{"id":4537,"date":"2015-11-16T06:37:04","date_gmt":"2015-11-15T23:37:04","guid":{"rendered":"http:\/\/ttud.com.vn\/?p=4537"},"modified":"2017-10-02T08:31:22","modified_gmt":"2017-10-02T01:31:22","slug":"tim-thay-hanh-tinh-moi-nam-ngoai-he-mat-troi-cach-chung-ta-39-nam-anh-sang","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/tim-thay-hanh-tinh-moi-nam-ngoai-he-mat-troi-cach-chung-ta-39-nam-anh-sang\/","title":{"rendered":"T\u00ecm th\u1ea5y h\u00e0nh tinh m\u1edbi n\u1eb1m ngo\u00e0i h\u1ec7 M\u1eb7t tr\u1eddi, c\u00e1ch ch\u00fang ta 39 n\u0103m \u00e1nh s\u00e1ng"},"content":{"rendered":"<p><strong>C\u00f3 m\u1ed9t ngo\u1ea1i h\u00e0nh tinh m\u1edbi tr\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ed3 thi\u00ean h\u00e0. GJ 1132b &#8211; h\u00e0nh tinh \u0111\u00e1 g\u1ea7n nh\u01b0 c\u00f3 c\u00f9ng k\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 m\u1eadt \u0111\u1ed9 c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111ang quay quanh m\u1ed9t ng\u00f4i sao l\u00f9n \u0111\u1ecf g\u1ea7n \u0111\u00f3, nh\u1edd v\u00e0o d\u1eef li\u1ec7u m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c thu th\u1eadp b\u1edfi k\u00ednh thi\u00ean v\u0103n \u0111\u1eb7t \u1edf Chile. C\u00e1ch h\u1ec7 M\u1eb7t Tr\u1eddi 39 n\u0103m \u00e1nh s\u00e1ng, \u0111\u00e2y l\u00e0 ngo\u1ea1i h\u00e0nh tinh th\u1ee9 ba g\u1ea7n nh\u1ea5t m\u00e0 ch\u00fang ta t\u1eebng bi\u1ebft \u0111\u1ebfn.<\/strong><\/p>\n<p>C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t vui m\u1eebng b\u1edfi ph\u00e1t hi\u1ec7n n\u00e0y v\u00ec h\u1ecd ngh\u0129 vi\u1ec7c nghi\u00ean c\u1ee9u m\u1ed9t h\u00e0nh tinh nh\u01b0 v\u1eady s\u1ebd d\u1ec5 d\u00e0ng h\u01a1n bao gi\u1edd h\u1ebft, so v\u1edbi c\u00e1c h\u00e0nh tinh kh\u00e1c \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y. Nguy\u00ean nh\u00e2n l\u00e0 do n\u00f3 quay quanh m\u1ed9t ng\u00f4i sao t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i nh\u1ecf. Hi\u1ec7n t\u1ea1i, r\u1ea5t kh\u00f3 \u0111\u1ec3 nghi\u00ean c\u1ee9u m\u1ed9t ngo\u00e0i h\u00e0nh tinh c\u00f3 k\u00edch c\u1ee1 t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t \u0111ang xoay quanh ng\u00f4i sao l\u1edbn nh\u01b0 M\u1eb7t tr\u1eddi c\u1ee7a ch\u00fang ta v\u00ec \u00e1nh s\u00e1ng c\u1ee7a n\u00f3 s\u1ebd nh\u1ea5n ch\u00ecm c\u00e1c v\u1eadt th\u1ec3 l\u00e2n c\u1eadn, khi\u1ebfn cho b\u1ea5t c\u1ee9 h\u00e0nh tinh n\u00e0o \u0111i theo qu\u1ef9 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ec1u kh\u00f3 quan s\u00e1t. Tuy nhi\u00ean, m\u1ed9t ng\u00f4i sao l\u00f9n \u0111\u1ecf l\u1ea1i r\u1ea5t m\u1edd nh\u1ea1t v\u00e0 nh\u1ecf h\u01a1n, ch\u1ec9 b\u1eb1ng kho\u1ea3ng 10-20% k\u00edch th\u01b0\u1edbc c\u1ee7a M\u1eb7t tr\u1eddi. \u0110i\u1ec1u n\u00e0y khi\u1ebfn cho GJ 1132b tr\u1edf n\u00ean \u2018h\u1eefu d\u1ee5ng\u2019 h\u01a1n so v\u1edbi s\u1ed1 c\u00f2n l\u1ea1i.<\/p>\n<p>V\u1edbi \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n quan s\u00e1t thu\u1eadn l\u1ee3i, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc hy v\u1ecdng c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ecm ra c\u00e1c ch\u1ea5t kh\u00ed bao quanh kh\u00ed quy\u1ec3n c\u1ee7a n\u00f3. &#8220;\u0110\u00e2y c\u00f3 l\u1ebd s\u1ebd l\u00e0 c\u01a1 h\u1ed9i \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u1ec3 nghi\u00ean c\u1ee9u b\u1ea7u kh\u00ed quy\u1ec3n c\u1ee7a m\u1ed9t h\u00e0nh tinh \u0111\u00e1 b\u00ean ngo\u00e0i h\u1ec7 M\u1eb7t tr\u1eddi&#8221;, Zach Berta-Thompson &#8211; nh\u00e0 quan s\u00e1t thi\u00ean v\u0103n t\u1ea1i MIT, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n ra GJ 1132b cho bi\u1ebft.<\/p>\n<p>H\u00e0nh tinh n\u00f3i tr\u00ean l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n b\u1edfi k\u00ednh thi\u00ean v\u0103n MEarth-South t\u1ea1i Chile. C\u00e1c k\u00ednh thi\u00ean v\u0103n MEarth-South t\u00ecm th\u1ea5y h\u00e0nh tinh b\u1eb1ng c\u00e1ch ph\u00e2n t\u00edch \u00e1nh s\u00e1ng c\u1ee7a c\u00e1c ng\u00f4i sao kh\u00e1c nhau tr\u00ean b\u1ea7u tr\u1eddi \u0111\u00eam. S\u1eed d\u1ee5ng d\u1eef li\u1ec7u thu th\u1eadp b\u1edfi k\u00ednh n\u00e0y, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc nh\u1eadn th\u1ea5y m\u1ed9t ng\u00f4i sao l\u00f9n \u0111\u1ecf m\u1ea5t kho\u1ea3ng 0,33% \u0111\u1ed9 s\u00e1ng c\u1ee7a n\u00f3 m\u1ed7i 1,6 ng\u00e0y. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 l\u00e0 d\u1ea5u hi\u1ec7u ch\u1ee9ng t\u1ecf c\u00f3 m\u1ed9t th\u1ee9 g\u00ec \u0111\u00f3 t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i nh\u1ecf \u0111\u00e3 \u0111i qua tr\u01b0\u1edbc m\u1eb7t ng\u00f4i sao, c\u1ea3n tr\u1edf m\u1ed9t ch\u00fat \u00e1nh s\u00e1ng c\u1ee7a n\u00f3 trong m\u1ed9t chu k\u1ef3 nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh.<\/p>\n<p>Thu\u1eadn l\u1ee3i cho nghi\u00ean c\u1ee9u nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u00edch h\u1ee3p \u0111\u1ec3 s\u1ed1ng<\/p>\n<p>D\u1ef1a tr\u00ean c\u00e1c s\u1ed1 \u0111o, Berta-Thompson v\u00e0 nh\u00f3m c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n c\u00f3 m\u1ed9t h\u00e0nh tinh quay quanh ng\u00f4i sao l\u00f9n \u0111\u1ecf, v\u1edbi b\u00e1n k\u00ednh b\u1eb1ng 1,2 l\u1ea7n so v\u1edbi Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t. R\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 GJ 1132b \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o th\u00e0nh t\u1eeb \u0111\u00e1 v\u00e0 s\u1eaft v\u00e0 n\u00f3 c\u0169ng d\u00e0y \u0111\u1eb7c nh\u01b0 h\u00e0nh tinh c\u1ee7a ch\u00fang ta. M\u1eb7c d\u00f9 GJ 1132b h\u1ed9i t\u1ee5 r\u1ea5t nhi\u1ec1u thu\u1eadn l\u1ee3i cho nghi\u00ean c\u1ee9u, r\u1ea5t c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng h\u00e0nh tinh n\u00e0y kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1ed9t n\u01a1i l\u00fd t\u01b0\u1edfng \u0111\u1ec3 t\u1ed3n t\u1ea1i s\u1ef1 s\u1ed1ng. V\u00ec n\u1eb1m qu\u00e1 g\u1ea7n sao ch\u1ee7, nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 trung b\u00ecnh c\u1ee7a n\u00f3 n\u1eb1m trong kho\u1ea3ng t\u1eeb 137 \u0111\u1ebfn 300 \u0111\u1ed9 C, \u0111\u1ee7 n\u00f3ng \u0111\u1ec3 \u2018h\u00fat c\u1ea1n\u2019 b\u1ea5t k\u1ef3 \u0111\u1ea1i d\u01b0\u01a1ng n\u00e0o. Ch\u1eb3ng nh\u1eefng th\u1ebf, GJ 1132b c\u00f2n ph\u1ea3i nh\u1eadn m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3ng b\u1ee9c x\u1ea1 g\u1ea5p 19 l\u1ea7n so v\u1edbi Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t.<br \/>\n\u200b<br \/>\nTuy c\u00f3 kh\u1eafc nghi\u1ec7t, song, h\u00e0nh tinh n\u00e0y v\u1eabn \u0111\u1ee7 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n \u0111\u1ec3 c\u00f3 m\u1ed9t b\u1ea7u kh\u00f4ng kh\u00ed \u0111a d\u1ea1ng, \u0111i\u1ec1u khi\u1ebfn c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc h\u00e1o h\u1ee9c nghi\u00ean c\u1ee9u. Berta-Thompson cho bi\u1ebft h\u1ecd hy v\u1ecdng c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e2n t\u00edch \u00e1nh s\u00e1ng t\u1eeb ng\u00f4i sao l\u00f9n \u0111\u1ecf khi n\u00f3 \u0111i qua &#8220;bi\u00ean&#8221; c\u1ee7a GJ 1132b. B\u01b0\u1edbc s\u00f3ng \u00e1nh s\u00e1ng s\u1ebd thay \u0111\u1ed5i khi ch\u00fang \u0111i qua c\u00e1c lo\u1ea1i kh\u00ed kh\u00e1c nhau, v\u00ec v\u1eady b\u1eb1ng c\u00e1ch quan s\u00e1t c\u00e1c b\u01b0\u1edbc s\u00f3ng trong b\u1ea7u kh\u00ed quy\u1ec3n c\u1ee7a ngo\u1ea1i h\u00e0nh tinh, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ecm ra th\u00e0nh ph\u1ea7n kh\u00ed c\u1ee7a n\u00f3.<\/p>\n<p>C\u00e1c ch\u1ea5t kh\u00ed trong b\u1ea7u kh\u00ed quy\u1ec3n c\u1ee7a m\u1ed9t h\u00e0nh tinh ngo\u00e0i h\u1ec7 M\u1eb7t tr\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 cung c\u1ea5p nhi\u1ec1u manh m\u1ed1i, cho bi\u1ebft c\u00f3 s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n c\u1ee7a s\u1ef1 s\u1ed1ng ngo\u00e0i Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t hay kh\u00f4ng. V\u00ed d\u1ee5, b\u1ea7u kh\u00ed quy\u1ec3n c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t bao g\u1ed3m 20% oxy, b\u1eaft ngu\u1ed3n ch\u1ee7 y\u1ebfu t\u1eeb qu\u00e1 tr\u00ecnh quang h\u1ee3p c\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1c quy tr\u00ecnh sinh h\u1ecdc kh\u00e1c. N\u1ebfu t\u1ed3n t\u1ea1i m\u1ed9t l\u01b0\u1ee3ng d\u1ed3i d\u00e0o oxy ho\u1eb7c kh\u00ed kh\u00e1c trong kh\u00ed quy\u1ec3n li\u00ean quan \u0111\u1ebfn m\u1ed9t qu\u00e1 tr\u00ecnh sinh h\u1ecdc, x\u00e1c su\u1ea5t r\u1ea5t cao t\u1ed3n t\u1ea1i nh\u1eefng d\u1ea1ng s\u1ed1ng b\u00ean d\u01b0\u1edbi b\u1ec1 m\u1eb7t h\u00e0nh tinh.<\/p>\n<p>\u0110\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p ch\u00ednh \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc h\u00e0nh tinh s\u1eed d\u1ee5ng khi t\u00ecm ki\u1ebfm s\u1ef1 s\u1ed1ng ngo\u00e0i Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t. &#8220;N\u1ebfu ch\u00fang ta mu\u1ed1n ph\u00e1t hi\u1ec7n s\u1ef1 s\u1ed1ng tr\u00ean m\u1ed9t h\u00e0nh tinh n\u00e0o \u0111\u00f3, c\u01a1 h\u1ed9i duy nh\u1ea5t l\u00e0 th\u00f4ng qua kh\u00ed quy\u1ec3n&#8221;, Drake Deming &#8211; m\u1ed9t gi\u00e1o s\u01b0 thi\u00ean v\u0103n h\u1ecdc t\u1ea1i \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Maryland (M\u1ef9) n\u00f3i. &#8220;B\u1ea1n kh\u00f4ng th\u1ec3 g\u1eedi t\u00e0u th\u0103m d\u00f2 \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3 v\u00e0 b\u1ea1n c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 nh\u00ecn xu\u1ed1ng xem b\u00ean d\u01b0\u1edbi b\u1ec1 m\u1eb7t c\u00f3 g\u00ec. Nh\u1eefng g\u00ec ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 khai th\u00e1c \u1edf ngo\u1ea1i h\u00e0nh tinh n\u1eb1m \u1edf c\u00e1c c\u1ea1nh b\u00ean ngo\u00e0i c\u1ee7a n\u00f3&#8221;. \u200b<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong>Tham kh\u1ea3o: Nature<\/strong>\u200b<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em>Ngu\u1ed3n tinhte.vn<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>C\u00f3 m\u1ed9t ngo\u1ea1i h\u00e0nh tinh m\u1edbi tr\u00ean b\u1ea3n \u0111\u1ed3 thi\u00ean h\u00e0. GJ 1132b &#8211; h\u00e0nh tinh \u0111\u00e1 g\u1ea7n nh\u01b0 c\u00f3 c\u00f9ng k\u00edch th\u01b0\u1edbc v\u00e0 m\u1eadt \u0111\u1ed9 c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111ang quay quanh m\u1ed9t ng\u00f4i sao l\u00f9n \u0111\u1ecf g\u1ea7n \u0111\u00f3, nh\u1edd v\u00e0o d\u1eef li\u1ec7u m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c thu th\u1eadp b\u1edfi k\u00ednh thi\u00ean v\u0103n \u0111\u1eb7t [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":5009,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[47],"tags":[],"class_list":["post-4537","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tin-tuc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4537","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4537"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4537\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5046,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4537\/revisions\/5046"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5009"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4537"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4537"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4537"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}