{"id":4721,"date":"2016-01-12T15:36:43","date_gmt":"2016-01-12T08:36:43","guid":{"rendered":"http:\/\/ttud.com.vn\/?p=4721"},"modified":"2017-10-02T11:04:32","modified_gmt":"2017-10-02T04:04:32","slug":"trai-dat-dang-buoc-sang-ky-nguyen-dia-chat-hoan-toan-moi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/trai-dat-dang-buoc-sang-ky-nguyen-dia-chat-hoan-toan-moi\/","title":{"rendered":"Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t \u0111ang b\u01b0\u1edbc sang k\u1ef7 nguy\u00ean \u0111\u1ecba ch\u1ea5t ho\u00e0n to\u00e0n m\u1edbi"},"content":{"rendered":"<p><strong>C\u00e2u h\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u chuy\u00ean gia quan t\u00e2m nh\u1ea5t l\u00e0 Anthropocene b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb khi n\u00e0o?<\/strong><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-5232\" src=\"http:\/\/ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/12012016094647-duytrantrai-dat-dang-buoc-sang-ky-nguyen-dia-chat-hoan-toan-moi.jpg\" alt=\"\" width=\"416\" height=\"276\" srcset=\"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/12012016094647-duytrantrai-dat-dang-buoc-sang-ky-nguyen-dia-chat-hoan-toan-moi.jpg 416w, https:\/\/casta.ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/12012016094647-duytrantrai-dat-dang-buoc-sang-ky-nguyen-dia-chat-hoan-toan-moi-300x199.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 416px) 100vw, 416px\" \/><\/p>\n<p>T\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng t\u1ef1 nhi\u00ean lu\u00f4n v\u01b0\u1ee3t xa s\u1ee9c t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi, th\u1eadm ch\u00ed m\u1ed9t k\u1ef7 nguy\u00ean \u0111\u1ecba ch\u1ea5t m\u1edbi c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u h\u00ecnh th\u00e0nh b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb gi\u1eefa th\u1ebf k\u1ef7 20 v\u00e0 \u0111\u1ebfn n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i nh\u1eefng d\u1ea5u \u1ea5n nh\u1ea5n \u0111\u1ecbnh.<\/p>\n<p>C\u1ee5 th\u1ec3, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u00e3 nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng k\u1ef7 nh\u1eefng h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi trong su\u1ed1t chi\u1ec1u d\u00e0i ph\u00e1t tri\u1ec3n \u0111\u00e3 thay \u0111\u1ed5i th\u00e0nh ph\u1ea7n c\u1ea5u tr\u00fac \u0111\u1ecba t\u1ea7ng c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t v\u00e0 \u0111\u01b0a h\u00e0nh tinh c\u1ee7a ch\u00fang ta ti\u1ebfn v\u00e0o m\u1ed9t k\u1ef7 nguy\u00ean \u0111\u1ecba ch\u1ea5t m\u1edbi mang t\u00ean Anthropocene. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y c\u0169ng \u0111\u00e1nh d\u1ea5u k\u1ef7 \u0111\u1ecba ch\u1ea5t Holocene k\u00e9o d\u00e0i su\u1ed1t g\u1ea7n 12 ngh\u00ecn n\u0103m v\u1ed1n r\u1ea5t \u1ed5n \u0111\u1ecbnh. Theo c\u00e1c chuy\u00ean gia \u0111\u1ecba l\u00fd, Anthropocene \u0111\u00e3 d\u1ea7n d\u1ea7n l\u1ed9 di\u1ec7n khi nh\u1eefng v\u1eadt li\u1ec7u m\u1edbi do con ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebf t\u1ea1o v\u00e0 l\u01b0\u1ee3ng kh\u00ed th\u1ea3i kh\u1ed5ng l\u1ed3 \u0111\u00e3 t\u1ea1o ra nh\u1eefng d\u1ea5u hi\u1ec7n \u0111\u1ecba ch\u1ea5t m\u1edbi b\u00ean trong c\u00e1c l\u1edbp tr\u1ea7m t\u00edch v\u00e0 \u0111\u00e1 n\u1ec1n m\u00e0 v\u1ed1n kh\u00f4ng h\u1ec1 t\u1ed3n t\u1ea1i trong k\u1ef7 Holocene.<\/p>\n<p>Chuy\u00ean gia Colin Waters thu\u1ed9c S\u1edf \u0110\u1ecba ch\u1ea5t V\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Anh cho bi\u1ebft: &#8220;Nh\u1eefng v\u1eadt li\u1ec7u nh\u00e2n t\u1ea1o m\u1edbi nh\u01b0 nh\u1ef1a, b\u00ea t\u00f4ng hay nh\u00f4m \u0111\u00e3 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i r\u1ea5t nhi\u1ec1u d\u1ea5u t\u00edch l\u1ea1 trong l\u1edbp tr\u1ea7m t\u00edch. B\u00eanh c\u1ea1nh \u0111\u00f3, nh\u1eefng v\u1ee5 n\u1ed5 v\u0169 kh\u00ed h\u1ea1t nh\u00e2n c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ea3o l\u1ed9n h\u1ec7 th\u1ed1ng \u0111\u1ecba t\u1ea7ng t\u1ea1i r\u1ea5t nhi\u1ec1u khu v\u1ef1c tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi. Kh\u00ed th\u1ea3i nh\u00e0 k\u00ednh c\u0169ng \u0111\u00f3ng g\u00f3p m\u1ed9t ph\u1ea7n kh\u00f4ng nh\u1ecf v\u00e0o s\u1ef1 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i n\u00e0y khi n\u00f3 t\u1ea1o ra nh\u1eefng hi\u1ec7u \u1ee9ng th\u1eddi ti\u1ebft ch\u01b0a t\u1eebng xu\u1ea5t hi\u1ec7n g\u00e2y \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn t\u00ednh ch\u1ea5t \u0111\u1ecba t\u1ea7ng c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t&#8221;.<\/p>\n<p>C\u00e2u h\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u chuy\u00ean gia quan t\u00e2m nh\u1ea5t l\u00e0 Anthropocene b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb khi n\u00e0o? T\u1eeb th\u1eddi n\u1ec1n v\u0103n minh l\u00faa n\u01b0\u1edbc b\u1eaft \u0111\u1ea7u ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u00e1ch \u0111\u00e2y h\u00e0ng ngh\u00ecn n\u0103m hay sau khi Colombus kh\u00e1m ph\u00e1 ra Ch\u00e2u M\u1ef9 v\u00e0o n\u0103m 1492, th\u1eadm ch\u00ed c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n cho r\u1eb1ng ph\u1ea3i \u0111\u1ebfn t\u1eadn cu\u1ed9c c\u00e1ch m\u1ea1ng c\u00f4ng nghi\u1ec7p cu\u1ed1i th\u1ec3 k\u1ef7 18 m\u1edbi l\u00e0 c\u00e2u tr\u1ea3 l\u1eddi. Nh\u01b0ng \u0111a ph\u1ea7n c\u00e1c nh\u00e0 \u0111\u1ecba ch\u1ea5t \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed3ng t\u00ecnh v\u1ec1 \u00fd ki\u1ebfn cho r\u1eb1ng Anthropocene th\u1ef1c s\u1ef1 xu\u1ea5t hi\u1ec7n sau khi 2 v\u1ee5 n\u1ed5 bom nguy\u00ean t\u1eed \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi x\u1ea3y ra. Th\u1eadm ch\u00ed c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 Anthropocene ch\u01b0a di\u1ec5n ra, nh\u01b0ng s\u1ebd x\u1ea3y \u0111\u1ebfn trong v\u00e0i ch\u1ee5c n\u0103m t\u1edbi.<\/p>\n<p>Hi\u1ec7n t\u1ea1i, \u1ee6y ban qu\u1ed1c t\u1ebf v\u1ec1 \u0110\u1ecba ch\u1ea5t c\u1ee7a Li\u00ean H\u1ee3p Qu\u1ed1c cho bi\u1ebft h\u1ecd s\u1ebd \u0111\u01b0a ra m\u1ed9t th\u00f4ng b\u00e1o ch\u00ednh th\u1ee9c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u00e0y trong m\u1ed9t h\u1ed9i th\u1ea3o trong n\u0103m nay. T\u1ea5t c\u1ea3 gi\u1edbi khoa h\u1ecdc \u0111ang ch\u1edd \u0111\u1ee3i s\u1ef1 ki\u1ec7n n\u00e0y v\u00ec \u0111\u00e2y r\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ebd l\u00e0 c\u1ed9t m\u1ed1c quan tr\u1ecdng trong l\u1ecbch s\u1eed lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\">Tham kh\u1ea3o <strong>ScienceAlert<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em>Ngu\u1ed3n GenK.vn<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>C\u00e2u h\u1ecfi \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u chuy\u00ean gia quan t\u00e2m nh\u1ea5t l\u00e0 Anthropocene b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb khi n\u00e0o? T\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng t\u1ef1 nhi\u00ean lu\u00f4n v\u01b0\u1ee3t xa s\u1ee9c t\u01b0\u1edfng t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi, th\u1eadm ch\u00ed m\u1ed9t k\u1ef7 nguy\u00ean \u0111\u1ecba ch\u1ea5t m\u1edbi c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u h\u00ecnh [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":5232,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[47],"tags":[],"class_list":["post-4721","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tin-tuc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4721","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4721"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4721\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5234,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4721\/revisions\/5234"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5232"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4721"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4721"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4721"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}