cv_song-hap-dan_tinhte.jpg\" \/><\/p>\n<div><\/div>\n<div id=\"dnn_ctr1443_ViewTinTheoChuyenMuc_ctl00_divNoiDung\" class=\"noi-dung-chi-tiet\">\n<div>\n<div>V\u1edbi 2 l\u1ea7n t\u00ecm th\u1ea5y t\u00edn hi\u1ec7u s\u00f3ng h\u1ea5p d\u1eabn, LIGO c\u00e0ng ch\u1ee9ng minh \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ednh ch\u00ednh x\u00e1c c\u1ee7a n\u00f3: &#8220;Vi\u1ec7c ph\u00e1t hi\u1ec7n ra t\u00edn hi\u1ec7u l\u1ea7n th\u1ee9 2 cho th\u1ea5y kh\u00e1m ph\u00e1 l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 may m\u1eafn&#8221;, gi\u00e1o s\u01b0 v\u1eadt l\u00fd Duncan Brown thu\u1ed9c \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Syracuse (M\u1ef9) &#8211; m\u1ed9t nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u t\u1ea1i LIGO, cho bi\u1ebft. Hai t\u00edn hi\u1ec7u s\u00f3ng nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9 c\u00e1ch nhau v\u00e0i th\u00e1ng, ch\u1eafc ch\u1eafn s\u1ebd l\u00e0 c\u01a1 h\u1ed9i cho LIGO ti\u1ebfp t\u1ee5c ti\u1ebfn v\u1ec1 ph\u00eda tr\u01b0\u1edbc.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>C\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 ph\u00e1t hi\u1ec7n l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean, c\u00e1c g\u1ee3n s\u00f3ng v\u1eeba ph\u00e1t hi\u1ec7n c\u0169ng \u0111\u1ebfn t\u1eeb s\u1ef1 s\u00e1p nh\u1eadp c\u1ee7a hai\u00a0l\u1ed7 \u0111en\u00a0&#8211; thi\u00ean th\u1ec3 si\u00eau \u0111\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00ecnh th\u00e0nh khi m\u1ed9t ng\u00f4i sao s\u1ee5p \u0111\u1ed5 v\u00e0 ch\u1ebft. Trong qu\u00e1 tr\u00ecnh s\u00e1p nh\u1eadp, c\u00e1c l\u1ed7 \u0111en cu\u1ed9n v\u00e0o nhau m\u1ed9t c\u00e1ch nhanh ch\u00f3ng, tr\u01b0\u1edbc khi t\u1ea1o th\u00e0nh th\u1ee9 c\u1ef1c k\u1ef3 d\u00e0y \u0111\u1eb7c. S\u00f3ng h\u1ea5p d\u1eabn sinh ra b\u1edfi qu\u00e1 tr\u00ecnh n\u00e0y sau \u0111\u00f3 lan truy\u1ec1n ra ngo\u00e0i v\u1edbi t\u1ed1c \u0111\u1ed9 c\u1ee7a \u00e1nh s\u00e1ng. Nh\u1eefng \u0111\u1ee3t s\u00f3ng cu\u1ed3n cu\u1ed9n trong kh\u00f4ng gian g\u1ea7n 1,4 t\u1ef7 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t v\u00e0o ng\u00e0y 26\/12 v\u1eeba qua, tr\u01b0\u1edbc s\u1ef1 ch\u1ee9ng ki\u1ebfn c\u1ee7a hai \u0111\u00e0i quan s\u00e1t LIGO.<\/div>\n<div>\u200b<\/div>\n<div>M\u1eb7c d\u00f9 s\u00f3ng thu \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 \u0111\u1ec1u b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb c\u00e1c v\u1ee5 s\u00e1p nh\u1eadp l\u1ed7 \u0111en, 2 s\u1ef1 ki\u1ec7n sinh ra ch\u00fang c\u0169ng c\u00f3 s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t. C\u00e1c l\u1ed7 \u0111en c\u00f3 li\u00ean quan trong ph\u00e1t hi\u1ec7n m\u1edbi nh\u1ecf h\u01a1n nhi\u1ec1u so v\u1edbi c\u1eb7p l\u1ed7 \u0111en \u0111\u1ea7u ti\u00ean. C\u00e1c thi\u00ean th\u1ec3 n\u00e0y n\u1eb7ng g\u1ea5p 8 &#8211; 14 l\u1ea7n kh\u1ed1i l\u01b0\u1ee3ng M\u1eb7t Tr\u1eddi c\u1ee7a ch\u00fang ta, trong khi 2 l\u1ed7 \u0111en trong s\u1ef1 ki\u1ec7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean g\u1ea5p kho\u1ea3ng 29 &#8211; 36 l\u1ea7n kh\u1ed1i l\u01b0\u1ee3ng M\u1eb7t tr\u1eddi.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>V\u00ec nh\u1ecf h\u01a1n, t\u00edn hi\u1ec7u s\u00f3ng ph\u00e1t ra c\u0169ng y\u1ebfu \u0111i. Tuy nhi\u00ean, k\u00edch th\u01b0\u1edbc nh\u1ecf c\u1ee7a c\u00e1c l\u1ed7 \u0111en l\u1ea7n n\u00e0y khi\u1ebfn cho t\u00edn hi\u1ec7u k\u00e9o d\u00e0i h\u01a1n. Nguy\u00ean nh\u00e2n l\u00e0 b\u1edfi v\u00ec c\u00e1c thi\u00ean th\u1ec3 c\u00f3 ph\u1ea7n \u00edt kh\u1ed5ng l\u1ed3 h\u01a1n \u0111\u00e3 kh\u00f4ng &#8220;k\u00e9o&#8221; v\u00e0o nhau m\u1ed9t c\u00e1ch m\u00e3nh li\u1ec7t, v\u00ec v\u1eady qu\u00e1 tr\u00ecnh s\u00e1p nh\u1eadp c\u1ee7a ch\u00fang m\u1ea5t nhi\u1ec1u th\u1eddi gian h\u01a1n. Do \u0111\u00f3, t\u00edn hi\u1ec7u th\u1ee9 2 m\u00e0 LIGO \u0111o \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e0i h\u01a1n con s\u1ed1 0,5 gi\u00e2y c\u1ee7a t\u00edn hi\u1ec7u \u0111\u1ea7u ti\u00ean. Th\u1eddi gian ghi nh\u1eadn c\u00e0ng nhi\u1ec1u, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc c\u00e0ng c\u00f3 nhi\u1ec1u c\u01a1 h\u1ed9i h\u01a1n \u0111\u1ec3 nghi\u00ean c\u1ee9u qu\u00e1 tr\u00ecnh s\u00e1p nh\u1eadp c\u1ee7a l\u1ed7 \u0111en.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Ph\u00e1t hi\u1ec7n th\u1ee9 hai c\u0169ng ch\u1ee9ng t\u1ecf s\u1ef1 s\u00e1p nh\u1eadp l\u1ed7 \u0111en n\u00e0y x\u1ea3y ra kh\u00e1 th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean, v\u00e0 LIGO s\u1ebd c\u00f3 th\u1ec3 thu nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00eam nhi\u1ec1u t\u00edn hi\u1ec7u n\u1eefa trong t\u01b0\u01a1ng lai. Ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a LIGO v\u00e0o th\u00e1ng 9\/2015, v\u00e0 ch\u1ec9 m\u1ed9t v\u00e0i th\u00e1ng sau th\u00ec h\u1ecd l\u1ea1i nh\u1eadn th\u00eam t\u00edn hi\u1ec7u. Th\u1eadm ch\u00ed m\u1ed9t t\u00edn hi\u1ec7u th\u1ee9 3 c\u00f3 l\u1ebd c\u0169ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1ecba c\u1ea7u v\u00e0o cu\u1ed1i n\u0103m ngo\u00e1i, nh\u01b0ng c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u l\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd kh\u00f4ng ch\u1eafc ch\u1eafn l\u00e0 n\u00f3 \u0111\u1ebfn t\u1eeb s\u00f3ng h\u1ea5p d\u1eabn.<\/div>\n<div><img decoding=\"async\" class=\"bbCodeImage LbImage aligncenter\" src=\"https:\/\/tinhte.cdnforo.com\/store\/2016\/06\/3759222_song-dap-dan_tinhte.jpg\" alt=\"so\u0301ng-da\u0302\u0301p-da\u0302\u0303n_tinhte.jpg\" \/><br \/>\n<em>\u1ea2nh: sciencemag<\/em>\u200b<\/div>\n<div>L\u1ea7n th\u1ee9 nh\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 do sai s\u00f3t, hay thi\u1ebfu ch\u00ednh x\u00e1c; nh\u01b0ng khi ph\u00e1t hi\u1ec7n ra c\u00f9ng m\u1ed9t d\u1ea1ng t\u00edn hi\u1ec7u nh\u1eefng hai l\u1ea7n, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc cho bi\u1ebft h\u1ecd \u0111\u00e3 t\u1ef1 tin h\u01a1n. C\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u gi\u1edd \u0111\u00e2y cho r\u1eb1ng h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u s\u1eed d\u1ee5ng t\u00edn hi\u1ec7u s\u00f3ng h\u1ea5p d\u1eabn, nh\u01b0 m\u1ed9t c\u00f4ng c\u1ee5 \u0111\u1ec3 t\u00ecm hi\u1ec3u th\u00eam v\u1ec1 c\u00e1c lo\u1ea1i l\u1ed7 \u0111en ph\u00e2n b\u1ed5 kh\u1eafp v\u0169 tr\u1ee5.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>&#8220;V\u1edbi ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean, ch\u00fang t\u00f4i th\u1ef1c s\u1ef1 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ef3 t\u00edch trong cu\u1ed9c s\u0103n t\u00ecm s\u00f3ng h\u1ea5p d\u1eabn, \u0111\u00e1nh d\u1ea5u s\u1ef1 k\u1ebft th\u00fac c\u1ee7a m\u1ed9t k\u1ef7 nguy\u00ean r\u1ea5t d\u00e0i&#8221;, Susan Scott &#8211; gi\u00e1o s\u01b0 khoa h\u1ecdc l\u01b0\u1ee3ng t\u1eed t\u1ea1i \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Qu\u1ed1c gia Australia, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u1ed9ng t\u00e1c v\u1edbi d\u1ef1 \u00e1n LIGO, cho bi\u1ebft. &#8220;V\u1edbi ph\u00e1t hi\u1ec7n th\u1ee9 hai n\u00e0y, ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u k\u1ef7 nguy\u00ean c\u1ee7a ng\u00e0nh thi\u00ean v\u0103n s\u00f3ng h\u1ea5p d\u1eabn&#8221;.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>S\u00f3ng h\u1ea5p d\u1eabn l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n trong\u00a0thuy\u1ebft t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i\u00a0r\u1ed9ng c\u1ee7a Albert\u00a0Einstein, y\u1ebfu t\u1ed1 \u0111\u00e3 t\u1ea1o n\u00ean m\u1ed9t cu\u1ed9c c\u00e1ch m\u1ea1ng v\u1eadt l\u00fd khi n\u00f3 l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o n\u0103m 1916. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, kh\u00f4ng gian v\u00e0 th\u1eddi gian \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 2 kh\u00e1i ni\u1ec7m c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh v\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ef1c s\u1ef1 c\u00f3 b\u1ea5t k\u1ef3 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng n\u00e0o l\u1eabn nhau. Thuy\u1ebft t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i thay \u0111\u1ed5i quan ni\u1ec7m \u0111\u00f3 b\u1eb1ng c\u00e1ch k\u1ebft h\u1ee3p kh\u00f4ng gian v\u00e0 th\u1eddi gian v\u00e0o m\u1ed9t kh\u00e1i ni\u1ec7m duy nh\u1ea5t, g\u1ecdi l\u00e0 kh\u00f4ng &#8211; th\u1eddi gian.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u00dd t\u01b0\u1edfng n\u00e0y cho r\u1eb1ng c\u00e1c v\u1eadt th\u1ec3 th\u1ef1c s\u1ef1 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m u\u1ed1n cong kh\u00f4ng &#8211; th\u1eddi gian xung quanh ch\u00fang trong khi d\u1ecbch chuy\u1ec3n; v\u1eadt th\u1ec3 c\u00e0ng l\u1edbn, t\u00e1c \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn kh\u00f4ng &#8211; th\u1eddi gian c\u00e0ng s\u00e2u s\u1eafc. V\u00e0 khi nh\u1eefng \u0111\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn di chuy\u1ec3n, n\u00f3 t\u1ea1o ra nh\u1eefng g\u1ee3n s\u00f3ng kh\u00f4ng &#8211; th\u1eddi gian nh\u1ea5p nh\u00f4, ho\u1eb7c s\u00f3ng h\u1ea5p d\u1eabn, gi\u1ed1ng nh\u01b0 vi\u1ec7c t\u1ea1o ra nh\u1eefng g\u1ee3n s\u00f3ng trong m\u1ed9t ao n\u01b0\u1edbc.<\/div>\n<div><img decoding=\"async\" class=\"bbCodeImage LbImage aligncenter\" src=\"https:\/\/tinhte.cdnforo.com\/store\/2016\/06\/3759224_Albert-Einstein_tinhte.jpg\" alt=\"Albert-Einstein_tinhte.jpg\" \/><br \/>\n<em>\u1ea2nh: Youtube<\/em>\u200b<\/div>\n<div>G\u1ea7n m\u1ed9t th\u1ebf k\u1ef7 tr\u00f4i qua, s\u00f3ng h\u1ea5p d\u1eabn \u0111\u01b0\u1ee3c xem nh\u01b0 kh\u00e1i ni\u1ec7m cu\u1ed1i c\u00f9ng thu\u1ed9c l\u00fd thuy\u1ebft c\u1ee7a Einstein ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9ng minh. \u0110\u00f3 l\u00e0 b\u1edfi v\u00ec vi\u1ec7c ph\u00e1t hi\u1ec7n nh\u1eefng g\u1ee3n s\u00f3ng n\u00e0y, \u0111\u00f2i h\u1ecfi ph\u1ea3i c\u00f3 s\u1ef1 h\u1ed7 tr\u1ee3 c\u1ee7a c\u00e1c c\u00f4ng c\u1ee5 khoa h\u1ecdc si\u00eau ch\u00ednh x\u00e1c. S\u00f3ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ea3n sinh b\u1edfi M\u1eb7t tr\u1eddi v\u00e0 c\u00e1c h\u00e0nh tinh trong h\u1ec7 M\u1eb7t tr\u1eddi c\u1ee7a ch\u00fang ta qu\u00e1 y\u1ebfu \u0111\u1ec3 thu nh\u1eadn t\u1eeb Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t, th\u1ebf n\u00ean c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc ch\u1ecdn ph\u01b0\u01a1ng \u00e1n quan s\u00e1t s\u00f3ng h\u1ea5p d\u1eabn ph\u00e1t ra t\u1eeb c\u00e1c \u0111\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng si\u00eau d\u00e0y \u0111\u1eb7c xa x\u00f4i &#8211; ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 c\u00e1c l\u1ed7 \u0111en v\u00e0 t\u00e0n t\u00edch c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u00f4i sao, th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0\u00a0sao neutron.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Nh\u01b0ng ngay c\u1ea3 khi nh\u1eefng con s\u00f3ng kh\u1ed5ng l\u1ed3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t \u0111i t\u1eeb c\u00e1c thi\u00ean th\u1ec3 n\u00e0y, ch\u00fang v\u1eabn b\u1ecb suy y\u1ebfu \u0111\u00e1ng k\u1ec3 trong su\u1ed1t ch\u1eb7ng \u0111\u01b0\u1eddng d\u00e0i \u0111i \u0111\u1ebfn Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t, \u0111\u00f2i h\u1ecfi ph\u1ea3i c\u00f3 c\u00e1c thi\u1ebft b\u1ecb \u0111o \u0111\u1ea1c t\u1ed1i t\u00e2n nh\u1ea5t \u0111\u1ec3 ghi nh\u1eadn. V\u00e0 \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 nhi\u1ec7m v\u1ee5 m\u00e0 LIGO \u0111\u1ea3m tr\u00e1ch.<\/div>\n<div><img decoding=\"async\" class=\"bbCodeImage LbImage aligncenter\" src=\"https:\/\/tinhte.cdnforo.com\/store\/2016\/06\/3759200_song-hap-dan_tinhte_01.jpg\" alt=\"song-hap-dan_tinhte_01.jpg\" \/><em><br \/>\n<\/em><\/p>\n<div><em>\u1ea2nh: LIGO<\/em>\u200b<\/div>\n<div class=\"bbCodeBlock bbCodeQuote\">\n<aside>\n<blockquote class=\"quoteContainer expanded\">\n<div class=\"quote\">\n<div>LIGO l\u00e0 ch\u1eef vi\u1ebft t\u1eaft c\u1ee7a Laser Interferometer Gravitational-Wave Observatory (\u0110\u00e0i quan s\u00e1t s\u00f3ng h\u1ea5p d\u1eabn b\u1eb1ng giao thoa tia Laser), c\u00f3 hai \u0111\u00e0i quan s\u00e1t, m\u1ed9t \u0111\u1eb7t \u1edf Louisiana v\u00e0 m\u1ed9t \u1edf bang Washington (M\u1ef9), c\u1ea3 hai \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e0i tr\u1ee3 b\u1edfi Qu\u1ef9 Khoa h\u1ecdc Qu\u1ed1c gia Hoa K\u1ef3. M\u1ed7i c\u01a1 s\u1edf c\u00f3 h\u00ecnh d\u00e1ng nh\u01b0 ch\u1eef \u201cL\u201d kh\u1ed5ng l\u1ed3, v\u00e0 c\u00e1c \u2018c\u00e1nh tay\u2019 c\u1ee7a ch\u1eef \u201cL\u201d ch\u00ednh l\u00e0 hai \u1ed1ng ch\u00e2n kh\u00f4ng k\u00e9o d\u00e0i g\u1ea7n 4 km, v\u1edbi nh\u1eefng t\u1ea5m g\u01b0\u01a1ng \u1edf m\u1ed7i \u0111\u1ea7u. C\u00e1c t\u1ea5m g\u01b0\u01a1ng n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 \u0111o \u0111\u1ea1c qu\u00e1 tr\u00ecnh s\u00f3ng h\u1ea5p d\u1eabn l\u00e0m cong kh\u00f4ng gian &#8211; th\u1eddi gian.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Khi s\u00f3ng h\u1ea5p d\u1eabn \u0111i qua, m\u1ed9t trong nh\u1eefng g\u01b0\u01a1ng ti\u1ebfn g\u1ea7n h\u01a1n \u0111\u1ebfn \u0111i\u1ec3m giao nhau, trong khi t\u1ea5m c\u00f2n l\u1ea1i di chuy\u1ec3n xa ra; c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111o l\u01b0\u1eddng hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng n\u00e0y b\u1eb1ng c\u00e1ch chuy\u1ec3n laser ra kh\u1ecfi g\u01b0\u01a1ng. S\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i th\u1eddi gian m\u00e0 laser c\u1ea7n \u0111\u1ec3 b\u1eadt ra kh\u1ecfi m\u1ed9t t\u1ea5m g\u01b0\u01a1ng cho th\u1ea5y t\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a s\u00f3ng h\u1ea5p d\u1eabn, nh\u01b0ng s\u1ef1 d\u1ecbch chuy\u1ec3n c\u1ee7a g\u01b0\u01a1ng r\u1ea5t nh\u1eb9 nh\u00e0ng, r\u1ea5t nhanh v\u00e0 r\u1ea5t kh\u00f3 \u0111\u1ec3 ph\u00e1t hi\u1ec7n.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Theo c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc, ch\u00eanh l\u1ec7ch c\u1ee7a t\u1ea5m g\u01b0\u01a1ng so v\u1edbi v\u1ecb tr\u00ed c\u0169 c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ec9 b\u1eb1ng kho\u1ea3ng 1\/10 ngh\u00ecn k\u00edch th\u01b0\u1edbc c\u1ee7a m\u1ed9t proton.<\/div>\n<\/div>\n<\/blockquote>\n<\/aside>\n<\/div>\n<div><img decoding=\"async\" class=\"bbCodeImage LbImage aligncenter\" src=\"https:\/\/tinhte.cdnforo.com\/store\/2016\/06\/3759202_song-hap-dan_tinhte_02.jpg\" alt=\"song-hap-dan_tinhte_02.jpg\" \/>\u200b<\/div>\n<\/div>\n<div>S\u1eed d\u1ee5ng ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p n\u00e0y, LIGO \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n l\u00e0n s\u00f3ng \u0111\u1ea7u ti\u00ean v\u00e0o ng\u00e0y 14\/9\/2015, ngay khi n\u00f3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng. Sau \u0111\u00f3, nh\u00f3m nghi\u00ean c\u1ee9u ti\u1ebfp t\u1ee5c quan s\u00e1t cho \u0111\u1ebfn ng\u00e0y 12\/1. Ban \u0111\u1ea7u, nh\u00f3m chuy\u00ean gia cho bi\u1ebft h\u1ecd kh\u00f4ng mong \u0111\u1ee3i c\u00f3 th\u1ec3 k\u00e9o d\u00e0i vi\u1ec7c quan s\u00e1t, v\u00e0 mu\u1ed1n d\u1eebng c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00f3 l\u1ea1i tr\u01b0\u1edbc Gi\u00e1ng Sinh. &#8220;Theo d\u1ef1 ki\u1ebfn ban \u0111\u1ea7u, ch\u00fang t\u00f4i s\u1ebd ng\u1eebng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng v\u00e0 cho ph\u00e9p m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1edfng th\u1ee9c k\u1ef3 ngh\u1ec9&#8221;, David Shoemaker, m\u1ed9t c\u1ed9ng t\u00e1c vi\u00ean t\u1ea1i LIGO v\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 khoa h\u1ecdc nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ea5p cao t\u1ea1i Vi\u1ec7n MIT Kavli, k\u1ec3 l\u1ea1i. &#8220;Nh\u01b0ng ch\u00fang t\u00f4i c\u0169ng y\u00eau c\u1ea7u nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111i\u1ec1u h\u00e0nh v\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 th\u00e0nh vi\u00ean kh\u00e1c t\u1ea1i \u0111\u00e0i quan s\u00e1t \u1edf l\u1ea1i v\u00e0 ch\u1edd \u0111\u1ee3i\u201d.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u0110\u00f3 h\u00f3a ra l\u1ea1i l\u00e0 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh \u0111\u00fang \u0111\u1eafn, khi c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t t\u00edn hi\u1ec7u ngay trong \u0111\u00eam Gi\u00e1ng sinh, v\u00e0o kho\u1ea3ng 23:38 ph\u00fat (ET). Trong su\u1ed1t qu\u00e1 tr\u00ecnh theo d\u00f5i c\u1ee7a LIGO, c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u ch\u1ea1y m\u1ed9t lo\u1ea1t c\u00e1c ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh m\u00e1y t\u00ednh li\u00ean t\u1ee5c, nh\u1eb1m ph\u00e2n t\u00edch d\u1eef li\u1ec7u thu \u0111\u01b0\u1ee3c. C\u00e1c ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh n\u00e0y c\u00f3 nhi\u1ec7m v\u1ee5 so s\u00e1nh nh\u1eefng m\u1eabu m\u1edbi ghi nh\u1eadn, v\u1edbi h\u00e0ng ng\u00e0n m\u1eabu \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 &#8211; nh\u1eefng t\u00edn hi\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 gi\u1ed1ng v\u1edbi s\u00f3ng h\u1ea5p d\u1eabn nh\u1ea5t. N\u1ebfu d\u1eef li\u1ec7u kh\u1edbp v\u1edbi m\u1eabu, c\u00f3 th\u1ec3 s\u00f3ng h\u1ea5p d\u1eabn v\u1eeba \u0111i ngang qua. &#8220;\u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 x\u1ea3y ra v\u00e0o ng\u00e0y 26 th\u00e1ng 12, khi m\u1ed9t trong nh\u1eefng m\u1eabu thu \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1edbp v\u1edbi m\u1ed9t s\u1ed1 d\u1eef li\u1ec7u&#8221;, Shoemaker cho bi\u1ebft.<\/div>\n<div><img decoding=\"async\" class=\"bbCodeImage LbImage aligncenter\" src=\"https:\/\/tinhte.cdnforo.com\/store\/2016\/06\/3759204_song-hap-dan_tinhte_03.jpg\" alt=\"song-hap-dan_tinhte_03.jpg\" \/><br \/>\n<em>H\u00ecnh render m\u1ed9t ng\u00f4i sao neutron. \u1ea2nh: NASA<\/em>\u200b<\/div>\n<div>Hi\u1ec7n LIGO \u0111\u00e3 \u0111o \u0111\u1ea1c \u0111\u01b0\u1ee3c 2 v\u1ee5 s\u00e1p nh\u1eadp l\u1ed7 \u0111en, v\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111ang h\u00e1o h\u1ee9c thu \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00f3ng \u0111\u1ebfn t\u1eeb t\u00e0n d\u01b0 c\u1ee7a c\u00e1c ng\u00f4i sao kh\u00e1c nhau &#8211; nh\u1eefng ng\u00f4i sao neutron. Ngo\u00e0i ra, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc c\u0169ng hy v\u1ecdng c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00edn hi\u1ec7u s\u00f3ng \u0111\u1ebfn t\u1eeb nh\u1eefng ngu\u1ed3n kh\u00e1c, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u01b0 m\u1ed9t v\u1ee5 s\u00e1p nh\u1eadp gi\u1eefa sao neutron v\u00e0 m\u1ed9t l\u1ed7 \u0111en. H\u1ec7 th\u1ed1ng h\u1ed1 \u0111en nh\u1ecb ph\u00e2n c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t trong s\u1ed1 \u0111\u00f3.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Trong th\u1eddi gian t\u1edbi, nh\u00f3m nghi\u00ean c\u1ee9u hy v\u1ecdng ghi nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u v\u1ee5 s\u00e1p nh\u1eadp h\u1ed1 \u0111en h\u01a1n. C\u00e0ng c\u00f3 nhi\u1ec1u ph\u00e1t hi\u1ec7n, h\u1ecd c\u00e0ng c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ecm hi\u1ec3u v\u1ec1 l\u1ed7 \u0111en &#8211; m\u1ed9t trong nh\u1eefng thi\u00ean th\u1ec3 b\u00ed \u1ea9n nh\u1ea5t v\u0169 tr\u1ee5. &#8220;N\u1ebfu ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 ph\u00e2n b\u1ed1 c\u1ee7a c\u00e1c h\u1ed1 \u0111en, ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u hi\u1ec3u v\u1ec1 d\u00f2ng \u0111\u1eddi v\u00e0 c\u00e1i ch\u1ebft c\u1ee7a ng\u00f4i sao, hay n\u00f3i c\u1ee5 th\u1ec3 h\u01a1n l\u00e0 \u0111i t\u00ecm l\u1eddi \u0111\u00e1p cho m\u1ed9t c\u00e2u h\u1ecfi, r\u1eb1ng ch\u00fang ta \u0111\u1ebfn t\u1eeb \u0111\u00e2u v\u00e0 v\u0169 tr\u1ee5 s\u1ebd ti\u1ebfn h\u00f3a nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o&#8221;, Brown n\u00f3i. &#8220;V\u00ec v\u1eady, th\u1ef1c s\u1ef1 v\u00f4 c\u00f9ng th\u00fa v\u1ecb khi ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 v\u1ea1ch ra l\u1ecbch s\u1eed v\u00e0 s\u1ef1 ti\u1ebfn h\u00f3a c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5, b\u1eb1ng c\u00e1ch quan s\u00e1t c\u00e1c h\u1ed1 \u0111en s\u00e1p nh\u1eadp v\u00e0o nhau&#8221;.<\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><em><strong>Tham kh\u1ea3o:\u00a0<a class=\"externalLink\" href=\"http:\/\/www.theverge.com\/2016\/6\/15\/11932652\/ligo-gravitational-waves-second-detection-two-black-holes\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">The Verge<\/a>,\u00a0<a class=\"externalLink\" href=\"http:\/\/journals.aps.org\/prl\/abstract\/10.1103\/PhysRevLett.116.241103\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Physical Review Letters<\/a><\/strong>\u200b<\/em><\/div>\n<\/div>\n<div style=\"text-align: right;\"><em><span id=\"dnn_ctr1443_ViewTinTheoChuyenMuc_ctl00_lblTacGia\">Ngu\u1ed3n tinhte.vn<\/span><\/em><\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc t\u1ea1i \u0111\u00e0i quan s\u00e1t LIGO m\u1ed9t l\u1ea7n n\u1eefa cho bi\u1ebft h\u1ecd \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n ra s\u00f3ng h\u1ea5p d\u1eabn &#8211; nh\u1eefng g\u1ee3n s\u00f3ng trong kh\u00f4ng &#8211; th\u1eddi gian ph\u00e1t ra t\u1eeb c\u00e1c v\u1eadt th\u1ec3 di chuy\u1ec3n kh\u1eafp v\u0169 tr\u1ee5. \u0110\u00e2y l\u00e0 l\u1ea7n th\u1ee9 2 c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00edn hi\u1ec7u [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":5498,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[47],"tags":[],"class_list":["post-5678","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tin-tuc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5678","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5678"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5678\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6315,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5678\/revisions\/6315"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5498"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5678"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5678"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5678"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}