{"id":28787,"date":"2019-08-02T21:17:00","date_gmt":"2019-08-02T14:17:00","guid":{"rendered":"https:\/\/ttud.com.vn\/?p=28787"},"modified":"2021-10-03T21:17:54","modified_gmt":"2021-10-03T14:17:54","slug":"ro-ri-vat-chat-tu-nhan-trai-dat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/ro-ri-vat-chat-tu-nhan-trai-dat\/","title":{"rendered":"R\u00f2 r\u1ec9 v\u1eadt ch\u1ea5t t\u1eeb nh\u00e2n Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t"},"content":{"rendered":"\n<p>GD&amp;T\u0110 &#8211; C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u1eb7t c\u00e2u h\u1ecfi, li\u1ec7u nh\u00e2n Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t v\u00e0 l\u1edbp ph\u1ee7 (quy\u1ec3n manti) c\u00f3 trao \u0111\u1ed5i v\u1eadt ch\u1ea5t v\u1edbi nhau? Nh\u1eefng nghi\u00ean c\u1ee9u m\u1edbi nh\u1ea5t kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh ph\u1ea7n trong c\u00f9ng c\u1ee7a h\u00e0nh tinh ch\u00fang ta r\u00f2 r\u1ec9 v\u1eadt ch\u1ea5t, t\u1ee9c l\u00e0 chuy\u1ec3n m\u1ed9t ph\u1ea7n v\u1eadt ch\u1ea5t cho ch\u00f9m manti (kh\u1ed1i \u0111\u00e1 n\u00f3ng b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng, d\u00e2ng l\u00ean b\u00ean trong manti c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t).&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/images.giaoducthoidai.vn\/Uploaded\/thuyvt\/2019-08-02\/184\/a2-14-UGBW.jpg\" alt=\"R\u00f2 r\u1ec9 v\u1eadt ch\u1ea5t t\u1eeb nh\u00e2n Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>M\u1ed9t \u00edt v\u1eadt ch\u1ea5t trong s\u1ed1 \u0111\u00f3 l\u1ea1i ti\u1ebfp t\u1ee5c \u201cleo l\u00ean\u201d, ra \u0111\u1ebfn b\u1ec1 m\u1eb7t Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t. Ph\u00e1t hi\u1ec7n n\u00e0y gi\u00fap gi\u1ea3i quy\u1ebft d\u1ee9t \u0111i\u1ec3m cu\u1ed9c tranh lu\u1eadn k\u00e9o d\u00e0i h\u01a1n ch\u1ee5c n\u0103m nay.<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e0 Hanika Rizo &#8211; chuy\u00ean gia \u0111\u1ecba ch\u1ea5t v\u00e0 nh\u00f3m c\u1ed9ng s\u1ef1 \u1edf \u0110H Carleton (Canada) \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n ra hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng n\u00e0y. C\u00e1c nh\u00e0 \u0111\u1ecba ch\u1ea5t \u0111\u00e3 s\u1eed d\u1ee5ng wolfram \u2013 th\u1ee9 kim lo\u1ea1i chuy\u1ec3n ti\u1ebfp c\u00f3 kh\u00e1 nhi\u1ec1u trong nh\u00e2n Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t. Trong nh\u00e2n Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t c\u00f2n c\u00f3 c\u00e1c \u0111\u1ed3ng v\u1ecb W-182 v\u1edbi 108 neutron v\u00e0 W-184 v\u1edbi 110 neutron. Trong qu\u00e1 tr\u00ecnh nghi\u00ean c\u1ee9u, nh\u00f3m \u0111i \u0111\u1ebfn k\u1ebft lu\u1eadn l\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed3ng v\u1ecb n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap gi\u1ea3i quy\u1ebft v\u1ea5n \u0111\u1ec1 nh\u00e2n Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t r\u00f2 r\u1ec9 v\u1eadt ch\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ee3 gi\u00fap trong v\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u00e0y c\u00f2n ph\u1ea3i k\u1ec3 \u0111\u1ebfn nguy\u00ean t\u1ed1 hafni trong l\u1edbp ph\u1ee7 Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t, \u0110\u1ed3ng v\u1ecb hafni Hf-182 c\u00f3 chu k\u1ef3 b\u00e1n r\u00e3 l\u00e0 8,9 tri\u1ec7u n\u0103m v\u00e0 ph\u00e2n r\u00e3 th\u00e0nh W-182. \u0110i\u1ec1u \u0111\u00f3 c\u00f3 ngh\u0129a l\u00e0 l\u1edbp ph\u1ee7 ch\u1ee9a nhi\u1ec1u W-182 h\u01a1n nh\u00e2n Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t; do \u0111\u00f3 t\u1ef7 l\u1ec7 W-182 v\u00e0 W-184 trong bazalt tr\u00ean c\u00e1c \u0111\u1ea3o \u0111\u1ea1i d\u01b0\u01a1ng c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap ph\u00e1t hi\u1ec7n s\u1ef1 trao \u0111\u1ed5i v\u1eadt ch\u1ea5t gi\u1eefa nh\u00e2n Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t v\u00e0 ch\u00f9m manti.<\/p>\n\n\n\n<p>Tuy nhi\u00ean s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t v\u1ec1 wolfram l\u00e0 r\u1ea5t nh\u1ecf v\u00e0 ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i ph\u00f2ng th\u00ed nghi\u1ec7m tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng th\u1ef1c hi\u1ec7n ph\u00e2n t\u00edch. H\u01a1n n\u1eefa, nh\u00e2n Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u1edf \u0111\u1ed9 s\u00e2u 2.900 km, v\u00ec v\u1eady vi\u1ec7c nghi\u00ean c\u1ee9u tr\u1ef1c ti\u1ebfp n\u00f3 l\u00e0 b\u1ea5t kh\u1ea3 thi. Ch\u00ednh v\u00ec v\u1eady, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u00e3 ph\u00e2n t\u00edch \u0111\u00e1 thu th\u1eadp t\u1eeb th\u1ea1ch quy\u1ec3n l\u1ee5c \u0111\u1ecba \u1edf Pilbara (Australia), \u0111\u1ea3o Reunion (Ph\u00e1p) v\u00e0 qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o Kerguelen (thu\u1ed9c \u1ea4n \u0110\u1ed9 d\u01b0\u01a1ng). Nh\u1eefng t\u1ea3ng \u0111\u00e1 n\u00e0y \u0111\u00e3 tr\u1ed3i l\u00ean m\u1eb7t \u0111\u1ea5t t\u1eeb l\u1edbp ph\u1ee7 d\u01b0\u1edbi s\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng wolfram ch\u1ee9a trong c\u00e1c t\u1ea3ng \u0111\u00e1 \u0111\u00f3 ti\u1ebft l\u1ed9 s\u1ef1 r\u00f2 r\u1ec9 v\u1eadt ch\u1ea5t t\u1eeb nh\u00e2n Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t. Trong su\u1ed1t th\u1eddi gian t\u1ed3n t\u1ea1i c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t \u0111\u00e3 c\u00f3 s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i l\u1edbn trong t\u1ef7 l\u1ec7 \u0111\u1ed3ng v\u1ecb W-182 v\u00e0 W-184. H\u00f3a ra, nh\u1eefng t\u1ea3ng \u0111\u00e1 l\u00e2u \u0111\u1eddi nh\u1ea5t tr\u00ean Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t c\u00f3 t\u1ef7 l\u1ec7 W-182 v\u00e0 W-184 l\u1edbn h\u01a1n so v\u1edbi ph\u1ea7n l\u1edbn c\u00e1c t\u1ea3ng \u0111\u00e1 kh\u00e1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t c\u00f3 tu\u1ed5i kho\u1ea3ng 4,5 t\u1ef7 n\u0103m. Nh\u1eefng t\u1ea3ng \u0111\u00e1 \u201cgi\u00e0 nh\u1ea5t\u201d trong l\u1edbp ph\u1ee7 kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i \u0111\u00e1ng k\u1ec3 v\u1ec1 m\u1eb7t \u0111\u1ed3ng v\u1ecb wolfram \u2013 \u0111i\u1ec1u n\u00e0y ch\u1ee9ng t\u1ecf t\u1eeb 2,7 t\u1ef7 \u0111\u1ebfn 4,3 t\u1ef7 n\u0103m v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, s\u1ef1 trao \u0111\u1ed5i v\u1eadt ch\u1ea5t t\u1eeb nh\u00e2n Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t \u0111\u1ebfn l\u1edbp ph\u1ee7 ph\u00eda tr\u00ean l\u00e0 kh\u00f4ng l\u1edbn, ho\u1eb7c ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng c\u00f3.<\/p>\n\n\n\n<p>Tuy nhi\u00ean, trong 2,5 t\u1ef7 n\u0103m cu\u1ed1i c\u00f9ng, th\u00e0nh ph\u1ea7n \u0111\u1ed3ng v\u1ecb wolfram trong l\u1edbp ph\u1ee7 thay \u0111\u1ed5i r\u00f5 r\u1ec7t. C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc kh\u00f4ng bi\u1ebft ch\u1eafc ch\u1eafn t\u1ea1i sao nh\u00e2n Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t l\u1ea1i b\u1eaft \u0111\u1ea7u r\u00f2 r\u1ec9 v\u1eadt ch\u1ea5t. Tuy nhi\u00ean nh\u1eefng ph\u00e1t hi\u1ec7n m\u1edbi nh\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap ch\u00fang ta hi\u1ec3u s\u00e2u h\u01a1n v\u1ec1 ti\u1ebfn h\u00f3a nh\u00e2n Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t v\u00e0 s\u1ef1 kh\u1edfi \u0111\u1ea7u t\u1eeb tr\u01b0\u1eddng Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>GD&amp;T\u0110 &#8211; C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u1eb7t c\u00e2u h\u1ecfi, li\u1ec7u nh\u00e2n Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t v\u00e0 l\u1edbp ph\u1ee7 (quy\u1ec3n manti) c\u00f3 trao \u0111\u1ed5i v\u1eadt ch\u1ea5t v\u1edbi nhau? Nh\u1eefng nghi\u00ean c\u1ee9u m\u1edbi nh\u1ea5t kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh ph\u1ea7n trong c\u00f9ng c\u1ee7a h\u00e0nh tinh ch\u00fang ta r\u00f2 r\u1ec9 v\u1eadt ch\u1ea5t, t\u1ee9c l\u00e0 chuy\u1ec3n m\u1ed9t ph\u1ea7n v\u1eadt ch\u1ea5t cho ch\u00f9m manti (kh\u1ed1i [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":23,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[47],"tags":[],"class_list":["post-28787","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tin-tuc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28787","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/23"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=28787"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28787\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28788,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28787\/revisions\/28788"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=28787"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=28787"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=28787"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}