{"id":28714,"date":"2019-03-07T20:45:00","date_gmt":"2019-03-07T13:45:00","guid":{"rendered":"https:\/\/ttud.com.vn\/?p=28714"},"modified":"2021-10-03T20:46:23","modified_gmt":"2021-10-03T13:46:23","slug":"cac-nha-khoa-hoc-chau-au-kham-pha-bi-an-vat-chat-toi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/cac-nha-khoa-hoc-chau-au-kham-pha-bi-an-vat-chat-toi\/","title":{"rendered":"C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc ch\u00e2u \u00c2u kh\u00e1m ph\u00e1 b\u00ed \u1ea9n v\u1eadt ch\u1ea5t t\u1ed1i"},"content":{"rendered":"\n<p>Nh\u1eefng v\u1eadt ch\u1ea5t th\u01b0\u1eddng nh\u01b0 kh\u00ed, b\u1ee5i, c\u00e1c h\u00e0nh tinh c\u00f9ng nh\u1eefng v\u1eadt ch\u1ea5t ch\u1ec9 chi\u1ebfm 5% v\u0169 tr\u1ee5, ph\u1ea7n c\u00f2n l\u1ea1i l\u00e0 v\u1eadt ch\u1ea5t v\u00e0 n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng t\u1ed1i m\u00e0 hi\u1ec7n c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc ch\u01b0a quan s\u00e1t tr\u1ef1c ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/cdnimg.vietnamplus.vn\/t620\/uploaded\/pcfo\/2019_03_06\/0603_vat_chat_toi.jpg\" alt=\"Cac nha khoa hoc chau Au kham pha bi an vat chat toi hinh anh 1\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>T\u1ed5 ch\u1ee9c Nghi\u00ean c\u1ee9u H\u1ea1t nh\u00e2n ch\u00e2u \u00c2u (CERN) ng\u00e0y 5\/3 th\u00f4ng b\u00e1o \u0111ang c\u00f3 k\u1ebf ho\u1ea1ch th\u1ef1c hi\u1ec7n th\u00ed nghi\u1ec7m m\u1edbi nh\u1eb1m t\u00ecm ki\u1ebfm c\u00e1c h\u1ea1t c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.vietnamplus.vn\/tags\/V%e1%ba%adt-ch%e1%ba%a5t-t%e1%bb%91i.vnp\"><strong>v\u1eadt ch\u1ea5t t\u1ed1i<\/strong><\/a>, \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 chi\u1ebfm kho\u1ea3ng 27% v\u0169 tr\u1ee5.<\/p>\n\n\n\n<p>CERN n\u00eau r\u00f5 th\u00ed nghi\u1ec7m m\u1edbi n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebft k\u1ebf nh\u1eb1m m\u1ee5c \u0111\u00edch t\u00ecm ki\u1ebfm c\u00e1c h\u1ea1t nh\u1eb9 v\u00e0 t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c y\u1ebfu.<\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.vietnamplus.vn\/tags\/CERN.vnp\"><strong>CERN<\/strong><\/a>&nbsp;c\u0169ng l\u00e0 n\u01a1i \u0111\u1eb7t&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.vietnamplus.vn\/tags\/M%c3%a1y-Gia-t%e1%bb%91c-h%e1%ba%a1t-l%e1%bb%9bn.vnp\"><strong>M\u00e1y Gia t\u1ed1c h\u1ea1t l\u1edbn<\/strong><\/a>&nbsp;(LHC), m\u1ed9t ph\u00f2ng th\u00ed nghi\u1ec7m kh\u1ed5ng l\u1ed3 n\u1eb1m trong \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ea7m d\u00e0i 27km \u1edf bi\u00ean gi\u1edbi Ph\u00e1p-Th\u1ee5y S\u0129.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc cho bi\u1ebft nh\u1eefng v\u1eadt ch\u1ea5t th\u01b0\u1eddng nh\u01b0 c\u00e1c ng\u00f4i sao, kh\u00ed, b\u1ee5i, c\u00e1c h\u00e0nh tinh c\u00f9ng nh\u1eefng v\u1eadt ch\u1ea5t tr\u00ean h\u00e0nh tinh ch\u1ec9 chi\u1ebfm 5% v\u0169 tr\u1ee5, ph\u1ea7n c\u00f2n l\u1ea1i l\u00e0 v\u1eadt ch\u1ea5t v\u00e0 n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng t\u1ed1i m\u00e0 hi\u1ec7n c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc ch\u01b0a quan s\u00e1t tr\u1ef1c ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n\n\n\n<p><strong><a href=\"https:\/\/www.vietnamplus.vn\/lan-dau-tien-do-duoc-tin-hieu-cua-nhung-ngoi-sao-lau-doi-nhat-vu-tru\/490337.vnp\">[L\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean d\u00f2 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00edn hi\u1ec7u c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u00f4i sao l\u00e2u \u0111\u1eddi nh\u1ea5t v\u0169 tr\u1ee5]<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Kh\u00f4ng quan s\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng k\u00ednh thi\u00ean v\u0103n, v\u1eadt ch\u1ea5t t\u1ed1i v\u1eabn l\u00e0 th\u1ee9 b\u00ed \u1ea9n ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadn bi\u1ebft th\u00f4ng qua l\u1ef1c h\u1ea5p d\u1eabn c\u1ee7a n\u00f3 \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng v\u1eadt th\u1ec3 kh\u00e1c trong v\u0169 tr\u1ee5.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0103m 2010, LHC \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u cho c\u00e1c&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.vietnamplus.vn\/tags\/H%e1%ba%a1t-proton.vnp\"><strong>h\u1ea1t proton<\/strong><\/a>&nbsp;nhi\u1ec1u n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c v\u1edbi nhau \u1edf v\u1eadn t\u1ed1c g\u1ea7n b\u1eb1ng v\u1eadn t\u1ed1c \u00e1nh s\u00e1ng. S\u1ef1 va ch\u1ea1m n\u00e0y \u0111\u00e3 gi\u1ea3i ph\u00f3ng ra c\u00e1c h\u1ea1t m\u1edbi, gi\u00fap c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean quan s\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c quy lu\u1eadt c\u1ee7a t\u1ef1 nhi\u00ean v\u00e0 hi\u1ec3u th\u00eam v\u1ec1 v\u0169 tr\u1ee5.<\/p>\n\n\n\n<p>Tuy nhi\u00ean, b\u1ed1n m\u00e1y d\u00f2 ch\u00ednh c\u1ee7a LHC kh\u00f4ng ph\u00f9 h\u1ee3p \u0111\u1ec3 l\u1ea5y b\u1eb1ng ch\u1ee9ng nh\u1eefng h\u1ea1t nh\u1eb9 v\u00e0 t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c y\u1ebfu nh\u01b0 v\u1eady c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn v\u1eadt ch\u1ea5t t\u1ed1i. C\u00e1c h\u1ea1t n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 di chuy\u1ec3n h\u00e0ng tr\u0103m m\u00e9t m\u00e0 kh\u00f4ng t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c v\u1edbi v\u1eadt li\u1ec7u tr\u01b0\u1edbc khi chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i sang nh\u1eefng h\u1ea1t c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 electron v\u00e0 positron. Thay v\u00e0o \u0111\u00f3, ch\u00fang s\u1ebd tho\u00e1t ra c\u00e1c m\u00e1y d\u00f2 hi\u1ec7n nay th\u00f4ng qua tia b\u1ee9c x\u1ea1 m\u00e0 kh\u00f4ng b\u1ecb ph\u00e1t hi\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ec3 gi\u1ea3i quy\u1ebft v\u1ea5n \u0111\u1ec1 n\u00e0y, CERN \u0111\u00e3 ph\u00e1t tri\u1ec3n m\u1ed9t c\u00f4ng c\u1ee5 m\u1edbi v\u1edbi t\u00ean g\u1ecdi FASER, c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng t\u00ecm ki\u1ebfm nh\u1ea1y b\u00e9n v\u00e0 ph\u00e1t hi\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng h\u1ea1t nh\u01b0 v\u1eady. Theo CERN, m\u1eb7c d\u00f9 proton trong c\u00e1c tia h\u1ea1t s\u1ebd b\u1ecb nam ch\u00e2m b\u1ebb cong quanh LHC, c\u00e1c h\u1ea1t nh\u1eb9 v\u00e0 t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c y\u1ebfu s\u1ebd ti\u1ebfp t\u1ee5c di chuy\u1ec3n theo \u0111\u01b0\u1eddng th\u1eb3ng v\u00e0 c\u00e1c &#8220;s\u1ea3n ph\u1ea9m ph\u00e2n r\u00e3&#8221; c\u1ee7a ch\u00fang c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c FASER ph\u00e1t hi\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1ee5c \u0111\u00edch c\u1ee7a th\u00ed nghi\u1ec7m n\u00e0y l\u00e0 t\u00ecm ki\u1ebfm nh\u1eefng h\u1ea1t t\u1ed5ng h\u1ee3p, bao g\u1ed3m c\u00e1c photon v\u00e0 neutralino t\u1ed1i, c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn v\u1eadt ch\u1ea5t t\u1ed1i. D\u1ef1 ki\u1ebfn th\u00ed nghi\u1ec7m n\u00e0y s\u1ebd b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec3n khai t\u1eeb n\u0103m 2020-2023.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u0103m 2012, LHC \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 ch\u1ee9ng minh s\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i c\u1ee7a Higgs Boson, c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft \u0111\u1ebfn v\u1edbi t\u00ean g\u1ecdi &#8220;h\u1ea1t c\u1ee7a Ch\u00faa&#8221; &#8211; qua \u0111\u00f3 gi\u00fap c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng ti\u1ebfn b\u1ed9 quan tr\u1ecdng \u0111\u1ec3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m th\u1ec3 n\u00e0o c\u00e1c h\u1ea1t h\u00ecnh th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u1ed1i l\u01b0\u1ee3ng.\/.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nh\u1eefng v\u1eadt ch\u1ea5t th\u01b0\u1eddng nh\u01b0 kh\u00ed, b\u1ee5i, c\u00e1c h\u00e0nh tinh c\u00f9ng nh\u1eefng v\u1eadt ch\u1ea5t ch\u1ec9 chi\u1ebfm 5% v\u0169 tr\u1ee5, ph\u1ea7n c\u00f2n l\u1ea1i l\u00e0 v\u1eadt ch\u1ea5t v\u00e0 n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng t\u1ed1i m\u00e0 hi\u1ec7n c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc ch\u01b0a quan s\u00e1t tr\u1ef1c ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u01b0\u1ee3c. T\u1ed5 ch\u1ee9c Nghi\u00ean c\u1ee9u H\u1ea1t nh\u00e2n ch\u00e2u \u00c2u (CERN) ng\u00e0y 5\/3 th\u00f4ng b\u00e1o \u0111ang [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[47],"tags":[],"class_list":["post-28714","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tin-tuc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28714","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=28714"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28714\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28715,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28714\/revisions\/28715"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=28714"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=28714"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=28714"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}