{"id":4832,"date":"2016-03-30T23:01:46","date_gmt":"2016-03-30T16:01:46","guid":{"rendered":"http:\/\/ttud.com.vn\/?p=4832"},"modified":"2017-10-02T13:42:12","modified_gmt":"2017-10-02T06:42:12","slug":"tim-thay-ban-thao-cua-newton-ve-cong-thuc-hon-da-phu-thuy-cua-gia-kim-thuat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/tim-thay-ban-thao-cua-newton-ve-cong-thuc-hon-da-phu-thuy-cua-gia-kim-thuat\/","title":{"rendered":"T\u00ecm th\u1ea5y b\u1ea3n th\u1ea3o c\u1ee7a Newton v\u1ec1 c\u00f4ng th\u1ee9c &#8220;h\u00f2n \u0111\u00e1 ph\u00f9 th\u1ee7y&#8221; c\u1ee7a gi\u1ea3 kim thu\u1eadt"},"content":{"rendered":"<p><strong>B\u1ea3n th\u1ea3o vi\u1ebft tay n\u00e0y m\u00f4 t\u1ea3 nh\u1eefng th\u1ee9 nghi\u1ec7m m\u00e0 Newton t\u1eebng th\u1ef1c hi\u1ec7n, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 bao g\u1ed3m lu\u00f4n c\u1ea3 ghi ch\u00e9p c\u1ee7a nh\u00e0 h\u00f3a h\u1ecdc n\u1ed5i ti\u1ebfng th\u1eddi \u0111\u00f3 George Starkey v\u1ec1 c\u00f4ng th\u1ee9c ch\u1ebf t\u1ea1o ra &#8221; th\u1ee7y ng\u00e2n th\u00f4ng th\u00e1i&#8221; &#8211; m\u1ed9t lo\u1ea1i nguy\u00ean li\u1ec7u t\u1ea1o th\u00e0nh &#8221; h\u00f2n \u0111\u00e1 ph\u00f9 th\u1ee7y&#8221; v\u1ed1n \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u01a1ng truy\u1ec1n r\u1eb1ng c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebfn ch\u00ec, s\u1eaft, th\u1ee7y ng\u00e2n v\u00e0 \u0111\u1ed3ng th\u00e0nh v\u00e0ng.<\/strong><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-5392\" src=\"http:\/\/ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/3648319_ban_thao_Newton_Tinhte_1.jpeg\" alt=\"\" width=\"954\" height=\"634\" srcset=\"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/3648319_ban_thao_Newton_Tinhte_1.jpeg 954w, https:\/\/casta.ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/3648319_ban_thao_Newton_Tinhte_1-600x399.jpeg 600w, https:\/\/casta.ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/3648319_ban_thao_Newton_Tinhte_1-300x199.jpeg 300w, https:\/\/casta.ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/3648319_ban_thao_Newton_Tinhte_1-768x510.jpeg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 954px) 100vw, 954px\" \/><\/p>\n<p>\u0110\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft Hi\u1ec7p h\u1ed9i di s\u1ea3n h\u00f3a h\u1ecdc M\u1ef9 (CHF) \u0111\u00e3 m\u1ea5t nhi\u1ec1u th\u1eadp k\u1ef7 qua \u0111\u1ec3 truy t\u00ecm nh\u1eefng ghi ch\u00e9p n\u00e0y v\u00e0 cu\u1ed1i c\u00f9ng, h\u1ecd \u0111\u00e3 mua l\u1ea1i n\u00f3 t\u1eeb m\u1ed9t b\u1ed9 s\u01b0u t\u1eadp c\u00e1 nh\u00e2n. James Voelkel, ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 tr\u00e1ch m\u1ea3ng s\u00e1ch hi\u1ebfm t\u1ea1i CHF cho bi\u1ebft &#8220;Th\u1ee7y ng\u00e2n th\u00f4ng th\u00e1i \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 m\u1ed9t ch\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 b\u1ebb kim lo\u1ea1i ra th\u00e0nh c\u00e1c th\u00e0nh ph\u1ea7n h\u1ee3p th\u00e0nh n\u00ean n\u00f3. \u00dd t\u01b0\u1edfng \u1edf \u0111\u00e2y l\u00e0 n\u1ebfu b\u1ea3n &#8220;b\u1ebb&#8221; kim lo\u1ea1i ra t\u1eebng m\u1ea3nh nh\u1ecf, sau \u0111\u00f3 b\u1ea1n c\u00f3 th\u1ec3 l\u1eafp ch\u00fang l\u1ea1i v\u00e0 t\u1ea1o ra kim lo\u1ea1i kh\u00e1c.&#8221;<br \/>\nB\u1ea3n th\u1ea3o l\u1ea7n n\u00e0y c\u00f3 t\u1ef1a \u0111\u1ec1 b\u1eb1ng ti\u1ebfng Latin, t\u1ea1m d\u1ecbch ra ti\u1ebfng Vi\u1ec7t l\u00e0 &#8220;t\u1ea1o ra h\u00f2n \u0111\u00e1 ph\u00f9 th\u1ee7y t\u1eeb kim lo\u1ea1i ch\u01b0a tinh luy\u1ec7n c\u1ee7a sao H\u1ecfa v\u00e0 M\u1eb7t Tr\u0103ng t\u1eeb b\u1ea3n th\u1ea3o c\u1ee7a c\u00e1c tri\u1ebft gia ng\u01b0\u1eddi M\u1ef9.&#8221; B\u1ea3n th\u1ea3o n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c \u0111\u1ecbnh l\u00e0 m\u1ed9t b\u1ea3n sao c\u1ee7a t\u00e0i li\u1ec7u c\u00f9ng t\u00ean tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 vi\u1ebft b\u1edfi c\u00e1c nh\u00e0 gi\u1ea3 kim n\u1ed5i ti\u1ebfng th\u1ebf k\u1ef7 17 l\u00e0 Eirenaeus Philalethes v\u00e0 Newton \u0111\u00e3 s\u1eed d\u1ee5ng n\u00f3 nh\u01b0 m\u1ed9t t\u00e0i li\u1ec7u tham kh\u1ea3o cho c\u00e1c th\u00ed nghi\u1ec7m gi\u1ea3 kim thu\u1eadt c\u1ee7a \u00f4ng. Theo t\u1ea1p ch\u00ed H\u00f3a h\u1ecdc th\u1ebf gi\u1edbi, b\u1ea3n in \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a c\u00f4ng th\u1ee9c n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1ed1 h\u1ed3i n\u0103m 1678 v\u00e0 do \u0111\u00f3, Newton c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e3 ch\u00e9p l\u1ea1i c\u00f4ng th\u1ee9c n\u00e0y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>\u0110\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft gi\u1ea3 kim l\u00e0 m\u1ed9t d\u1ea1ng tri\u1ebft h\u1ecdc &#8211; t\u00e2m linh c\u1ed5 \u0111\u1ea1i, k\u1ebft h\u1ee3p h\u00f3a h\u1ecdc v\u1edbi y h\u1ecdc, thi\u00ean v\u0103n v\u00e0 v\u1eadt l\u00fd. C\u00e1c nh\u00e0 gi\u1ea3 kim t\u1eeb th\u1eddi Trung C\u1ed5 t\u1edbi th\u1ebf k\u1ef7 17 cho r\u1eb1ng th\u00e0nh c\u00f4ng cu\u1ed1i c\u00f9ng c\u1ee7a h\u1ecd l\u00e0 h\u00f2n \u0111\u00e1 th\u00f4ng th\u00e1i &#8211; m\u1ed9t Magnum Opus (ti\u1ebfng Latin, ngh\u0129a l\u00e0 tuy\u1ec7t t\u00e1c) \u0111\u01b0\u1ee3c tin l\u00e0 ch\u1eb3ng nh\u1eefng c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebfn kim lo\u1ea1i th\u00e0nh v\u00e0ng, mang l\u1ea1i s\u1ef1 gi\u00e0u c\u00f3 m\u00e0 c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 d\u1eabn \u0111\u1ebfn s\u1ef1 b\u1ea5t t\u1eed.<br \/>\n\u200b<br \/>\nTrong nhi\u1ec1u th\u1ebf k\u1ef7, h\u00f2n \u0111\u00e1 ph\u00f9 th\u1ee7y l\u00e0 m\u1ee5c ti\u00eau cu\u1ed1i c\u00f9ng m\u00e0 b\u1ea5t c\u1ee9 nh\u00e0 gi\u1ea3 kim n\u00e0o c\u0169ng theo \u0111u\u1ed5i, m\u00e3i cho t\u1edbi khi c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc sau n\u00e0y x\u00e1c \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng h\u1ee9a h\u1eb9n \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u ho\u00e0n to\u00e0n b\u1ea5t kh\u1ea3 thi v\u00e0 th\u1eadm ch\u00ed l\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u00e1ng theo \u0111u\u1ed5i. Hi\u1ec7n v\u1eabn ch\u01b0a r\u00f5 l\u00e0 Newton c\u00f3 th\u1eadt s\u1ef1 ti\u1ebfn h\u00e0nh c\u00e1c th\u1eed nghi\u1ec7m t\u1ea1o ra th\u1ee7y ng\u00e2n th\u00f4ng th\u00e1i d\u1ef1a theo c\u00f4ng th\u1ee9c c\u1ee7a Eirenaeus Philalethes hay kh\u00f4ng. Nh\u01b0ng th\u1eadm ch\u00ed n\u1ebfu \u00f4ng kh\u00f4ng l\u00e0m, th\u00ec b\u1ea3n th\u1ea3o l\u1ea7n n\u00e0y v\u1eabn r\u1ea5t c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb khi n\u00f3 cung c\u1ea5p th\u00eam th\u00f4ng tin v\u1ec1 nhi\u1ec1u th\u00ed nghi\u1ec7m kh\u00e1c m\u00e0 \u00f4ng t\u1eebng th\u1ef1c hi\u1ec7n.<\/p>\n<p>Voelkel cho bi\u1ebft: &#8220;T\u00e0i li\u1ec7u l\u1ea7n n\u00e0y c\u00f2n c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb \u1edf nhi\u1ec1u d\u00f2ng vi\u1ebft v\u1ed9i kh\u00e1c c\u1ee7a Newton ngay tr\u00ean c\u00f4ng th\u1ee9c gi\u1ea3 kim. Newton th\u01b0\u1eddng t\u1eadn d\u1ee5ng nh\u1eefng kho\u1ea3ng tr\u1ed1ng ho\u1eb7c l\u1eadt ra m\u1eb7t sau c\u00e1c t\u00e0i li\u1ec7u \u0111\u1ec3 ghi ch\u00e9p. Trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p n\u00e0y l\u00e0 nh\u1eefng ghi ch\u00fa v\u1ec1 th\u1eed nghi\u1ec7m m\u00e0 \u00f4ng \u0111\u00e3 l\u00e0m. \u0110\u00f3 l\u00e0 c\u00f4ng th\u1ee9c ch\u01b0ng c\u1ea5t ra c\u00e1c lo\u1ea1i c\u1ed3n d\u1ec5 bay h\u01a1i t\u1eeb qu\u1eb7ng ch\u00ec&#8230; t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng v\u1edbi c\u00e1ch gi\u1ea3i th\u00edch \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o c\u1ee7a Newton so v\u1edbi c\u00e1c nh\u00e0 gi\u1ea3 kim kh\u00e1c.&#8221;<\/p>\n<p>\u0110\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft c\u00f3 h\u00e0ng ch\u1ee5c b\u1ea3n ghi ch\u00e9p nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 li\u00ean quan t\u1edbi Newton b\u00e1n v\u00e0o c\u00e1c b\u1ed9 s\u01b0u t\u1eadp c\u00e1 nh\u00e2n trong su\u1ed1t nh\u01b0ng n\u0103m 1930 v\u00e0 k\u1ec3 t\u1eeb \u0111\u00f3, n\u00f3 d\u1ea7n d\u1ea7n quay tr\u1edf l\u1ea1i c\u00e1c c\u01a1 s\u1edf gi\u00e1o d\u1ee5c, bao g\u1ed3m c\u1ea3 vi\u1ec7n nghi\u00ean c\u1ee9u thu\u1ed9c \u0111\u1ea1i h\u1ecdc Cambridge m\u00e0 Newton \u0111\u00e3 t\u1eebng l\u00e0m vi\u1ec7c tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y. Sau khi mua l\u1ea1i b\u1ea3n th\u1ea3o l\u1ea7n n\u00e0y, CHF \u0111\u00e3 ti\u1ebfn h\u00e0nh scan v\u00e0 \u0111\u0103ng t\u1ea3i to\u00e0n b\u1ed9 l\u00ean c\u01a1 s\u1edf d\u1eef li\u1ec7u tr\u1ef1c tuy\u1ebfn c\u1ee7a \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Indiana v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea1n c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 xem th\u1eed theo \u0111\u01b0\u1eddng d\u1eabn b\u00ean d\u01b0\u1edbi.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em>Tham kh\u1ea3o Indiana, RSC, Bonhams\u200b<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em>Ngu\u1ed3n tinhte.vn<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>B\u1ea3n th\u1ea3o vi\u1ebft tay n\u00e0y m\u00f4 t\u1ea3 nh\u1eefng th\u1ee9 nghi\u1ec7m m\u00e0 Newton t\u1eebng th\u1ef1c hi\u1ec7n, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 bao g\u1ed3m lu\u00f4n c\u1ea3 ghi ch\u00e9p c\u1ee7a nh\u00e0 h\u00f3a h\u1ecdc n\u1ed5i ti\u1ebfng th\u1eddi \u0111\u00f3 George Starkey v\u1ec1 c\u00f4ng th\u1ee9c ch\u1ebf t\u1ea1o ra &#8221; th\u1ee7y ng\u00e2n th\u00f4ng th\u00e1i&#8221; &#8211; m\u1ed9t lo\u1ea1i nguy\u00ean li\u1ec7u t\u1ea1o th\u00e0nh &#8221; h\u00f2n \u0111\u00e1 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":5392,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[47],"tags":[],"class_list":["post-4832","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tin-tuc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4832","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4832"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4832\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5393,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4832\/revisions\/5393"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5392"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4832"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4832"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4832"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}