{"id":5535,"date":"2016-05-31T15:30:18","date_gmt":"2016-05-31T08:30:18","guid":{"rendered":"http:\/\/ttud.com.vn\/?p=5535"},"modified":"2017-10-03T08:48:07","modified_gmt":"2017-10-03T01:48:07","slug":"phat-hien-thien-ha-chua-day-vang-bac-va-bach-kim-nam-cach-chung-ta-98-000-nam-anh-sang","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/phat-hien-thien-ha-chua-day-vang-bac-va-bach-kim-nam-cach-chung-ta-98-000-nam-anh-sang\/","title":{"rendered":"Ph\u00e1t hi\u1ec7n thi\u00ean h\u00e0 ch\u1ee9a \u0111\u1ea7y v\u00e0ng, b\u1ea1c v\u00e0 b\u1ea1ch kim, n\u1eb1m c\u00e1ch ch\u00fang ta 98.000 n\u0103m \u00e1nh s\u00e1ng"},"content":{"rendered":"<p><strong>Vi\u1ec7c ph\u00e1t hi\u1ec7n ra thi\u00ean h\u00e0 l\u00f9n c\u1ed5 x\u01b0a Reticulum II \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 s\u1ebd t\u1ea1o c\u01a1 h\u1ed9i cho c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc, trong c\u00f4ng cu\u1ed9c truy t\u00ecm ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a c\u00e1c nguy\u00ean t\u1ed1 n\u1eb7ng tr\u00ean h\u00e0nh tinh ch\u00fang ta. Nh\u1eefng kim lo\u1ea1i qu\u00fd gi\u00e1 nh\u1ea5t tr\u00ean Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t, bao g\u1ed3m v\u00e0ng, b\u1ea1c v\u00e0 b\u1ea1ch kim, th\u01b0\u1eddng c\u1ea7n r\u1ea5t r\u1ea5t nhi\u1ec1u n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 h\u00ecnh th\u00e0nh. Tuy nhi\u00ean, cho \u0111\u1ebfn nay, ch\u01b0a m\u1ed9t ai c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3i th\u00edch b\u1eb1ng c\u00e1ch n\u00e0o ch\u00fang \u0111\u00e3 t\u1ed3n t\u1ea1i trong v\u0169 tr\u1ee5. Reticulum II n\u1eb1m c\u00e1ch Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t 98.000 n\u0103m \u00e1nh s\u00e1ng, n\u01a1i c\u00f3 ch\u1ee9a l\u01b0\u1ee3ng kh\u1ed5ng l\u1ed3 nh\u1eefng kim lo\u1ea1i k\u1ec3 tr\u00ean, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi m\u00e0 gi\u1edbi thi\u00ean v\u0103n h\u1ecdc t\u00ecm ki\u1ebfm su\u1ed1t 6 th\u1eadp k\u1ef7 qua.<\/strong><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-6216\" src=\"http:\/\/ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/31052016140252-duytran3717674_cv_Reticulum_tinhte.jpg\" alt=\"\" width=\"500\" height=\"188\" srcset=\"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/31052016140252-duytran3717674_cv_Reticulum_tinhte.jpg 500w, https:\/\/casta.ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/31052016140252-duytran3717674_cv_Reticulum_tinhte-300x113.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 500px) 100vw, 500px\" \/><\/p>\n<p>\u201cHi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1ch c\u00e1c nguy\u00ean t\u1ed1 n\u1eb7ng h\u00ecnh th\u00e0nh l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng v\u1ea5n \u0111\u1ec1 kh\u00f3 kh\u0103n nh\u1ea5t trong v\u1eadt l\u00fd h\u1ea1t nh\u00e2n\u201d, nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd h\u1ecdc Anna Frebel thu\u1ed9c Vi\u1ec7n C\u00f4ng ngh\u1ec7 Massachusetts (MIT &#8211; M\u1ef9), cho bi\u1ebft. \u201cVi\u1ec7c s\u1ea3n xu\u1ea5t c\u00e1c nguy\u00ean t\u1ed1 n\u1eb7ng th\u1ef1c s\u1ef1 m\u1ea5t r\u1ea5t nhi\u1ec1u n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng, khi\u1ebfn cho qu\u00e1 tr\u00ecnh n\u00e0y g\u1ea7n nh\u01b0 kh\u00f4ng th\u1ec3 ti\u1ebfn h\u00e0nh trong \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n th\u1ef1c nghi\u1ec7m. Qu\u00e1 tr\u00ecnh t\u1ea1o ra ch\u00fang kh\u00f4ng di\u1ec5n ra tr\u00ean Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t. V\u00ec v\u1eady, ch\u00fang t\u00f4i bu\u1ed9c ph\u1ea3i s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c ng\u00f4i sao v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng kh\u00e1c nhau trong v\u0169 tr\u1ee5, \u0111\u1ec3 xem n\u00f3 nh\u01b0 ph\u00f2ng th\u00ed nghi\u1ec7m c\u1ee7a m\u00ecnh\u201d.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-6214\" src=\"http:\/\/ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/3717670_Anna-Frebel_tinhte.jpg\" alt=\"\" width=\"960\" height=\"627\" srcset=\"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/3717670_Anna-Frebel_tinhte.jpg 960w, https:\/\/casta.ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/3717670_Anna-Frebel_tinhte-600x392.jpg 600w, https:\/\/casta.ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/3717670_Anna-Frebel_tinhte-300x196.jpg 300w, https:\/\/casta.ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/3717670_Anna-Frebel_tinhte-768x502.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 960px) 100vw, 960px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><em>Nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd h\u1ecdc Anna Frebel. \u1ea2nh: Harvardmagazine\u200b<\/em><\/p>\n<p>L\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y v\u00e0o n\u0103m ngo\u00e1i, Reticulum II l\u00e0 thi\u00ean h\u00e0 quay quanh thi\u00ean h\u00e0 Milky Way c\u1ee7a ch\u00fang ta, v\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng thi\u00ean h\u00e0 l\u00f9n g\u1ea7n nh\u1ea5t t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n. N\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c xem nh\u01b0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng \u1ee9ng c\u1eed vi\u00ean t\u1ed1t nh\u1ea5t cho vi\u1ec7c ph\u00e1t hi\u1ec7n v\u1eadt ch\u1ea5t t\u1ed1i, v\u00e0 gi\u1edd \u0111\u00e2y, Reticulum II c\u00f3 l\u1ebd c\u0169ng l\u00e0 n\u01a1i t\u1ed1t nh\u1ea5t \u0111\u1ec3 t\u00ecm hi\u1ec3u ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a c\u00e1c nguy\u00ean t\u1ed1 qu\u00fd gi\u00e1 tr\u00ean h\u00e0nh tinh c\u1ee7a ch\u00fang ta.<\/p>\n<p>B\u1eb1ng c\u00e1ch ph\u00e2n t\u00edch \u00e1nh s\u00e1ng \u0111\u1ebfn t\u1eeb m\u1ed9t trong nh\u1eefng ng\u00f4i sao s\u00e1ng nh\u1ea5t trong thi\u00ean h\u00e0 Reticulum II, nh\u1edd s\u1eed d\u1ee5ng k\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng Magellan t\u1ea1i \u0110\u00e0i quan s\u00e1t Las Campanas \u1edf Chile; Frebel v\u00e0 nh\u00f3m c\u1ee7a b\u00e0 qu\u1ea3 quy\u1ebft h\u1ecd ph\u00e1t hi\u1ec7n m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn d\u1ea5u hi\u1ec7u cho th\u1ea5y t\u1eebng x\u1ea3y ra c\u00e1c \u201cqu\u00e1 tr\u00ecnh r\u201d (m\u1ed9t qu\u00e1 tr\u00ecnh h\u1ee3p h\u1ea1ch d\u1eabn \u0111\u1ebfn s\u1ef1 h\u00ecnh th\u00e0nh kim lo\u1ea1i) t\u1ea1i \u0111\u00e2y. \u201cQu\u00e1 tr\u00ecnh r\u201d l\u00e0 c\u00e1i t\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u1eb7t ra, cho m\u1ed9t qu\u00e1 tr\u00ecnh c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 t\u1ea1o th\u00e0nh c\u00e1c y\u1ebfu t\u1ed1 nh\u01b0 v\u00e0ng, uranium v\u00e0 ch\u00ec, hay c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 qu\u00e1 tr\u00ecnh b\u1eaft neutron nhanh.<\/p>\n<p>N\u0103m 1957, nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd Hans Suess v\u00e0 Harold Urey t\u1eebng ch\u1ee9ng minh t\u1ed3n t\u1ea1i m\u1ed9t s\u1ed1 h\u00ecnh th\u1ee9c b\u1eaft neutron nhanh c\u1ea7n thi\u1ebft, \u0111\u1ec3 t\u1ea1o ra c\u00e1c nguy\u00ean t\u1ed1 n\u1eb7ng, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi g\u1ee3i \u00fd r\u1eb1ng \u1edf \u0111\u00e2u \u0111\u00f3 trong v\u0169 tr\u1ee5, c\u00f3 m\u1ed9t n\u01a1i v\u1edbi \u0111\u1ea7y nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n kh\u1eafc nghi\u1ec7t v\u00e0 ch\u1ee9a l\u01b0\u1ee3ng neutron kh\u1ed5ng l\u1ed3, \u0111\u00f3 l\u00e0 n\u01a1i m\u00e0 nh\u1eefng nguy\u00ean t\u1ed1 n\u00e0y h\u00ecnh th\u00e0nh. H\u1ecd cho r\u1eb1ng c\u00e1c v\u1ee5 n\u1ed5 sao kh\u1ed5ng l\u1ed3 v\u00e0 nh\u1eefng v\u1ee5 h\u1ee3p nh\u1ea5t hi\u1ebfm hoi c\u1ee7a c\u00e1c ng\u00f4i sao neutron, ch\u00ednh l\u00e0 gi\u1ea3 thi\u1ebft kh\u1ea3 thi nh\u1ea5t \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i th\u00edch cho s\u1ef1 di\u1ec5n ra c\u1ee7a \u201cqu\u00e1 tr\u00ecnh r\u201d. Tuy nhi\u00ean, h\u1ecd kh\u00f4ng \u0111\u01b0a ra \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng ch\u1ee9ng, th\u1ebf n\u00ean ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a c\u00e1c nguy\u00ean t\u1ed1 s\u1ea3n sinh sau \u201cqu\u00e1 tr\u00ecnh r\u201d v\u1eabn c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t b\u00ed \u1ea9n.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-6215\" src=\"http:\/\/ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/3717672_sap-nhap-sao_tinhte.jpg\" alt=\"\" width=\"788\" height=\"523\" srcset=\"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/3717672_sap-nhap-sao_tinhte.jpg 788w, https:\/\/casta.ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/3717672_sap-nhap-sao_tinhte-600x398.jpg 600w, https:\/\/casta.ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/3717672_sap-nhap-sao_tinhte-300x199.jpg 300w, https:\/\/casta.ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2016\/05\/3717672_sap-nhap-sao_tinhte-768x510.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 788px) 100vw, 788px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><em>\u1ea2nh: Scitechdaily\u200b<\/em><\/p>\n<p>Trong giai \u0111o\u1ea1n s\u01a1 khai c\u1ee7a c\u00e1c thi\u00ean h\u00e0 l\u00f9n Reticulum II, xung \u0111\u1ed9t gi\u1eefa c\u00e1c sao neutron x\u1ea3y ra v\u1edbi t\u1ea7n su\u1ea5t d\u00e0y \u0111\u1eb7c. \u0110\u1ebfn hi\u1ec7n t\u1ea1i, Reticulum II ch\u1ee9a \u0111\u1ea7y c\u00e1c nguy\u00ean t\u1ed1 t\u1ea1o ra sau \u201cqu\u00e1 tr\u00ecnh r\u201d, ph\u1ea7n n\u00e0o ch\u1ee9ng minh t\u00ednh \u0111\u00fang \u0111\u1eafn c\u1ee7a gi\u1ea3i thi\u1ebft t\u1eeb Suess v\u00e0 Urey. \u201cS\u00e1p nh\u1eadp sao neutron c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 y\u1ebfu t\u1ed1 \u0111\u01b0a \u0111\u1ebfn s\u1ef1 h\u00ecnh th\u00e0nh c\u1ee7a ph\u1ea7n l\u1edbn c\u00e1c v\u1eadt ch\u1ea5t qu\u00fd gi\u00e1 trong kh\u1eafp v\u0169 tr\u1ee5\u201d, nh\u00e0 thi\u00ean v\u0103n h\u1ecdc Enrico Ramirez-Ruiz \u0111\u1ebfn t\u1eeb \u0110\u1ea1i h\u1ecdc California (M\u1ef9), ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 kh\u00f4ng tham gia v\u00e0o nghi\u00ean c\u1ee9u, chia s\u1ebb.<\/p>\n<p>V\u1eady b\u1eb1ng c\u00e1ch n\u00e0o, t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c nguy\u00ean t\u1ed1 nh\u01b0 v\u00e0ng, b\u1ea1c, uranium, ch\u00ec, b\u1ea1ch kim, c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1c nguy\u00ean t\u1ed1 kh\u00e1c s\u1ea3n sinh sau \u201cqu\u00e1 tr\u00ecnh r\u201d l\u1ea1i c\u00f3 m\u1eb7t tr\u00ean Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t? L\u00fd gi\u1ea3i cho \u0111i\u1ec1u n\u00e0y, nh\u00f3m nghi\u00ean c\u1ee9u cho r\u1eb1ng ch\u00fang \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o ra trong c\u00e1c v\u1ee5 n\u1ed5 sao neutron, sau \u0111\u00f3 \u2018nh\u00fang\u2019 v\u00e0o ng\u00f4i sao v\u00e0 c\u00e1c h\u00e0nh tinh ngay th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u00f3, cu\u1ed1i c\u00f9ng l\u00e0 mang t\u1ea5t c\u1ea3 l\u00ean h\u00e0nh tinh c\u1ee7a ch\u00fang ta. \u201cV\u00e0ng ban \u0111\u1ea7u \u0111\u00e3 ch\u00ecm xu\u1ed1ng l\u00f5i c\u1ee7a h\u00e0nh tinh, v\u00ec Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t s\u01a1 khai th\u1eadt s\u1ef1 v\u1eabn c\u00f2n \u0111ang n\u00f3ng ch\u1ea3y\u201d, Ramirez-Ruiz n\u00f3i. \u201cV\u00ec v\u1eady, t\u1ea5t c\u1ea3 v\u00e0ng m\u00e0 ch\u00fang ta c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u00e0y h\u00f4m nay ph\u00eda tr\u00ean ho\u1eb7c g\u1ea7n b\u1ec1 m\u1eb7t, \u0111\u1ec1u c\u00f3 ngu\u1ed3n g\u1ed1c t\u1eeb t\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a thi\u00ean th\u1ea1ch\u201d.<\/p>\n<p>\u201cNh\u01b0 ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u00e3 n\u00f3i, v\u00e0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o ra tr\u00ean c\u00e1c ti\u1ec3u h\u00e0nh tinh, ch\u00fang c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e3 h\u00ecnh th\u00e0nh trong m\u1ed9t v\u1ee5 s\u00e1p nh\u1eadp sao neutron\u201d, Frebel cho bi\u1ebft th\u00eam. \u201cN\u00f3 sau \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ed9n v\u00e0o c\u00e1c \u0111\u00e1m m\u00e2y kh\u00ed v\u00e0 b\u1ee5i, c\u0169ng l\u00e0 tr\u1ea1ng th\u00e1i m\u00e0 c\u00e1c ti\u1ec3u h\u00e0nh tinh v\u00e0 h\u00e0nh tinh \u0111\u1ec1u tr\u1ea3i qua khi h\u00ecnh th\u00e0nh. V\u00e0ng sau \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eadn chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t nh\u01b0 m\u1ed9t g\u00f3i h\u00e0ng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong><em>Tham kh\u1ea3o: Nature, MIT\u200b<\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em>Ngu\u1ed3n tinhte.vn<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Vi\u1ec7c ph\u00e1t hi\u1ec7n ra thi\u00ean h\u00e0 l\u00f9n c\u1ed5 x\u01b0a Reticulum II \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 s\u1ebd t\u1ea1o c\u01a1 h\u1ed9i cho c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc, trong c\u00f4ng cu\u1ed9c truy t\u00ecm ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a c\u00e1c nguy\u00ean t\u1ed1 n\u1eb7ng tr\u00ean h\u00e0nh tinh ch\u00fang ta. Nh\u1eefng kim lo\u1ea1i qu\u00fd gi\u00e1 nh\u1ea5t tr\u00ean Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t, bao g\u1ed3m v\u00e0ng, b\u1ea1c v\u00e0 b\u1ea1ch [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":6215,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[47],"tags":[],"class_list":["post-5535","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tin-tuc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5535","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5535"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5535\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6218,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5535\/revisions\/6218"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6215"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5535"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5535"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5535"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}