{"id":4775,"date":"2016-02-22T16:29:11","date_gmt":"2016-02-22T09:29:11","guid":{"rendered":"http:\/\/ttud.com.vn\/?p=4775"},"modified":"2017-10-02T11:41:09","modified_gmt":"2017-10-02T04:41:09","slug":"cuoc-dua-tim-vat-chat-toi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/cuoc-dua-tim-vat-chat-toi\/","title":{"rendered":"Cu\u1ed9c \u0111ua t\u00ecm v\u1eadt ch\u1ea5t t\u1ed1i"},"content":{"rendered":"<p><strong>Gi\u1edbi khoa h\u1ecdc \u0111ang trong cu\u1ed9c ch\u1ea1y \u0111ua t\u00ecm ra v\u1eadt ch\u1ea5t t\u1ed1i, \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 quan tr\u1ecdng h\u01a1n c\u1ea3 vi\u1ec7c ph\u00e1t hi\u1ec7n s\u00f3ng h\u1ea5p d\u1eabn.<\/strong><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-5305\" src=\"http:\/\/ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/22022016223429-hongquyenVat_Chat_Toi.jpg\" alt=\"\" width=\"452\" height=\"300\" srcset=\"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/22022016223429-hongquyenVat_Chat_Toi.jpg 452w, https:\/\/casta.ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/22022016223429-hongquyenVat_Chat_Toi-300x199.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 452px) 100vw, 452px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><em>V\u1eadt ch\u1ea5t t\u1ed1i l\u00e0 m\u1ed9t b\u00ed \u1ea9n v\u1edbi khoa h\u1ecdc. \u1ea2nh: ESO<\/em><\/p>\n<p>Theo <em>Guardian<\/em>, \u0111\u00e2y l\u00e0 ph\u00e1t bi\u1ec3u c\u1ee7a nh\u00e0 v\u0169 tr\u1ee5 h\u1ecdc Carlos Frenk t\u1ea1i cu\u1ed9c h\u1ecdp th\u01b0\u1eddng ni\u00ean c\u1ee7a Hi\u1ec7p h\u1ed9i ti\u1ebfn b\u1ed9 khoa h\u1ecdc M\u1ef9 (AAAS) di\u1ec5n ra t\u1eeb 11 &#8211; 15\/2 t\u1ea1i th\u1ee7 \u0111\u00f4 Washington.<br \/>\nPh\u00e1t bi\u1ec3u d\u1ef1a tr\u00ean k\u1ebft qu\u1ea3 thu \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb c\u00e1c m\u00e1y d\u00f2 v\u1eadt ch\u1ea5t t\u1ed1i nh\u1ea1y nh\u1ea5t tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi th\u00e1ng 12 n\u0103m ngo\u00e1i. Nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd Alex Murphy \u0111\u00e3 th\u00ed nghi\u1ec7m \u0111\u01b0a m\u1ed9t th\u00f9ng xenon l\u1ecfng xu\u1ed1ng m\u1ed9t m\u1ecf v\u00e0ng \u1edf Nam Dakota, M\u1ef9, kho\u1ea3ng 1,5 km.<br \/>\n\u0110\u00e2y l\u00e0 th\u00f9ng ch\u1ee9a 1\/3 t\u1ea5n xenon \u1edf nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 -65 \u0111\u1ed9 C, c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng ph\u00e1t hi\u1ec7n c\u00e1c s\u1ef1 ki\u1ec7n hi\u1ebfm hoi khi m\u1ed9t nguy\u00ean t\u1eed xenon va ch\u1ea1m v\u1edbi m\u1ed9t h\u1ea1t v\u1eadt ch\u1ea5t t\u1ed1i, t\u1ea1o ra m\u1ed9t ch\u1edbp s\u00e1ng nh\u1ecf. Murphy hi\u1ec7n c\u1ed9ng t\u00e1c v\u1edbi c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc kh\u00e1c t\u1ea1i ph\u00f2ng th\u00ed nghi\u1ec7m LUX, \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Nam Dakota.<br \/>\nTuy nhi\u00ean, Murphy chia s\u1ebb, nh\u00f3m c\u1ee7a \u00f4ng th\u1ef1c s\u1ef1 v\u1eabn ch\u01b0a ph\u00e1t hi\u1ec7n ra lo\u1ea1i v\u1eadt ch\u1ea5t b\u00ed \u1ea9n t\u1ea1o n\u00ean kho\u1ea3ng 1\/4 v\u0169 tr\u1ee5 n\u00e0y.<br \/>\n&#8220;D\u00f9 v\u1eady, tin t\u1ed1t l\u00e0 v\u00f9ng t\u00ecm ki\u1ebfm \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c thu h\u1eb9p l\u1ea1i, \u00f4ng n\u00f3i, \u00e1m ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn nhi\u1ec1u n\u01a1i kh\u00e1c nhau \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc t\u00ecm ki\u1ebfm v\u1eadt ch\u1ea5t t\u1ed1i. &#8220;C\u00f3 qu\u00e1 nhi\u1ec1u m\u00f4 h\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ef3 v\u1ecdng. Ngh\u0129a l\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 ch\u00fang t\u00f4i s\u1ebd s\u1edbm t\u00ecm ra v\u1eadt ch\u1ea5t t\u1ed1i, nh\u01b0ng c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 ph\u1ea3i m\u1ea5t th\u00eam m\u1ed9t kho\u1ea3ng th\u1eddi gian r\u1ea5t d\u00e0i n\u1eefa&#8221;.<br \/>\nC\u00e1c nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd tin r\u1eb1ng m\u1ed9t s\u1ed1 lo\u1ea1i v\u1eadt ch\u1ea5t t\u1ed1i t\u1ed3n t\u1ea1i do c\u00e1c nh\u00e0 thi\u00ean v\u0103n c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1t hi\u1ec7n l\u1ef1c h\u1ea5p d\u1eabn m\u00e0 n\u00f3 t\u00e1c \u0111\u1ed9ng l\u00ean c\u00e1c ng\u00f4i sao v\u00e0 thi\u00ean h\u00e0. Tuy nhi\u00ean, b\u1ea3n th\u00e2n n\u00f3 kh\u00f4ng ch\u1ec9 v\u00f4 h\u00ecnh, m\u00e0 c\u00f2n ch\u01b0a bao gi\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c m\u00e1y d\u00f2 ph\u00e1t hi\u1ec7n tr\u1ef1c ti\u1ebfp ho\u1eb7c gi\u00e1n ti\u1ebfp. H\u1ecd cho r\u1eb1ng v\u1eadt ch\u1ea5t t\u1ed1i bao g\u1ed3m c\u00e1c &#8220;h\u1ea1t n\u1eb7ng t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c y\u1ebfu&#8221; \u2013 Wimps, l\u00e0 v\u1eadt ch\u1ea5t c\u00f2n l\u1ea1i sau Big Bang, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i xuy\u00ean qua v\u1eadt ch\u1ea5t th\u01b0\u1eddng m\u00e0 kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 l\u1ea1i d\u1ea5u v\u1ebft g\u00ec, tr\u1eeb h\u1ea5p d\u1eabn.<br \/>\n&#8220;C\u00f3 m\u1ed9t nhi\u1ec7m v\u1ee5 to l\u1edbn h\u01a1n l\u00e0 ch\u1ec9 c\u1ed1 g\u1eafng t\u00ecm ki\u1ebfm v\u1eadt ch\u1ea5t t\u1ed1i. \u0110\u00e2y s\u1ebd l\u00e0 ch\u00eca kh\u00f3a \u0111\u1ec3 m\u1edf ra c\u00e1c l\u00fd thuy\u1ebft v\u1eadt l\u00fd s\u00e2u s\u1eafc h\u01a1n, m\u1ed9t nhi\u1ec7m v\u1ee5 d\u00e0i h\u01a1i&#8221;.<br \/>\nLUX kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 n\u01a1i duy nh\u1ea5t truy t\u00ecm v\u1eadt ch\u1ea5t t\u1ed1i. M\u1ed9t nh\u00f3m nghi\u00ean c\u1ee9u kh\u00e1c t\u1ea1i Australia \u0111ang x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t h\u1ec7 th\u1ed1ng d\u00f2 v\u1eadt ch\u1ea5t t\u1ed1i m\u1edbi nh\u1ea5t th\u1ebf gi\u1edbi, n\u1eb1m b\u00ean d\u01b0\u1edbi m\u1ed9t m\u1ecf v\u00e0ng (c\u00e1c hang \u0111\u1ed9ng gi\u00fap che ch\u1eafn thi\u1ebft b\u1ecb kh\u1ecfi b\u1ee9c x\u1ea1 v\u0169 tr\u1ee5 l\u00e0m sai l\u1ec7ch k\u1ebft qu\u1ea3 \u0111o \u0111\u01b0\u1ee3c). M\u1ed9t m\u00e1y d\u00f2 kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eafn tr\u00ean tr\u1ea1m v\u0169 tr\u1ee5 qu\u1ed1c t\u1ebf ISS v\u1edbi hy v\u1ecdng t\u00ecm th\u1ea5y c\u00e1c d\u1ea5u hi\u1ec7u gi\u00e1n ti\u1ebfp v\u1ec1 v\u1eadt ch\u1ea5t t\u1ed1i. Ngo\u00e0i ra c\u00f2n m\u1ed9t s\u1ed1 th\u00ed nghi\u1ec7m v\u1edbi th\u00f9ng ch\u1ee9a xenon v\u00e0 va ch\u1ea1m gi\u1eefa c\u00e1c h\u1ea1t t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 c\u1ee7a LUX hy v\u1ecdng s\u1ebd cho k\u1ebft qu\u1ea3 v\u00e0o n\u0103m sau, 2017.<br \/>\n&#8220;Th\u1ef1c s\u1ef1 c\u00f4ng vi\u1ec7c kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00ednh c\u1ea1nh tranh l\u1eafm. N\u1ebfu m\u1ed9t trong nh\u1eefng \u0111\u1ed1i th\u1ee7 c\u1ee7a ch\u00fang t\u00f4i thu \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00edn hi\u1ec7u r\u00f5 r\u00e0ng v\u1ec1 \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng c\u1ee7a v\u1eadt ch\u1ea5t t\u1ed1i, t\u00f4i ngh\u0129 ai c\u0169ng vui m\u1eebng&#8221;, Murphy n\u00f3i.<br \/>\nC\u0169ng theo Murphy, trong v\u00e0i n\u0103m t\u1edbi, LUX s\u1ebd ti\u1ebfp t\u1ee5c c\u1ea3i ti\u1ebfn h\u1ec7 th\u1ed1ng v\u00e0 nh\u1eadn th\u00eam kho\u1ea3ng 10 t\u1ea5n xenon l\u1ecfng, v\u1ec1 c\u01a1 b\u1ea3n tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t thi\u1ebft b\u1ecb d\u00f2 t\u00ecm m\u1edbi c\u00f3 t\u00ean LUX_Zeplin. Nh\u01b0ng c\u00e1c k\u1ebft qu\u1ea3 c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ebd ph\u1ea3i ch\u1edd t\u1edbi n\u0103m 2018 do c\u00e1c th\u00e1ch th\u1ee9c v\u1ec1 k\u1ef9 thu\u1eadt.<br \/>\n&#8220;Ch\u00fang t\u00f4i ph\u1ea3i gi\u1eef 10 t\u1ea5n xenon l\u1ecfng s\u00e2u d\u01b0\u1edbi l\u00f2ng \u0111\u1ea5t 1,5 km; \u0111\u1ea3m b\u1ea3o kh\u00f4ng l\u00e0m th\u1ea5t tho\u00e1t v\u00ec n\u00f3 r\u1ea5t \u0111\u1eaft; m\u00e0 l\u01b0\u1ee3ng ch\u1ea5t kh\u00ed l\u00e0m l\u1ea1nh l\u1edbn nh\u01b0 v\u1eady lu\u00f4n ti\u1ec1m t\u00e0ng r\u1ee7i ro cao. V\u00ec v\u1eady tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5t b\u1ea1i&#8221;.<br \/>\nTrong khi \u0111\u00f3, t\u1ea1i AAAS, c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111ang c\u00f2n m\u1ed9t m\u1ed1i b\u1eadn t\u00e2m kh\u00e1c, t\u00ecm ki\u1ebfm m\u1ed9t lo\u1ea1i h\u1ea1t b\u00ed \u1ea9n. \u0110\u00e2y l\u00e0 lo\u1ea1i neutrino th\u1ee9 4, \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 &#8220;v\u00f4 tr\u00f9ng&#8221;, v\u00ec th\u1eadm ch\u00ed n\u00f3 c\u00f2n kh\u00f4ng c\u00f3 c\u1ea3 c\u00e1c \u0111i\u1ec7n t\u00edch y\u1ebfu nh\u01b0 \u1edf c\u00e1c neutrino th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng. Kam-Biu Luk, m\u1ed9t nh\u00e0 v\u1eadt l\u00fd t\u1ea1i \u0110\u1ea1i h\u1ecdc California, Berkeley, c\u00f4ng b\u1ed1 s\u1ed1 li\u1ec7u m\u1edbi cho th\u1ea5y m\u1ed9t &#8220;b\u1ea5t \u0111\u1ed3ng b\u1ea5t ng\u1edd gi\u1eefa c\u00e1c quan s\u00e1t v\u00e0 d\u1ef1 \u0111o\u00e1n c\u1ee7a ch\u00fang t\u00f4i&#8221; trong vi\u1ec7c t\u00ecm ki\u1ebfm c\u00e1c h\u1ea1t n\u00e0y.<br \/>\n\u00d4ng v\u00e0 c\u00e1c c\u1ed9ng s\u1ef1 trong m\u1ed9t th\u00ed nghi\u1ec7m t\u1ea1i Trung Qu\u1ed1c \u0111\u00e3 t\u00ecm th\u1ea5y m\u1ed9t s\u1ef1 d\u01b0 th\u1eeba b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng c\u1ee7a c\u00e1c ph\u1ea3n neutrino, ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi hai th\u00ed nghi\u1ec7m kh\u00e1c. H\u1ecd c\u00f4ng b\u1ed1 k\u1ebft qu\u1ea3 v\u00e0o h\u00f4m 13\/2 tr\u00ean t\u1ea1p ch\u00ed Physical Review Letters.<br \/>\nNh\u00e0 v\u0169 tr\u1ee5 h\u1ecdc Olga Mena Requejo cho r\u1eb1ng c\u00e1c neutrino m\u1edbi c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y, t\u1eeb \u0111\u00f3 c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ecm hi\u1ec3u th\u00eam v\u1ec1 m\u1ed1i quan h\u1ec7 gi\u1eefa v\u1eadt ch\u1ea5t v\u00e0 ph\u1ea3n v\u1eadt ch\u1ea5t, v\u00e0 tr\u1ea3 l\u1eddi m\u1ed9t c\u00e2u h\u1ecfi v\u1ec1 v\u1eadt l\u00fd k\u1ec3 t\u1eeb nh\u1eefng n\u0103m 1950: &#8220;\u0110\u1eb7c t\u00ednh c\u1ee7a neutrino l\u00e0 g\u00ec? N\u00f3 th\u1ef1c s\u1ef1 r\u1ea5t l\u1ea1 th\u01b0\u1eddng v\u00e0 t\u1ed1i quan tr\u1ecdng &#8220;.<br \/>\nSau khi t\u00ecm ra h\u1ea1t boson Higgs v\u00e0o n\u0103m 2012, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u00e3 tr\u1ea3i qua m\u1ed9t cu\u1ed9c &#8220;kh\u1ee7ng ho\u1ea3ng hi\u1ec7n sinh&#8221;, theo Tim Andeen, m\u1ed9t trong h\u00e0ng tr\u0103m nh\u00e0 khoa h\u1ecdc tham gia cu\u1ed9c t\u00ecm ki\u1ebfm n\u00e0y. Nh\u01b0ng hi\u1ec7n nay, c\u00e1c l\u0129nh v\u1ef1c nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u00e3 r\u1ed9ng l\u1edbn h\u01a1n: d\u1ea5u hi\u1ec7u c\u1ee7a si\u00eau \u0111\u1ed1i x\u1ee9ng, c\u00e1c chi\u1ec1u kh\u00f4ng gian kh\u00e1c, v\u1eadt ch\u1ea5t t\u1ed1i\u2026 &#8220;Ch\u00fang t\u00f4i kh\u00f4ng c\u00f2n h\u1ea1t Higgs \u0111\u1ec3 t\u00ecm ki\u1ebfm, nh\u01b0ng ch\u00fang t\u00f4i bi\u1ebft ch\u1eafc \u0111\u00f3 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 s\u1ef1 k\u1ebft th\u00fac&#8221;, Andeen n\u00f3i.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong> Nguy\u1ec5n Th\u00e0nh Minh<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em>Nguy\u1ec5n Th\u00e0nh Minh<\/em><br \/>\n<em> http:\/\/vnexpress.net<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gi\u1edbi khoa h\u1ecdc \u0111ang trong cu\u1ed9c ch\u1ea1y \u0111ua t\u00ecm ra v\u1eadt ch\u1ea5t t\u1ed1i, \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 quan tr\u1ecdng h\u01a1n c\u1ea3 vi\u1ec7c ph\u00e1t hi\u1ec7n s\u00f3ng h\u1ea5p d\u1eabn. V\u1eadt ch\u1ea5t t\u1ed1i l\u00e0 m\u1ed9t b\u00ed \u1ea9n v\u1edbi khoa h\u1ecdc. \u1ea2nh: ESO Theo Guardian, \u0111\u00e2y l\u00e0 ph\u00e1t bi\u1ec3u c\u1ee7a nh\u00e0 v\u0169 tr\u1ee5 h\u1ecdc Carlos Frenk t\u1ea1i cu\u1ed9c h\u1ecdp th\u01b0\u1eddng [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":5305,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[47],"tags":[],"class_list":["post-4775","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tin-tuc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4775","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4775"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4775\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5306,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4775\/revisions\/5306"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5305"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4775"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4775"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4775"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}