{"id":28464,"date":"2019-01-08T16:59:00","date_gmt":"2019-01-08T09:59:00","guid":{"rendered":"https:\/\/ttud.com.vn\/?p=28464"},"modified":"2021-10-03T17:00:53","modified_gmt":"2021-10-03T10:00:53","slug":"dot-pha-trong-nghien-cuu-vat-ly-hua-hen-dua-toi-mot-linh-vuc-dien-tu-moi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/dot-pha-trong-nghien-cuu-vat-ly-hua-hen-dua-toi-mot-linh-vuc-dien-tu-moi\/","title":{"rendered":"\u0110\u1ed9t ph\u00e1 trong nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1eadt l\u00fd h\u1ee9a h\u1eb9n \u0111\u01b0a t\u1edbi m\u1ed9t l\u0129nh v\u1ef1c \u0111i\u1ec7n t\u1eed m\u1edbi"},"content":{"rendered":"\n<p>Ch\u00eca kh\u00f3a m\u1edf ra tri\u1ec3n v\u1ecdng n\u00e0y ch\u00ednh l\u00e0 c\u00e1c exiton (exciton).Exiton \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp v\u00e0o d\u1ea1ng quasiparticle k\u1ef3 l\u1ea1 (tr\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 h\u1ea1t nh\u01b0ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i), ch\u1ec9 t\u1ed3n t\u1ea1i trong ch\u1ea5t b\u00e1n d\u1eabn v\u00e0 v\u1eadt li\u1ec7u c\u00e1ch \u0111i\u1ec7n. M\u1edbi \u0111\u00e2y, m\u1ed9t nh\u00f3m nghi\u00ean c\u1ee9u t\u1ea1i \u0110\u1ea1i h\u1ecdc B\u00e1ch khoa \u00c9cole Polytechnique F\u00e9d\u00e9rale de Lausanne (EPFL) Th\u1ee5y S\u0129 tuy\u00ean b\u1ed1 \u0111\u00e3 t\u00ecm ra c\u00e1ch ki\u1ec3m so\u00e1t lu\u1ed3ng exiton n\u00e0y, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u00f2n ph\u00e1t hi\u1ec7n th\u00eam nhi\u1ec1u thu\u1ed9c t\u00ednh m\u1edbi c\u1ee7a lo\u1ea1i quasiparticle \u2013 \u0111i\u1ec1u m\u00e0 h\u1ecd kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh c\u00f3 th\u1ec3 \u0111em t\u1edbi vi\u1ec5n c\u1ea3nh v\u1ec1 m\u1ed9t th\u1ebf h\u1ec7 thi\u1ebft b\u1ecb \u0111i\u1ec7n t\u1eed m\u1edbi v\u1edbi c\u00e1c b\u00f3ng b\u00e1n d\u1eabn h\u1ea7u nh\u01b0 kh\u00f4ng, ho\u1eb7c ch\u1ec9 b\u1ecb th\u1ea5t tho\u00e1t r\u1ea5t \u00edt n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng do t\u1ecfa nhi\u1ec7t. K\u1ebft qu\u1ea3 n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1ed1 tr\u00ean t\u1ea1p ch\u00ed Nature Photonics trong tu\u1ea7n v\u1eeba r\u1ed3i.<br><img decoding=\"async\" alt=\"B\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed9t ph\u00e1 trong nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1eadt l\u00fd. \u1ea2nh: EPFL. \" src=\"http:\/\/khoahocphattrien.vn\/Images\/Uploaded\/Share\/2019\/01\/07\/1c8EPFL-Excitons-in-a-theoretical-circuit.jpg\" width=\"768\"><br>C\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u t\u1ea1i EPFL v\u1eeba t\u1ea1o ra m\u1ed9t b\u01b0\u1edbc \u0111\u1ed9t ph\u00e1 trong nghi\u00ean c\u1ee9u exiton v\u1edbi kh\u1ea3 n\u0103ng \u1ee9ng d\u1ee5ng r\u1ea5t cao trong l\u0129nh v\u1ef1c \u0111i\u1ec7n t\u1eed. \u1ea2nh: EPFL.<br>Exiton \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o th\u00e0nh khi c\u00e1c electron h\u1ea5p th\u1ee5 \u00e1nh s\u00e1ng, di chuy\u1ec3n \u0111\u1ebfn d\u00e3y n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng cao h\u01a1n v\u00e0 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i ph\u00eda sau m\u1ed9t l\u1ed7 tr\u1ed1ng \u0111i\u1ec7n t\u1eed (electron hole) \u2013 n\u01a1i tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3 t\u1eebng l\u00e0 electron. B\u1edfi v\u00ec electron c\u00f3 \u0111i\u1ec7n t\u00edch \u00e2m v\u00e0 l\u1ed7 tr\u1ed1ng \u0111i\u1ec7n t\u1eed mang \u0111i\u1ec7n d\u01b0\u01a1ng, cho n\u00ean c\u1ea3 hai s\u1ebd k\u1ebft h\u1ee3p l\u1ea1i c\u00f9ng nhau \u0111\u1ec3 t\u1ea1o th\u00e0nh c\u00e1i g\u1ecdi l\u00e0 exciton \u2013 th\u1ee9 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t d\u1ec5 thao t\u00e1c trong c\u00e1c v\u1eadt li\u1ec7u 2D, ch\u1eb3ng h\u1ea1n nh\u1eefng c\u1ea5u tr\u00fac c\u01a1 b\u1ea3n ch\u1ec9 bao g\u1ed3m m\u1ed9t v\u00e0i nguy\u00ean t\u1eed d\u00e0y \u0111\u1eb7c nh\u01b0 carbon. C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc t\u1ea1i EPFL nh\u1eadn th\u1ea5y, b\u1eb1ng c\u00e1ch s\u1eed d\u1ee5ng tia laser \u0111\u1ec3 t\u1ea1o \u00e1nh s\u00e1ng v\u00e0 d\u1ecbch chuy\u1ec3n v\u1ecb tr\u00ed c\u1ee7a v\u1eadt li\u1ec7u 2D \u0111i m\u1ed9t ch\u00fat th\u00ec exiton sinh ra ho\u00e0n to\u00e0n c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i m\u1ed9t s\u1ed1 thu\u1ed9c t\u00ednh c\u1ee7a \u00e1nh s\u00e1ng.<br>\u0110\u1ed9 tr\u0169ng c\u1ee7a exciton l\u00e0 thu\u1eadt ng\u1eef ch\u1ec9 thu\u1ed9c t\u00ednh li\u00ean quan \u0111\u1ebfn m\u1ee9c n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 n\u00f3 c\u00f3. Th\u00f4ng qua vi\u1ec7c ki\u1ec3m so\u00e1t c\u1ea3 \u0111\u1ed9 tr\u0169ng l\u1eabn thu\u1ed9c t\u00ednh c\u1ee7a \u00e1nh s\u00e1ng, ch\u00fang ta ho\u00e0n to\u00e0n c\u00f3 th\u1ec3 m\u00e3 h\u00f3a th\u00f4ng tin \u1edf c\u1ea5p \u0111\u1ed9 nano \u2013 qu\u00e1 tr\u00ecnh \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 valleytronics (tr\u0169ng \u0111i\u1ec7n t\u1eed), v\u1ec1 b\u1ea3n ch\u1ea5t r\u1ea5t gi\u1ed1ng v\u1edbi h\u1ec7 nh\u1ecb ph\u00e2n (0 v\u00e0 1), n\u1ec1n t\u1ea3ng c\u1ee7a t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c m\u00e1y t\u00ednh. TS. Andras Kis, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u Ph\u00f2ng Th\u00ed nghi\u1ec7m \u0110i\u1ec7n t\u1eed v\u00e0 C\u1ea5u tr\u00fac c\u1ea5p nano (Laboratory of Nanoscale Electronics and Structures) t\u1ea1i EPFL cho bi\u1ebft: \u201cTrong c\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u thao t\u00e1c v\u1edbi exiton c\u1ee7a m\u00ecnh, ch\u00fang t\u00f4i nh\u1eadn th\u1ea5y \u0111\u00e3 t\u00ecm ra m\u1ed9t ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p ti\u1ebfp c\u1eadn r\u1ea5t kh\u00e1c, h\u1ee9a h\u1eb9n m\u1edf ra m\u1ed9t ng\u00e0nh nghi\u00ean c\u1ee9u ho\u00e0n to\u00e0n m\u1edbi trong l\u0129nh v\u1ef1c \u0111i\u1ec7n t\u1eed, m\u1eb7c d\u00f9 ch\u01b0a th\u1ec3 nh\u1eadn th\u1ee9c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 v\u1ec1 ph\u1ea1m vi c\u1ee7a n\u00f3.\u201d<br>Theo Futurism:<a href=\"https:\/\/https\/\/futurism.com\/the-byte\/physics-breakthrough-advanced-electronics-excitons\">https:\/\/futurism.com\/the-byte\/physics-breakthrough-advanced-electronics-excitons<\/a><strong>Ph\u01b0\u01a1ng Hi\u1ec1n (Theo Futurism)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ch\u00eca kh\u00f3a m\u1edf ra tri\u1ec3n v\u1ecdng n\u00e0y ch\u00ednh l\u00e0 c\u00e1c exiton (exciton).Exiton \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp v\u00e0o d\u1ea1ng quasiparticle k\u1ef3 l\u1ea1 (tr\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 h\u1ea1t nh\u01b0ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i), ch\u1ec9 t\u1ed3n t\u1ea1i trong ch\u1ea5t b\u00e1n d\u1eabn v\u00e0 v\u1eadt li\u1ec7u c\u00e1ch \u0111i\u1ec7n. M\u1edbi \u0111\u00e2y, m\u1ed9t nh\u00f3m nghi\u00ean c\u1ee9u t\u1ea1i \u0110\u1ea1i h\u1ecdc B\u00e1ch khoa \u00c9cole Polytechnique F\u00e9d\u00e9rale de Lausanne (EPFL) [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":17,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[47],"tags":[],"class_list":["post-28464","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tin-tuc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28464","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/17"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=28464"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28464\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28466,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28464\/revisions\/28466"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=28464"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=28464"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=28464"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}