{"id":4917,"date":"2016-05-12T07:28:09","date_gmt":"2016-05-12T00:28:09","guid":{"rendered":"http:\/\/ttud.com.vn\/?p=4917"},"modified":"2017-10-02T07:29:51","modified_gmt":"2017-10-02T00:29:51","slug":"su-mang-kepler-cua-nasa-phat-hien-1284-ngoai-hanh-tinh-moi-9-trong-so-do-co-the-thuoc-vung-o-duoc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/su-mang-kepler-cua-nasa-phat-hien-1284-ngoai-hanh-tinh-moi-9-trong-so-do-co-the-thuoc-vung-o-duoc\/","title":{"rendered":"S\u1ee9 m\u1ea1ng Kepler c\u1ee7a NASA: ph\u00e1t hi\u1ec7n 1284 ngo\u1ea1i h\u00e0nh tinh m\u1edbi, 9 trong s\u1ed1 \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 thu\u1ed9c v\u00f9ng \u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c"},"content":{"rendered":"<p><strong>NASA ch\u00ednh th\u1ee9c c\u00f4ng b\u1ed1 k\u1ebft qu\u1ea3 s\u1ee9 m\u1ea1ng truy t\u00ecm c\u00e1c h\u00e0nh tinh m\u1edbi b\u1eb1ng k\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng kh\u00f4ng gian Kepler v\u1edbi 1284 ngo\u1ea1i h\u00e0nh tinh m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n v\u00e0 9 trong s\u1ed1 \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 thu\u1ed9c v\u00f9ng \u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ed3n t\u1ea1i n\u01b0\u1edbc l\u1ecfng v\u00e0 th\u1eadm ch\u00ed l\u00e0 kh\u00ed quy\u1ec3n h\u1ed7 tr\u1ee3 s\u1ef1 s\u1ed1ng.<\/strong><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-4924\" src=\"http:\/\/ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/12052016104633-duytran3693594_cv_trai_dat_Tinhte.jpg\" alt=\"\" width=\"500\" height=\"186\" srcset=\"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/12052016104633-duytran3693594_cv_trai_dat_Tinhte.jpg 500w, https:\/\/casta.ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/12052016104633-duytran3693594_cv_trai_dat_Tinhte-300x112.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 500px) 100vw, 500px\" \/><\/p>\n<p>\u0110\u00e2y l\u00e0 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ngo\u1ea1i h\u00e0nh tinh m\u1edbi nhi\u1ec1u nh\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1ed1 c\u00f9ng m\u1ed9t l\u00fac v\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3, NASA \u0111\u00e3 ph\u00e1t tri\u1ec3n m\u1ed9t k\u1ef9 thu\u1eadt ho\u00e0n to\u00e0n m\u1edbi \u0111\u1ec3 ph\u00e1t hi\u1ec7n v\u00e0 x\u00e1c nh\u1eadn c\u00e1c h\u00e0nh tinh m\u1edbi. V\u1edbi k\u1ef9 thu\u1eadt n\u00e0y, c\u00e1c nh\u00e0 thi\u00ean v\u0103n h\u1ecdc c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 \u0111\u01b0\u01a1c x\u00e1c su\u1ea5t nh\u1eefng t\u00edn hi\u1ec7u m\u00e0 k\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng kh\u00f4ng gian thu \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f3 ph\u1ea3i l\u00e0 ph\u00e1t ra t\u1eeb m\u1ed9t h\u00e0nh tinh hay kh\u00f4ng, tr\u00e1nh nh\u1ea7m l\u1eabn v\u1edbi c\u00e1c v\u1eadt th\u1ec3 kh\u00e1c trong v\u0169 tr\u1ee5.<\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, khi Kepler quan s\u00e1t m\u1ed9t ngo\u1ea1i h\u00e0nh tinh th\u00ec n\u00f3 s\u1ebd nh\u00ecn v\u00e0o \u00e1nh s\u00e1ng \u0111\u1ebfn t\u1eeb c\u00e1c ng\u00f4i sao. B\u1ea5t k\u1ef3 d\u1ea5u hi\u1ec7u n\u00e0o c\u1ee7a \u00e1nh s\u00e1ng m\u1edd nh\u1ea1t \u0111\u00f3 tr\u01b0\u1edbc khi \u0111i t\u1edbi Kepler \u0111\u1ec1u c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 h\u1ec7 qu\u1ea3 c\u1ee7a vi\u1ec7c m\u1ed9t h\u00e0nh tinh \u0111i qua M\u1eb7t Tr\u1eddi c\u1ee7a n\u00f3. \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u00f4 h\u00ecnh quan s\u00e1t t\u1ed1t nh\u1ea5t tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y \u0111\u1ec3 truy t\u00ecm c\u00e1c h\u00e0nh tinh ngo\u00e0i h\u1ec7 M\u1eb7t Tr\u1eddi nh\u01b0ng n\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eabn t\u1edbi &#8220;s\u1ef1 d\u01b0\u01a1ng t\u00ednh gi\u1ea3 trong thi\u00ean v\u0103n&#8221; b\u1edfi c\u00e1c h\u00e0nh tinh kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 th\u1ee9 duy nh\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m m\u1edd \u00e1nh s\u00e1ng c\u1ee7a c\u00e1c ng\u00f4i sao.<\/p>\n<p>Do \u0111\u00f3, trong qu\u00e1 kh\u1ee9 c\u00e1c nh\u00e0 thi\u00ean v\u0103n h\u1ecdc \u0111\u00e3 ph\u00e1i theo d\u00f5i t\u1eebng h\u00e0nh tinh \u1ee9ng c\u1eed vi\u00ean b\u1eb1ng nh\u1eefng k\u00ednh thi\u00ean v\u0103n d\u01b0\u1edbi m\u1eb7t \u0111\u1ea5t nh\u1eb1m x\u00e1c minh l\u1ea1i d\u1eef li\u1ec7u thu \u0111\u01b0\u1ee3c ban \u0111\u1ea7u &#8211; m\u1ed9t c\u00f4ng vi\u1ec7c v\u1ed1n m\u1ea5t r\u1ea5t nhi\u1ec1u th\u1eddi gian v\u00e0 t\u1ed1n k\u00e9m. V\u00e0 c\u0169ng ch\u00ednh v\u00ec l\u00fd do n\u00e0y, tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y h\u1ecd ch\u1ec9 m\u1edbi t\u00ecm ra v\u00e0 x\u00e1c nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c 984 ngo\u1ea1i h\u00e0nh tinh. Tuy nhi\u00ean b\u1eb1ng c\u00e1ch m\u1edbi, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1t hi\u1ec7n ra c\u00e1c h\u00e0nh tinh m\u1edbi m\u1ed9t c\u00e1ch nhanh ch\u00f3ng v\u00e0 \u0111\u1ed9 ch\u00ednh x\u00e1c cao &#8211; c\u00f4ng c\u1ee5 m\u00e0 h\u1ecd g\u1ecdi l\u00e0 &#8220;chi\u1ebfc ch\u1ed5i trong gi\u1edbi khoa h\u1ecdc.&#8221;<\/p>\n<p>Timothy Morton, nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u1ebfn t\u1eeb \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Princeton, ng\u01b0\u1eddi ph\u00e1t tri\u1ec3n k\u1ef9 thu\u1eadt tr\u00ean cho bi\u1ebft: &#8220;H\u00e3y t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng r\u1eb1ng c\u00e1c \u1ee9ng c\u1eed vi\u00ean h\u00e0nh tinh l\u00e0 m\u1ed9t m\u1ea9u b\u00e1nh m\u00ec. N\u1ebfu ch\u00fang ta ta l\u00e0m r\u01a1i v\u00e0i c\u00e1i xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1eb7t ch\u00fang l\u00ean t\u1eebng m\u1ea9u m\u1ed9t. Nh\u01b0ng n\u1ebfu b\u1ea1n \u0111\u1ed5 to\u00e0n b\u1ed9 m\u1ed9t th\u00f9ng ch\u1ee9a c\u00e1c m\u1ea9u b\u00e1nh nh\u1ecf x\u00edu xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t th\u00ec b\u1ea1n c\u1ea7n m\u1ed9t c\u00e1i ch\u1ed5i \u0111\u1ec3 qu\u00e9t ch\u00fang \u0111i. Nh\u1eefng g\u00ec m\u00e0 ch\u00fang ta \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e2u ch\u1ed5i c\u1ee7a khoa h\u1ecdc &#8211; ch\u00ednh x\u00e1c h\u01a1n l\u00e0 m\u1ed9t k\u1ef9 thu\u1eadt ho\u00e0n to\u00e0n m\u1edbi \u0111\u1ec3 nh\u1eadn d\u1ea1ng t\u1eebng h\u00e0nh tinh m\u1ed9t.&#8221;<\/p>\n<p>B\u1eb1ng c\u00e1ch \u00e1p d\u1ee5ng k\u1ef9 thu\u1eadt n\u00e0y, c\u00e1c nh\u00e0 thi\u00ean v\u0103n h\u1ecdc c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1eadn di\u1ec7n v\u00e0 x\u00e1c minh \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c h\u00e0nh tinh m\u1edbi v\u1edbi \u0111\u1ed9 ch\u00ednh x\u00e1c l\u00ean t\u1edbi 99%. V\u00e0 nh\u1edd \u0111\u00f3, gi\u1edd \u0111\u00e2y ch\u00fang ta \u0111\u00e3 c\u00f3 1935 ngo\u1ea1i h\u00e0nh tinh \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c nh\u1eadn, 1284 trong s\u1ed1 \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1ed1 l\u1ea7n n\u00e0y. T\u1ea5t nhi\u00ean, c\u00e2u h\u1ecfi l\u1edbn nh\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t ra l\u00e0 &#8220;ch\u00fang ta c\u00f3 c\u00f4 \u0111\u01a1n trong v\u0169 tr\u1ee5 hay kh\u00f4ng?&#8221; \u0110\u1ec3 t\u00ecm c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi, Kepler \u0111\u00e3 s\u1eed d\u1ee5ng t\u00edn hi\u1ec7u di chuy\u1ec3n c\u1ee7a c\u00e1c h\u00e0nh tinh nh\u1eb1m x\u00e1c \u0111\u1ecbnh k\u00edch c\u1ee1 c\u1ee7a ch\u00fang v\u00e0 kho\u1ea3ng c\u00e1ch t\u1edbi M\u1eb7t Tr\u1eddi &#8211; t\u1eeb \u0111\u00f3 cung c\u1ea5p th\u00eam m\u1ed9t s\u1ed1 \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m nh\u01b0 kh\u1ea3 n\u0103ng t\u1ed3n t\u1ea1i n\u01b0\u1edbc l\u1ecfng ho\u1eb7c th\u1eadm ch\u00ed l\u00e0 s\u1ef1 s\u1ed1ng.<\/p>\n<p>K\u1ebft qu\u1ea3 l\u00e0 c\u00f3 9 ngo\u1ea1i h\u00e0nh tinh \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh l\u00e0 th\u1ecfa c\u00e1c \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n n\u00e0y. Th\u00fa v\u1ecb h\u01a1n n\u1eefa, NASA ch\u1ec9 ra r\u1eb1ng c\u00f3 m\u1ed9t ngo\u1ea1i h\u00e0nh tinh mang t\u00ean Kepler-1229b (h\u00e0nh tinh m\u00e0u cam n\u1eb1m \u1edf g\u00f3c d\u01b0\u1edbi b\u00ean ph\u1ea3i \u1edf h\u00ecnh tr\u00ean) l\u00e0 c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng \u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c cao nh\u1ea5t b\u1edfi n\u00f3 c\u00f3 k\u00edch th\u01b0\u1edbc r\u1ea5t g\u1ea7n Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi n\u1eb1m g\u1ea7n gi\u1eefa khu v\u1ef1c \u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c. T\u1ea5t nhi\u00ean c\u00f2n \u0111\u00f2i h\u1ecfi nhi\u1ec1u nghi\u00ean c\u1ee9u kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn h\u00e0nh tr\u01b0\u1edbc khi c\u00e2u h\u1ecfi l\u1edbn \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i quy\u1ebft. Tuy nhi\u00ean, v\u1edbi k\u1ef9 thu\u1eadt ho\u00e0n to\u00e0n m\u1edbi v\u00e0 b\u1ed9 \u0111\u00f4i k\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng kh\u00f4ng gian m\u1edbi s\u1eafp \u0111\u01b0a v\u00e0o ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng l\u00e0 Transiting Exoplanet Survey Satellite (TESS) v\u00e0 James Webb th\u00ec ch\u00fang ta c\u00f3 ni\u1ec1m tin r\u1eb1ng, \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 r\u1ed3i c\u0169ng s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ea3 l\u1eddi trong t\u01b0\u01a1ng lai.<\/p>\n<p>V\u00e0o 0 gi\u1edd \u0111\u00eam nay t\u00ednh theo gi\u1edd Vi\u1ec7t Nam, NASA s\u1ebd t\u1ed5 ch\u1ee9c m\u1ed9t s\u1ef1 ki\u1ec7n c\u00f4ng b\u1ed1 nh\u1eefng kh\u00e1m ph\u00e1 m\u1edbi nh\u1ea5t trong s\u1ee9 m\u1ea1ng truy t\u00ecm c\u00e1c h\u00e0nh tinh \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn h\u00e0nh b\u1edfi k\u00ednh thi\u00ean v\u0103n kh\u00f4ng gian Kepler. Hi\u1ec7n t\u1ea1i ch\u00fang ta v\u1eabn ch\u01b0a bi\u1ebft \u0111\u00f3 l\u00e0 g\u00ec ngo\u00e0i c\u00e2u n\u00f3i \u0111\u1ea7y \u1ea9n \u00fd c\u1ee7a NASA r\u1eb1ng &#8220;s\u1ebd c\u00f3 tuy\u00ean b\u1ed1 l\u1edbn&#8221;. L\u1ea7n g\u1ea7n \u0111\u00e2y nh\u1ea5t c\u0169ng v\u1edbi c\u00e1ch \u00fap m\u1edf n\u00e0y, NASA \u0111\u00e3 tuy\u00ean b\u1ed1 l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean ph\u00e1t hi\u1ec7n n\u01b0\u1edbc l\u1ecfng tr\u00ean sao H\u1ecfa c\u00f2n b\u00e2y gi\u1edd ch\u1ee7 \u0111\u1ec1 r\u1ed9ng h\u01a1n kh\u00e1 nhi\u1ec1u.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-4923\" src=\"http:\/\/ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/3693756_bao_cao_nasa_Tinhte_3.jpg\" alt=\"\" width=\"960\" height=\"638\" srcset=\"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/3693756_bao_cao_nasa_Tinhte_3.jpg 960w, https:\/\/casta.ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/3693756_bao_cao_nasa_Tinhte_3-600x399.jpg 600w, https:\/\/casta.ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/3693756_bao_cao_nasa_Tinhte_3-300x199.jpg 300w, https:\/\/casta.ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2017\/10\/3693756_bao_cao_nasa_Tinhte_3-768x510.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 960px) 100vw, 960px\" \/><\/p>\n<p>Tr\u01b0\u1edbc th\u1ec1m s\u1ef1 ki\u1ec7n th\u00ec c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u d\u1ea5u h\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t ra v\u1edbi tuy\u00ean b\u1ed1 s\u1eafp t\u1edbi c\u1ee7a NASA. Nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi cho r\u1eb1ng \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 Kepler c\u1ee7a NASA \u0111\u00e3 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t h\u00e0nh tinh n\u00e0o \u0111\u00f3 c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng h\u1ed7 tr\u1ee3 s\u1ef1 s\u1ed1ng, ho\u1eb7c h\u00e0nh tinh \u0111\u1ea5t \u0111\u00e1 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n gi\u1ed1ng Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t. Th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n cho r\u1eb1ng s\u1ebd c\u00f3 tuy\u00ean b\u1ed1 v\u1ec1 ph\u00e1t hi\u1ec7n ra s\u1ef1 s\u1ed1ng ngo\u00e0i Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t ho\u1eb7c nh\u1eefng th\u1ee9 t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 v\u1eady. B\u1ecdn m\u00ecnh s\u1ebd th\u1ee9c h\u00f3ng xem c\u1ee5 th\u1ec3 tuy\u00ean b\u1ed1 b\u00ed \u1ea9n \u0111\u00f3 l\u00e0 g\u00ec v\u00e0 c\u1eadp nh\u1eadt ngay t\u1ea1i b\u00e0i n\u00e0y. C\u00e1c b\u1ea1n n\u1ebfu r\u1ea3nh c\u0169ng tham gia nh\u00e9.<\/p>\n<p>C\u1eadp nh\u1eadt di\u1ec5n bi\u1ebfn s\u1ef1 ki\u1ec7n b\u00e1o c\u00e1o k\u1ebft qu\u1ea3 s\u1ee9 m\u1ea1ng truy t\u00ecm c\u00e1c h\u00e0nh tinh c\u1ee7a k\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng kh\u00f4ng gian Kepler:<\/p>\n<p>Bu\u1ed5i b\u00e1o c\u00e1o bao g\u1ed3m:<br \/>\nPaul Hertz: gi\u00e1m \u0111\u1ed1c b\u1ed9 ph\u1eadn v\u1eadt l\u00fd thi\u00ean v\u0103n h\u1ecdc t\u1ea1i NASA<br \/>\nTimothy Morton: Nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u1ebfn t\u1eeb \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Princeton<br \/>\nNatalie Batalha: Nh\u00e0 khoa h\u1ecdc l\u00e0m vi\u1ec7c trong s\u1ee9 m\u1ea1ng Kepler<br \/>\nCharlie Sobeck: Gi\u00e1m \u0111\u1ed1c ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh Kepler\/K2<\/p>\n<p>00:16: Ch\u00ednh th\u1ee9c b\u1eaft \u0111\u1ea7u bu\u1ed5i b\u00e1o c\u00e1o.<\/p>\n<p>00:18: NASA c\u00f4ng b\u1ed1 s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c k\u1ebf qu\u1ea3 trong s\u1ee9 m\u1ea1ng t\u00ecm ki\u1ebfm h\u00e0nh tinh c\u1ee7a Kepler v\u00e0 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ngo\u1ea1i h\u00e0nh tinh m\u1edbi ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1ed1 l\u00e0 l\u1edbn ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3: 1284 ngo\u1ea1i h\u00e0nh tinh m\u1edbi.<\/p>\n<p>00:19: Paul Hertz: &#8220;Ch\u00fang ta c\u00f3 c\u00f4 \u0111\u01a1n trong v\u0169 tr\u1ee5 kh\u00f4ng?<\/p>\n<p>00:21: Tim Morton: H\u00f4m nay ch\u00fang t\u00f4i tuy\u00ean b\u1ed1 \u0111\u00e3 kh\u00e1m ph\u00e1 ra th\u00eam 1284 h\u00e0nh tinh m\u1edbi trong s\u1ee9 m\u1ea1ng Kepler. \u0110\u00e2y l\u00e0 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng ngo\u1ea1i h\u00e0nh tinh l\u1edbn nh\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1ed1 c\u00f9ng m\u1ed9t l\u00fac. Con s\u1ed1 n\u00e0y l\u1edbn g\u1ea5p \u0111\u00f4i so v\u1edbi s\u1ed1 ngo\u1ea1i h\u00e0nh tinh \u0111\u00e3 bi\u1ebft tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y.&#8221;<\/p>\n<p>00:24: Morton gi\u1ea3i th\u00edch r\u00f5 h\u01a1n t\u1ea1i sao c\u00e1c d\u1eef li\u1ec7u m\u1edbi thu \u0111\u01b0\u1ee3c trong s\u1ee9 m\u1ea1ng Kepler l\u00e0 c\u1ef1c k\u1ef3 \u0111\u00e1ng gi\u00e1. C\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u v\u1eadt th\u1ec3 trong v\u0169 tr\u1ee5 c\u00f3 th\u1ec3 g\u00e2y n\u00ean &#8220;sai l\u1ea7m thi\u00ean v\u0103n&#8221; v\u00e0 do \u0111\u00f3, nh\u1eefng k\u1ebft qu\u1ea3 quan s\u00e1t m\u1edbi c\u1ee7a Kepler \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp v\u00e0o lo\u1ea1i &#8220;c\u00e1c \u1ee9ng c\u1eed vi\u00ean h\u00e0nh tinh.&#8221; Theo truy\u1ec1n th\u1ed1ng th\u00ec khi Kepler ph\u00e1t hi\u1ec7n m\u1ed9t h\u00e0nh tinh qua \u00e1nh s\u00e1ng m\u1edd \u0111\u1ebfn t\u1eeb m\u1ed9t ng\u00f4i sao, c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u ph\u1ea3i d\u00f9ng k\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng d\u01b0\u1edbi m\u1eb7t \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 theo d\u00f5i t\u1eebng h\u00e0nh tinh v\u00e0 ng\u00f4i sao m\u1ed9t. C\u00f4ng vi\u1ec7c n\u00e0y m\u1ea5t r\u1ea5t nhi\u1ec1u th\u1eddi gian v\u00e0 ti\u1ec1n b\u1ea1c.<\/p>\n<p>Morton cho bi\u1ebft th\u00eam: &#8220;H\u00e3y t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng r\u1eb1ng c\u00e1c \u1ee9ng c\u1eed vi\u00ean h\u00e0nh tinh l\u00e0 m\u1ed9t m\u1ea9u b\u00e1nh m\u00ec. N\u1ebfu ch\u00fang ta ta l\u00e0m r\u01a1i v\u00e0i c\u00e1i xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t th\u00ec c\u00f3 th\u1ec3 nh\u1eb7t ch\u00fang l\u00ean t\u1eebng m\u1ea9u m\u1ed9t. Nh\u01b0ng n\u1ebfu b\u1ea1n \u0111\u1ed5 to\u00e0n b\u1ed9 m\u1ed9t th\u00f9ng ch\u1ee9a c\u00e1c m\u1ea9u b\u00e1nh nh\u1ecf x\u00edu xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t th\u00ec b\u1ea1n c\u1ea7n m\u1ed9t c\u00e1i ch\u1ed5i \u0111\u1ec3 qu\u00e9t ch\u00fang \u0111i. Nh\u1eefng g\u00ec m\u00e0 ch\u00fang ta \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e2u ch\u1ed5i c\u1ee7a khoa h\u1ecdc &#8211; ch\u00ednh x\u00e1c h\u01a1n l\u00e0 m\u1ed9t k\u1ef9 thu\u1eadt ho\u00e0n to\u00e0n m\u1edbi \u0111\u1ec3 nh\u1eadn d\u1ea1ng t\u1eebng h\u00e0nh tinh m\u1ed9t.&#8221;<\/p>\n<p>K\u1ef9 thu\u1eadt m\u1edbi ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng b\u1eb1ng c\u00e1ch quan s\u00e1t v\u00e0 ph\u00e2n t\u00edch xem li\u1ec7u t\u00edn hi\u1ec7u thu \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f3 ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t xu\u1ea5t t\u1eeb m\u1ed9t h\u00e0nh tinh kh\u00f4ng v\u00e0 sau \u0111\u00f3 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 kh\u1ea3 n\u0103ng c\u00f3 t\u1ed3n t\u1ea1i h\u00e0nh tinh \u0111\u00f3 trong v\u0169 tr\u1ee5 b\u1eb1ng t\u1ef7 l\u1ec7 ph\u1ea7n tr\u0103m. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y cho ph\u00e9p c\u00e1c nh\u00e0 thi\u00ean v\u0103n h\u1ecdc m\u1ed9t th\u01b0\u1edbc \u0111o t\u1eeb 0 \u0111\u1ebfn 1 \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 c\u00e1c h\u00e0nh tinh v\u00e0 n\u1ebfu m\u1ed9t t\u00edn hi\u1ec7u cho t\u1ef7 l\u1ec7 tr\u00ean 99% th\u00ec n\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c nh\u1eadn l\u00e0 m\u1ed9t h\u00e0nh tinh.<\/p>\n<p>B\u00ean tr\u00ean l\u00e0 bi\u1ec3u \u0111\u1ed3 th\u1ed1ng k\u00ea c\u00e1c h\u00e0nh tinh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c nh\u1eadn tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y v\u00e0 m\u1edbi c\u00f4ng b\u1ed1 ph\u00e1t hi\u1ec7n ng\u00e0y h\u00f4m nay. Nh\u1eadn th\u1ea5y r\u1eb1ng th\u1eadt s\u1ef1 c\u00f3 nh\u1eefng ngo\u1ea1i h\u00e0nh tinh c\u00f3 k\u00edch th\u01b0\u1edbc gi\u1ed1ng Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t. C\u00e1c h\u00e0nh tinh m\u1edbi \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n t\u1ea1i khu v\u1ef1c tr\u00ean b\u1ea7u tr\u1eddi m\u00e0 Kepler ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng t\u1eeb 2009 \u0111\u1ebfn 2013. Do \u0111\u00f3, k\u1ef9 thu\u1eadt m\u1edbi l\u00e0 c\u1ef1c k\u1ef3 \u0111\u00e1ng gi\u00e1 trong vi\u1ec7c gi\u00fap c\u00e1c nh\u00e0 thi\u00ean v\u0103n h\u1ecdc x\u00e1c \u0111\u1ecbnh th\u00eam nhi\u1ec1u h\u00e0nh tinh kh\u00e1c trong t\u01b0\u01a1ng lai, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi t\u00ecm hi\u1ec3u xem n\u00f3 c\u00f3 thu\u1ed9c v\u00f9ng s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c hay kh\u00f4ng v\u00e0 cu\u1ed1i c\u00f9ng l\u00e0 tr\u1ea3 l\u1eddi c\u00e2u h\u1ecfi c\u00f3 bao nhi\u00eau h\u00e0nh tinh trong v\u0169 tr\u1ee5.<br \/>\n\u200b<br \/>\n00:35: &#8220;Li\u1ec7u ch\u00fang ta c\u00f3 c\u00f4 \u0111\u01a1n trong v\u0169 tr\u1ee5?&#8221; Tuy\u00ean b\u1ed1 l\u1ea7n n\u00e0y cho bi\u1ebft r\u1eb1ng c\u00f3 9 trong s\u1ed1 nh\u1eefng h\u00e0nh tinh \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n l\u00e0 c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng \u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 9 h\u00e0nh tinh n\u00e0y c\u00f3 k\u00edch c\u1ee1 t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t v\u00e0 ch\u00fang \u0111\u1ec1u thu\u1ed9c v\u00f9ng &#8220;Goldilocks Zone&#8221;, c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng t\u1ed3n t\u1ea1i n\u01b0\u1edbc l\u1ecfng tr\u00ean \u0111\u00f3. Th\u00fa v\u1ecb h\u01a1n n\u1eefa, NASA ch\u1ec9 ra r\u1eb1ng c\u00f3 m\u1ed9t ngo\u1ea1i h\u00e0nh tinh mang t\u00ean Kepler-1229b (h\u00e0nh tinh m\u00e0u cam n\u1eb1m \u1edf g\u00f3c d\u01b0\u1edbi b\u00ean ph\u1ea3i \u1edf h\u00ecnh tr\u00ean) l\u00e0 c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng \u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c cao nh\u1ea5t b\u1edfi n\u00f3 c\u00f3 k\u00edch th\u01b0\u1edbc r\u1ea5t g\u1ea7n Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi n\u1eb1m g\u1ea7n gi\u1eefa khu v\u1ef1c \u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c. Ngo\u00e0i ra th\u00ec Kepler &#8211; 705b c\u0169ng r\u1ea5t \u0111\u00e1ng ch\u00fa \u00fd.<\/p>\n<p>00:40: NASA cho bi\u1ebft r\u1eb1ng \u0111\u00e2y c\u0169ng ch\u00ednh nh\u1eefng h\u00e0nh tinh cu\u1ed1i c\u00f9ng m\u00e0 Kepler thu \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1eef li\u1ec7u cho ch\u00fang ta. Trong t\u01b0\u01a1ng lai h\u1ecd s\u1ebd chuy\u1ec3n sang s\u1eed d\u1ee5ng k\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng kh\u00f4ng gian m\u1edbi l\u00e0 Transiting Exoplanet Survey Satellite (TESS) v\u00e0 James Webb.<\/p>\n<p>00:43: H\u1ecd cho bi\u1ebft r\u1eb1ng m\u1ee5c ti\u00eau cu\u1ed1i c\u00f9ng ch\u00ednh l\u00e0 ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c \u00e1nh s\u00e1ng c\u00e1c ngo\u1ea1i h\u00e0nh tinh thu\u1ed9c v\u00f9ng \u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e2n t\u00edch kh\u00ed quy\u1ec3n c\u1ee7a c\u00e1c h\u00e0nh tinh n\u00e0y \u0111\u1ec3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh th\u00e0nh ph\u1ea7n kh\u00ed c\u1ee7a ch\u00fang. Khi \u0111\u00f3, ch\u00fang ta s\u1ebd bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1eb1ng s\u1ef1 s\u1ed1ng c\u00f3 t\u1ed3n t\u1ea1i tr\u00ean \u0111\u00f3 hay kh\u00f4ng v\u00e0 li\u1ec7u &#8220;ch\u00fang ta c\u00f3 c\u00f4 \u0111\u01a1n trong v\u0169 tr\u1ee5 hay kh\u00f4ng.&#8221;<br \/>\n\u200b<br \/>\n00:45: NASA cho bi\u1ebft th\u00eam r\u1eb1ng m\u1eb7c d\u00f9 Kepler kh\u00f4ng c\u00f2n truy t\u00ecm c\u00e1c h\u00e0nh tinh n\u1eefa nh\u01b0ng n\u00f3 v\u1eabn \u0111\u1ee3c d\u00f9ng \u0111\u1ec3 quan s\u00e1t c\u00e1c hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng kh\u00e1c trong v\u0169 tr\u1ee5 v\u00e0 \u0111\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 &#8220;m\u1ed9t \u0111\u1eb7c quy\u1ec1n c\u1ee7a Kepler.&#8221; Cu\u1ed1i c\u00f9ng l\u00e0 k\u1ebf ho\u1ea1ch s\u0103n t\u00ecm c\u00e1c h\u00e0nh tinh m\u1edbi c\u1ee7a NASA trong t\u01b0\u01a1ng lai.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em>Tham kh\u1ea3o TR, Metro\u200b<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em>Ngu\u1ed3n tinhte.vn<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>NASA ch\u00ednh th\u1ee9c c\u00f4ng b\u1ed1 k\u1ebft qu\u1ea3 s\u1ee9 m\u1ea1ng truy t\u00ecm c\u00e1c h\u00e0nh tinh m\u1edbi b\u1eb1ng k\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng kh\u00f4ng gian Kepler v\u1edbi 1284 ngo\u1ea1i h\u00e0nh tinh m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n v\u00e0 9 trong s\u1ed1 \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 thu\u1ed9c v\u00f9ng \u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c, c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ed3n t\u1ea1i n\u01b0\u1edbc l\u1ecfng v\u00e0 th\u1eadm ch\u00ed l\u00e0 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":4923,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[47],"tags":[],"class_list":["post-4917","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tin-tuc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4917","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4917"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4917\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4925,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4917\/revisions\/4925"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4923"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4917"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4917"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4917"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}