{"id":4163,"date":"2015-10-07T11:34:59","date_gmt":"2015-10-07T04:34:59","guid":{"rendered":"http:\/\/ttud.com.vn\/?p=4163"},"modified":"2017-09-28T22:50:44","modified_gmt":"2017-09-28T15:50:44","slug":"nobel-y-hoc-2015-khi-dong-tay-y-ket-hop","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/nobel-y-hoc-2015-khi-dong-tay-y-ket-hop\/","title":{"rendered":"Nobel Y h\u1ecdc 2015: Khi \u0111\u00f4ng t\u00e2y y k\u1ebft h\u1ee3p"},"content":{"rendered":"<p><strong>Gi\u1ea3i Nobel Y h\u1ecdc n\u0103m nay \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c trao cho 3 nh\u00e0 khoa h\u1ecdc nh\u1edd t\u00ecm ra lo\u1ea1i thu\u1ed1c ti\u00eau di\u1ec7t k\u00fd sinh tr\u00f9ng, h\u1ee9a h\u1eb9n s\u1ebd tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t lo\u1ea1i \u201cv\u0169 kh\u00ed\u201d quan tr\u1ecdng trong cu\u1ed9c chi\u1ebfn ch\u1ed1ng l\u1ea1i b\u1ec7nh t\u1eadt. Tuy nhi\u00ean, lo\u1ea1i ch\u1ea5t n\u00e0y kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o ra ho\u00e0n to\u00e0n trong ph\u00f2ng th\u00ed nghi\u1ec7m m\u00e0 1 lo\u1ea1i l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ea3n xu\u1ea5t t\u1ef1 nhi\u00ean b\u1edfi vi khu\u1ea9n, lo\u1ea1i kia l\u1ea5y t\u1eeb lo\u1ea1i th\u1ea3o d\u01b0\u1ee3c m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Trung Qu\u1ed1c \u0111\u00e3 s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1ch \u0111\u00e2y h\u01a1n 1000 n\u0103m.<\/strong><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-4376\" src=\"http:\/\/ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/07102015101308-duytran3156057_nobel_y_hoc_2015_tinhte_cover.jpg\" alt=\"\" width=\"500\" height=\"187\" srcset=\"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/07102015101308-duytran3156057_nobel_y_hoc_2015_tinhte_cover.jpg 500w, https:\/\/casta.ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/07102015101308-duytran3156057_nobel_y_hoc_2015_tinhte_cover-300x112.jpg 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 500px) 100vw, 500px\" \/><\/p>\n<p>William C. Campbellm, gi\u00e1o s\u01b0 danh d\u1ef1 c\u1ee7a \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Drew v\u00e0 Satoshi \u014cmura, gi\u00e1o s\u01b0 danh d\u1ef1 c\u1ee7a \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Kitasato \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n ra avermectins, t\u1eeb \u0111\u00f3 ph\u00e1t tri\u1ec3n th\u00e0nh lo\u1ea1i thu\u1ed1c gi\u00fap gi\u1ea3m \u0111\u00e1ng k\u1ec3 t\u1ef7 l\u1ec7 m\u1eafc b\u1ec7nh M\u00f9 s\u00f4ng (Onchocerciasis, c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 b\u1ec7nh giun ch\u1ec9). Ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n l\u1ea1i chia s\u1ebb gi\u1ea3i Nobel Y h\u1ecdc 2015 l\u00e0 n\u1eef gi\u00e1o s\u01b0 Youyou Tu \u0111\u1ebfn t\u1eeb Vi\u1ec7n y h\u1ecdc d\u00e2n t\u1ed9c Trung Qu\u1ed1c, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 t\u00ecm ra artemisinin &#8211; lo\u1ea1i thu\u1ed1c gi\u00fap gi\u1ea3m t\u1ef7 l\u1ec7 ng\u01b0\u1eddi m\u1eafc b\u1ec7nh s\u1ed1t r\u00e9t.<\/p>\n<p><strong>Avermectins &#8211; lo\u1ea1i vi khu\u1ea9n di\u1ec7t giun, di\u1ec7t \u0111\u1ed9ng v\u1eadt kh\u00f4ng x\u01b0\u01a1ng s\u1ed1ng, kh\u00f4ng g\u00e2y h\u1ea1i cho ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 chim<\/strong><\/p>\n<p>2 nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u \u014cmura v\u00e0 Campbell \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n ra avermectins trong m\u1ed9t nghi\u00ean c\u1ee9u t\u1eeb nh\u1eefng n\u0103m 1970s nh\u1eb1m t\u00ecm ra lo\u1ea1i thu\u1ed1c hi\u1ec7u qu\u1ea3 ch\u1eefa k\u00fd sinh tr\u00f9ng.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-4375\" src=\"http:\/\/ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/3156058_Streptomyces_avermitilis_tinhte.jpg\" alt=\"\" width=\"960\" height=\"637\" srcset=\"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/3156058_Streptomyces_avermitilis_tinhte.jpg 960w, https:\/\/casta.ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/3156058_Streptomyces_avermitilis_tinhte-600x398.jpg 600w, https:\/\/casta.ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/3156058_Streptomyces_avermitilis_tinhte-300x199.jpg 300w, https:\/\/casta.ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/3156058_Streptomyces_avermitilis_tinhte-768x510.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 960px) 100vw, 960px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><em> Lo\u00e0i vi khu\u1ea9n Streptomyces avermitilis c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng t\u1ea1o ra avermectin &#8211; thu\u1ed1c di\u1ec7t k\u00fd sinh tr\u00f9ng\u200b<\/em><\/p>\n<p>Khi \u0111\u00f3, c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a gi\u00e1o s\u01b0 \u014cmura l\u00e0 thu th\u1eadp, nu\u00f4i c\u1ea5y v\u00e0 ph\u00e2n lo\u1ea1i c\u00e1c lo\u00e0i vi khu\u1ea9n trong \u0111\u1ea5t thu\u1ed9c chi <em>Streptomyces<\/em>. Nhi\u1ec1u lo\u1ea1i trong s\u1ed1 \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft t\u1edbi c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng s\u1ea3n sinh ra c\u00e1c ch\u1ea5t c\u00f3 t\u00ednh kh\u00e1ng vi khu\u1ea9n, th\u00ed d\u1ee5 nh\u01b0 <em>streptomycin<\/em>. Sau khi nu\u00f4i c\u1ea5y qua h\u00e0ng ngh\u00ecn m\u1ebb vi khu\u1ea9n kh\u00e1c nhau, \u00f4ng \u0111\u00e3 g\u1edfi kho\u1ea3ng 50 lo\u00e0i \u0111\u1ec3 g\u1edfi cho gi\u00e1o s\u01b0 Campbell \u0111\u1ec3 th\u1eed nghi\u1ec7m tr\u00ean giun \u0111\u0169a k\u00fd sinh trong chu\u1ed9t.<\/p>\n<p>Trong s\u1ed1 \u0111\u00f3, c\u00f3 m\u1ed9t m\u1ebb c\u00f3 ch\u1ee9a lo\u1ea1i vi khu\u1ea9n mang t\u00ean <em>Streptomyces avermitilis<\/em>, \u0111\u01b0\u1ee3c thu th\u1eadp t\u1eeb m\u1ed9t s\u00e2n golf \u1edf Nh\u1eadt, c\u00f3 th\u1ec3 ti\u00eau di\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c giun nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng t\u1edbi s\u1ee9c kh\u1ecfe chu\u1ed9t. Ti\u1ebfp theo, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc ti\u1ebfp t\u1ee5c tinh ch\u1ebf ra lo\u1ea1i h\u00f3a ch\u1ea5t tinh khi\u1ebft h\u01a1n g\u1ecdi l\u00e0 avermectin B1 v\u00e0 tinh ch\u1ec9nh n\u00f3 \u0111\u1ec3 t\u1ea1o th\u00e0nh phi\u00ean b\u1ea3n thu\u1ed1c thu\u1ed1c cu\u1ed1i c\u00f9ng l\u00e0 ivermectin v\u1edbi kh\u1ea3 n\u0103ng di\u1ec7t kh\u00f4ng ch\u1ec9 giun m\u00e0 c\u00f2n nhi\u1ec1u lo\u1ea1i c\u00f4n tr\u00f9ng bao g\u1ed3m c\u1ea3 nh\u1ec7n, s\u00e2u,\u2026 m\u00e0 r\u1ea5t \u00edt c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng ph\u1ee5 v\u1edbi \u0111\u1ed9ng v\u1eadt c\u00f3 v\u00fa ho\u1eb7c chim.<\/p>\n<p>N\u00f3 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o? Ivermectin l\u00e0 n\u00f3 ch\u1ec9 c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng lo\u1ea1i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt kh\u00f4ng x\u01b0\u01a1ng s\u1ed1ng m\u00e0 kh\u00f4ng \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng t\u1edbi \u0111\u1ed9ng v\u1eadt c\u00f3 x\u01b0\u01a1ng s\u1ed1ng. B\u1ea3n ch\u1ea5t \u1edf \u0111\u00e2y l\u00e0 do ch\u1ec9 c\u00f3 c\u00e1c t\u1ebf b\u00e0o c\u1ee7a \u0111\u1ed9ng v\u1eadt kh\u00f4ng x\u01b0\u01a1ng s\u1ed1ng m\u1edbi xu\u1ea5t hi\u1ec7n d\u1ea1ng protein \u0111i\u1ec7n di. Khi \u0111\u00f3, ivermectin s\u1ebd b\u00e1m v\u00e0o c\u00e1c protein \u1edf \u0111\u1ed9ng v\u1eadt kh\u00f4ng x\u01b0\u01a1ng s\u1ed1ng, t\u1eeb \u0111\u00f3 ph\u00e1 v\u1ee1 ch\u1ee9c n\u0103ng th\u1ea7n kinh, ng\u0103n ch\u1eb7n c\u01a1 b\u1eafp co th\u1eaft v\u00e0 l\u00e0m k\u00fd sinh tr\u00f9ng b\u1ecb t\u00ea li\u1ec7t.<\/p>\n<p>Ivermectin \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u1ea5u tr\u00f9ng c\u1ee7a k\u00fd sinh tr\u00f9ng &#8211; v\u1ed1n c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng di chuy\u1ec3n trong c\u01a1 th\u1ec3 v\u1eadt ch\u1ee7 \u0111\u1ec3 t\u00ecm ra \u0111i\u1ec3m c\u00f3 th\u1ec3 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eadt ch\u1ee7 ti\u1ebfp theo. Trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p c\u1ee7a b\u1ec7nh m\u00f9 s\u00f4ng ch\u00e2u Phi, \u201ccu\u1ed9c di c\u01b0\u201d c\u1ee7a \u1ea5u tr\u00f9ng k\u00fd sinh c\u00f3 th\u1ec3 g\u00e2y n\u00ean nh\u1eefng t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng da, c\u1ef1c k\u1ef3 ng\u1ee9a, vi\u00eam v\u00e0 n\u1ebfu ch\u00fang \u0111i qua m\u1eaft, s\u1ebd t\u1ea1o n\u00ean nh\u1eefng v\u1ebft s\u1eb9o tr\u00ean gi\u00e1c m\u1ea1c v\u00e0 cu\u1ed1i c\u00f9ng l\u00e0 m\u00f9.<\/p>\n<p>Tuy nhi\u00ean, ch\u1ec9 c\u1ea7n m\u1ed9t li\u1ec1u ivermectin th\u00ec \u1ea5u tr\u00f9ng s\u1ebd b\u1ecb ti\u00eau di\u1ec7t tr\u01b0\u1edbc khi g\u00e2y h\u1ea1i c\u01a1 th\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi. V\u00e0 b\u1edfi v\u00ec c\u01a1 ch\u1ebf t\u00e1i t\u1ea1o m\u00f4 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh c\u0169ng s\u1eed d\u1ee5ng lo\u1ea1i protein \u0111i\u1ec7n di t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 n\u00ean c\u00f3 th\u1ec3, ivermectin s\u1ebd khi\u1ebfn qu\u00e1 tr\u00ecnh n\u00e0y l\u00e2u h\u01a1n. M\u1eb7t kh\u00e1c, vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean b\u1eb1ng ivermectin c\u00f3 th\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n nhi\u1ec5m m\u1edbi k\u00fd sinh tr\u00f9ng v\u00e0 t\u1eeb \u0111\u00f3 ti\u1ebfn t\u1edbi lo\u1ea1i b\u1ecf ho\u00e0n to\u00e0n b\u1ec7nh m\u00f9 s\u00f4ng trong t\u01b0\u01a1ng lai.<\/p>\n<p><strong>Artemisinin &#8211; lo\u1ea1i thu\u1ed1c di\u1ec7t k\u00fd sinh tr\u00f9ng s\u1ed1t r\u00e9t c\u00f3 ngu\u1ed3n g\u1ed1c t\u1eeb th\u1ea3o d\u01b0\u1ee3c c\u1ed5 truy\u1ec1n<\/strong><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-4373\" src=\"http:\/\/ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/3156055_Artemesia_annua_tinhte.jpg\" alt=\"\" width=\"960\" height=\"360\" srcset=\"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/3156055_Artemesia_annua_tinhte.jpg 960w, https:\/\/casta.ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/3156055_Artemesia_annua_tinhte-600x225.jpg 600w, https:\/\/casta.ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/3156055_Artemesia_annua_tinhte-300x113.jpg 300w, https:\/\/casta.ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/3156055_Artemesia_annua_tinhte-768x288.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 960px) 100vw, 960px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><em> Thanh hao hoa v\u00e0ng &#8211; lo\u00e0i c\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u1ebft xu\u1ea5t th\u00e0nh thu\u1ed1c artemisinin di\u1ec7t k\u00fd sinh tr\u00f9ng s\u1ed1t r\u00e9t\u200b<\/em><\/p>\n<p>S\u1ed1t r\u00e9t l\u00e0 c\u0103n b\u1ec7nh c\u1ef1c k\u1ef3 kh\u00f3 ch\u1ecbu, c\u00f3 th\u1ec3 g\u00e2y nguy hi\u1ec3m \u0111\u1ebfn t\u00ednh m\u1ea1ng con ng\u01b0\u1eddi. 5 lo\u00e0i k\u00fd sinh tr\u00f9ng thu\u1ed9c chi Plasmodium c\u00f3 th\u1ec3 g\u00e2y ra b\u1ec7nh s\u1ed1t r\u00e9t v\u00e0 m\u1ed7i n\u0103m c\u00f3 kho\u1ea3ng n\u1eeda tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi ch\u1ebft, ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 tr\u1ebb em do s\u1ed1t r\u00e9t. \u0110\u1ed3ng th\u1eddi, lo\u1ea1i k\u00fd sinh tr\u00f9ng n\u00e0y c\u00f2n li\u00ean t\u1ee5c ph\u00e1t tri\u1ec3n kh\u1ea3 n\u0103ng kh\u00e1ng thu\u1ed1c, khi\u1ebfn cho c\u00f4ng t\u00e1c ph\u00f2ng ch\u1ed1ng h\u1ebft s\u1ee9c ph\u1ee9c t\u1ea1p.<\/p>\n<p>T\u1eeb nh\u1eefng n\u0103m 1960, gi\u00e1o s\u01b0 Tu b\u1eaft \u0111\u1ea7u ph\u00e1t tri\u1ec1n m\u1ed9t li\u1ec7u ph\u00e1p m\u1edbi nh\u1eb1m \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb s\u1ed1t r\u00e9t, ch\u1ed1ng l\u1ea1i c\u00e1c ch\u1ee7ng k\u00fd sinh tr\u00f9ng kh\u00e1ng thu\u1ed1c. C\u00f4 s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1ch ti\u1ebfp c\u1eadn g\u1ecdi l\u00e0 ethnobotanical (t\u1ea1m d\u1ecbch: th\u1ef1c v\u1eadt d\u00e2n t\u1ed9c), th\u1eed nghi\u1ec7m c\u00e1c lo\u1ea1i c\u00e2y th\u1ea3o d\u01b0\u1ee3c t\u1eebng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng trong y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n Trung Qu\u1ed1c \u0111\u1ec3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh \u0111\u00e2u l\u00e0 lo\u1ea1i thu\u1ed1c c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng th\u1eadt s\u1ef1. Ph\u1ea7n l\u1edbn \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng! Tuy nhi\u00ean, cu\u1ed1i c\u00f9ng b\u00e0 \u0111\u00e3 t\u00ecm th\u1ea5y m\u1ed9t lo\u1ea1i c\u00e2y c\u00f3 v\u1ebb \u0111\u1ea7y h\u1ee9a h\u1eb9n: Thanh hao hoa v\u00e0ng (<em>Artemesia annua<\/em>, c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 ng\u1ea3i hoa v\u00e0ng, ng\u1ea3i si) \u0111\u00f4i khi di\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c Plasmodium, nh\u01b0ng \u0111\u00f4i khi l\u1ea1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-4374\" src=\"http:\/\/ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/3156056_bai_thuoc_co_tinhte.jpg\" alt=\"\" width=\"960\" height=\"683\" srcset=\"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/3156056_bai_thuoc_co_tinhte.jpg 960w, https:\/\/casta.ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/3156056_bai_thuoc_co_tinhte-600x427.jpg 600w, https:\/\/casta.ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/3156056_bai_thuoc_co_tinhte-300x213.jpg 300w, https:\/\/casta.ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/3156056_bai_thuoc_co_tinhte-768x546.jpg 768w, https:\/\/casta.ttud.com.vn\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/3156056_bai_thuoc_co_tinhte-100x70.jpg 100w\" sizes=\"auto, (max-width: 960px) 100vw, 960px\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><em> B\u00e0i thu\u1ed1c c\u1ed5 \u0111\u1ea1i t\u1eeb nh\u1eefng n\u0103m 340 TCN \u0111\u00e3 gi\u00fap gi\u00e1o s\u01b0 Tu ph\u00e1t tri\u1ec3n ra thu\u1ed1c di\u1ec7t k\u00fd sinh tr\u00f9ng s\u1ed1t r\u00e9t\u200b<\/em><\/p>\n<p>Cu\u1ed1i c\u00f9ng, gi\u00e1o s\u01b0 Tu \u0111\u00e3 t\u00ecm th\u1ea5y m\u1ed9t b\u00e0i thu\u1ed1c t\u1eeb nh\u1eefng n\u0103m 340 tr\u01b0\u1edbc C\u00f4ng nguy\u00ean v\u00e0 b\u00e0 cho r\u1eb1ng c\u00f3 th\u1ec3 k\u1ef9 thu\u1eadt s\u1eafc thu\u1ed1c \u1edf nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 cao m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a s\u1eed d\u1ee5ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e3 ph\u00e1 h\u1ee7y c\u00e1c ho\u1ea1t ch\u1ea5t trong thu\u1ed1c. Khi \u0111\u00f3, b\u00e0 th\u1eed d\u00f9ng ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p tr\u00edch h\u00f3a ch\u1ea5t \u1edf nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 th\u1ea5p h\u01a1n v\u00e0 ph\u00e1t hi\u1ec7n r\u1eb1ng n\u00f3 c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng ti\u00eau di\u1ec7t k\u00fd sinh tr\u00f9ng s\u1ed1t r\u00e9t \u1edf chu\u1ed9t v\u00e0 kh\u1ec9.<\/p>\n<p>Sau khi ti\u1ebfp t\u1ee5c tinh ch\u1ebf v\u00e0 th\u1eed nghi\u1ec7m ri\u00eang c\u00e1c ph\u00e2n t\u1eed thu\u1ed1c (\u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 artemisinin), b\u00e0 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng n\u00f3 \u0111\u1ec3 ti\u00eau di\u1ec7t k\u00fd sinh tr\u00f9ng \u1edf ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t c\u00e1ch an to\u00e0n. D\u00f9 v\u1eady, do m\u1ed9t s\u1ed1 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n kh\u00e1ch quan n\u00ean v\u00e0o th\u1eddi \u0111i\u1ec3m b\u1ea5y gi\u1edd b\u00e0 kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebft l\u1eadp c\u00e1c th\u1eed nghi\u1ec7m an to\u00e0n tr\u00ean ng\u01b0\u1eddi. V\u00e0 \u0111\u1ec3 nghi\u00ean c\u1ee9u, gi\u00e1o s\u01b0 Tu v\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p \u0111\u00e3 d\u00f9ng ch\u00ednh c\u01a1 th\u1ec3 h\u1ecd \u0111\u1ec3 th\u1eed thu\u1ed1c.<\/p>\n<p>Hi\u1ec7n t\u1ea1i ng\u01b0\u1eddi ta v\u1eabn ch\u01b0a c\u00f4ng b\u1ed1 c\u01a1 th\u1ec3 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a artemisinin. C\u00f3 th\u1ec3, n\u00f3 \u0111\u00e3 ti\u00eau di\u1ec7t k\u00fd sinh tr\u00f9ng s\u1ed1t r\u00e9t \u1edf th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u1ea7u trong chu k\u1ef3 s\u1ed1ng c\u1ee7a n\u00f3, t\u1eeb \u0111\u00f3 nhanh ch\u00f3ng l\u00e0m gi\u1ea3m s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng k\u00fd sinh tr\u00f9ng b\u00ean trong m\u00e1u c\u1ee7a b\u1ec7nh nh\u00e2n. B\u1eb1ng c\u00e1ch k\u1ebft h\u1ee3p artemisinin v\u1edbi c\u00e1c lo\u1ea1i thu\u1ed1c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb s\u1ed1t r\u00e9t kh\u00e1c, c\u00e1c b\u00e1c s\u0129 c\u00f3 th\u1ec3 ti\u00eau di\u1ec7t k\u00fd sinh tr\u00f9ng, gi\u00fap gi\u1ea3m t\u1ef7 l\u1ec7 t\u1eed vong \u1edf c\u00e1c b\u1ec7nh nh\u00e2n s\u1ed1t r\u00e9t xu\u1ed1ng g\u1ea7n nh\u01b0 m\u1ed9t n\u1eeda t\u1eeb n\u0103m 2000 \u0111\u1ebfn 2013.<\/p>\n<p>2 th\u00e0nh t\u1ef1u tr\u00ean \u0111\u00e2y th\u1eadt s\u1ef1 x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c vinh danh b\u1eb1ng gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng Nobel, n\u00f3 gi\u00fap c\u1ee9u s\u1ed1ng v\u00f4 s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi. Tuy nhi\u00ean, k\u00fd sinh tr\u00f9ng v\u1eabn s\u1ebd ti\u1ebfn h\u00f3a \u0111\u1ec3 kh\u00e1ng thu\u1ed1c, ivermectin v\u00e0 artemisinin r\u1ed3i c\u0169ng s\u1ebd tr\u1edf n\u00ean v\u00f4 t\u00e1c d\u1ee5ng v\u00e0 c\u1ea7n ph\u1ea3i c\u00f3 n\u1ed7 l\u1ef1c kh\u00f4ng ng\u1eebng ngh\u1ec9 c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u trong t\u01b0\u01a1ng lai \u0111\u1ec3 b\u1ea3o v\u1ec7 con ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong>Tham kh\u1ea3o Gizmodo, NCBI (1), (2), AAC, Umass, Nature (1), (2), (3), JAC, Bioc, TCM\u200b<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em>Ngu\u1ed3n tinhte.vn<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Gi\u1ea3i Nobel Y h\u1ecdc n\u0103m nay \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c trao cho 3 nh\u00e0 khoa h\u1ecdc nh\u1edd t\u00ecm ra lo\u1ea1i thu\u1ed1c ti\u00eau di\u1ec7t k\u00fd sinh tr\u00f9ng, h\u1ee9a h\u1eb9n s\u1ebd tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t lo\u1ea1i \u201cv\u0169 kh\u00ed\u201d quan tr\u1ecdng trong cu\u1ed9c chi\u1ebfn ch\u1ed1ng l\u1ea1i b\u1ec7nh t\u1eadt. Tuy nhi\u00ean, lo\u1ea1i ch\u1ea5t n\u00e0y kh\u00f4ng ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o ra ho\u00e0n to\u00e0n trong [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":4375,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[47],"tags":[],"class_list":["post-4163","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-tin-tuc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4163","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4163"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4163\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4377,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4163\/revisions\/4377"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4375"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4163"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4163"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4163"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}