{"id":28322,"date":"2019-04-25T17:32:00","date_gmt":"2019-04-25T10:32:00","guid":{"rendered":"https:\/\/ttud.com.vn\/?p=28322"},"modified":"2021-10-03T00:32:38","modified_gmt":"2021-10-02T17:32:38","slug":"lan-dau-tien-ghi-nhan-hien-tuong-dia-chan-bat-thuong-tren-sao-hoa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/lan-dau-tien-ghi-nhan-hien-tuong-dia-chan-bat-thuong-tren-sao-hoa\/","title":{"rendered":"L\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean ghi nh\u1eadn hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ecba ch\u1ea5n b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng tr\u00ean sao H\u1ecfa"},"content":{"rendered":"\n<p>T\u00e0u th\u0103m d\u00f2 InSight c\u1ee7a C\u01a1 quan H\u00e0ng kh\u00f4ng v\u0169 tr\u1ee5 M\u1ef9 (NASA) \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n v\u00e0 \u0111o \u0111\u01b0\u1ee3c c\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed9 c\u1ee7a hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc cho l\u00e0 \u201c\u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t tr\u00ean sao H\u1ecfa.\u201d<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table><tbody><tr><td class=\"has-text-align-center\" data-align=\"center\"><img decoding=\"async\" alt=\"\" src=\"https:\/\/baotuyenquang.com.vn\/media\/images\/2019\/04\/img_20190425101658.jpg\"><br><em>H\u00ecnh \u1ea3nh b\u1ec1 m\u1eb7t Sao H\u1ecfa \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee5p b\u1edfi thi\u1ebft b\u1ecb radar c\u00f3 \u0111\u1ed9 ph\u00e2n gi\u1ea3i cao c\u1ee7a t\u00e0u v\u0169 tr\u1ee5 Mars Express. (\u1ea2nh: AFP\/ TTXVN)<\/em><\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n<p>T\u00e0u th\u0103m d\u00f2 InSight c\u1ee7a C\u01a1 quan H\u00e0ng kh\u00f4ng v\u0169 tr\u1ee5 M\u1ef9 (NASA) \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n v\u00e0 \u0111o \u0111\u01b0\u1ee3c c\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed9 c\u1ee7a hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc cho l\u00e0 \u201c\u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t tr\u00ean sao H\u1ecfa.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>N\u1ebfu \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e1c nh\u1eadn, \u0111\u00e2y s\u1ebd l\u00e0 l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean trong l\u1ecbch s\u1eed m\u1ed9t c\u01a1n rung ch\u1ea5n \u0111\u01b0\u1ee3c ghi nh\u1eadn t\u1ea1i &#8220;H\u00e0nh tinh \u0110\u1ecf.&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y 24\/4, Trung t\u00e2m Nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u1ed9ng c\u01a1 \u0111\u1ea9y ph\u1ea3n l\u1ef1c (JPL) t\u1ea1i California, M\u1ef9, cho bi\u1ebft rung ch\u1ea5n nh\u1eb9 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u00e1nh gi\u00e1 kh\u1ea3 n\u0103ng l\u00e0 m\u1ed9t tr\u1eadn \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t tr\u00ean sao H\u1ecfa t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1edbi tr\u1eadn \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t c\u00f3 c\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed9 2,5 tr\u00ean Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u01a1n rung ch\u1ea5n \u0111\u01b0\u1ee3c ghi nh\u1eadn v\u00e0o ng\u00e0y 6\/4 &#8211; ng\u00e0y th\u1ee9 128 c\u1ee7a t\u00e0u InSight tr\u00ean h\u00e0nh tinh n\u00e0y. Thi\u1ebft b\u1ecb \u0111o \u0111\u1ecba ch\u1ea5n c\u1ee7a t\u00e0u, m\u1ed9t c\u00f4ng c\u1ee5 \u0111\u1ee7 \u201cnh\u1ea1y\u201d \u0111\u1ec3 \u0111o \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t c\u01a1n s\u00f3ng \u0111\u1ecba ch\u1ea5n ch\u1ec9 b\u1eb1ng 50% b\u00e1n k\u00ednh c\u1ee7a m\u1ed9t nguy\u00ean t\u1eed hydro, \u0111\u00e3 ghi l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng b\u1ea5t th\u01b0\u1eddng n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>Hi\u1ec7n c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111ang ti\u1ebfp t\u1ee5c nghi\u00ean c\u1ee9u, ki\u1ec3m tra d\u1eef li\u1ec7u \u0111\u1ec3 x\u00e1c \u0111\u1ecbnh r\u00f5 nh\u1eefng t\u00edn hi\u1ec7u n\u00e0y b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb \u0111\u00e2u.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong khi \u0111\u00f3, nghi\u00ean c\u1ee9u b\u01b0\u1edbc \u0111\u1ea7u cho th\u1ea5y ch\u00fang d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb b\u00ean trong &#8220;H\u00e0nh tinh \u0110\u1ecf,&#8221; ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i do nh\u1eefng t\u00e1c \u0111\u1ed9ng tr\u00ean b\u1ec1 m\u1eb7t.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, 3 t\u00edn hi\u1ec7u v\u1ec1 nh\u1eefng ch\u1ea5n \u0111\u1ed9ng nh\u1eb9 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00e0u InSight ghi nh\u1eadn l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t v\u00e0o c\u00e1c ng\u00e0y 14\/3, 10\/4 v\u00e0 11\/4 v\u1eeba qua.<\/p>\n\n\n\n<p>Tuy nhi\u00ean, do c\u00e1c c\u01a1n rung ch\u1ea5n n\u00e0y c\u00f3 c\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed9 nh\u1eb9 h\u01a1n v\u00e0 ch\u01b0a r\u00f5 b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb \u0111\u00e2u, n\u00ean c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc ch\u01b0a d\u00e1m ch\u1eafc \u0111\u00f3 c\u00f3 th\u1ef1c s\u1ef1 l\u00e0 nh\u1eefng tr\u1eadn \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t tr\u00ean sao H\u1ecfa hay kh\u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c chuy\u00ean gia b\u1ed9 ph\u1eadn Khoa h\u1ecdc H\u00e0nh tinh t\u1ea1i tr\u1ee5 s\u1edf NASA \u1edf Washington cho bi\u1ebft tr\u1eadn \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t tr\u00ean g\u00e2y ch\u00fa \u00fd v\u00ec b\u1ec1 m\u1eb7t sao H\u1ecfa &#8220;r\u1ea5t t\u0129nh&#8221; so v\u1edbi Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed9 v\u00e0 kho\u1ea3ng th\u1eddi gian \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t di\u1ec5n ra tr\u00ean &#8220;H\u00e0nh tinh \u0110\u1ecf&#8221; c\u0169ng kh\u1edbp v\u1edbi s\u1ed1 li\u1ec7u c\u1ee7a kho\u1ea3ng v\u00e0i ngh\u00ecn tr\u1eadn \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t tr\u00ean M\u1eb7t Tr\u0103ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c thi\u1ebft b\u1ecb \u0111o \u0111\u1ecba ch\u1ea5n t\u1ea1i \u0111\u00e2y ghi nh\u1eadn trong kho\u1ea3ng th\u1eddi gian 1969-1977.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c t\u00e0u Apollo c\u1ee7a NASA \u0111\u00e3 \u0111\u01b0a nh\u1eefng thi\u1ebft b\u1ecb n\u00e0y l\u00ean M\u1eb7t Tr\u0103ng trong c\u00e1c s\u1ee9 m\u1ec7nh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y. Ng\u00e0y 27\/11\/2018, t\u00e0u InSight \u0111\u00e1p an to\u00e0n xu\u1ed1ng b\u1ec1 m\u1eb7t sao H\u1ecfa \u0111\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u s\u1ee9 m\u1ec7nh k\u00e9o d\u00e0i 2 n\u0103m nh\u01b0 m\u1ed9t t\u00e0u v\u0169 tr\u1ee5 \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebft k\u1ebf \u0111\u1ec3 nghi\u00ean c\u1ee9u s\u1ef1 h\u00ecnh th\u00e0nh c\u0169ng nh\u01b0 th\u0103m d\u00f2 b\u00ean trong &#8220;H\u00e0nh tinh \u0110\u1ecf.&#8221;<\/p>\n\n\n\n<p>Sau khi m\u1ea5t 6 th\u00e1ng \u0111\u1ec3 v\u01b0\u1ee3t qua ch\u1eb7ng \u0111\u01b0\u1eddng d\u00e0i 548 tri\u1ec7u km, t\u00e0u th\u0103m d\u00f2 n\u00e0y \u0111\u00e3 x\u00e2m nh\u1eadp kh\u00ed quy\u1ec3n sao H\u1ecfa v\u1edbi v\u1eadn t\u1ed1c tr\u00ean 19.300 km\/gi\u1edd, sau \u0111\u00f3 gi\u1ea3m t\u1ed1c \u0111\u1ed9 nh\u1edd l\u1ef1c ma s\u00e1t, d\u00f9 v\u00e0 t\u00ean l\u1eeda h\u00e3m \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p xu\u1ed1ng b\u1ec1 m\u1eb7t sao H\u1ecfa.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong 24 th\u00e1ng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng tr\u00ean sao H\u1ecfa, t\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u01a1ng v\u1edbi m\u1ed9t n\u0103m tr\u00ean sao H\u1ecfa, t\u00e0u InSight (c\u00f3 kh\u1ed1i l\u01b0\u1ee3ng 360kg) s\u1ebd \u0111\u00e0o s\u00e2u xu\u1ed1ng b\u1ec1 m\u1eb7t sao H\u1ecfa kho\u1ea3ng 5m \u0111\u1ec3 \u0111o nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi nghi\u00ean c\u1ee9u m\u1ee9c \u0111\u1ed9 ch\u1ea5n \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a b\u1ec1 m\u1eb7t H\u00e0nh tinh \u0110\u1ecf v\u1edbi m\u1ed9t thi\u1ebft b\u1ecb \u0111o \u0111\u1ecba ch\u1ea5n.<\/p>\n\n\n\n<p>InSight mang theo nh\u1eefng thi\u1ebft b\u1ecb t\u00e2n ti\u1ebfn do m\u1ed9t s\u1ed1 c\u01a1 quan h\u00e0ng kh\u00f4ng v\u0169 tr\u1ee5 c\u1ee7a ch\u00e2u \u00c2u \u0111\u00f3ng g\u00f3p. CNES c\u1ee7a Ph\u00e1p \u0111\u00e3 mang t\u1edbi thi\u1ebft b\u1ecb c\u1ea3m bi\u1ebfn \u0111\u1ecba ch\u1ea5n SEIS, trong khi DLR c\u1ee7a \u0110\u1ee9c cung c\u1ea5p thi\u1ebft b\u1ecb \u0111\u00e0o t\u1ef1 \u0111\u1ed9ng c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e0o s\u00e2u 5m v\u00e0o trong b\u1ec1 m\u1eb7t sao H\u1ecfa \u0111\u1ec3 \u0111o c\u00e1c d\u00f2ng nhi\u1ec7t.<\/p>\n\n\n\n<p>Centro de Astrobiologia c\u1ee7a T\u00e2y Ban Nha \u0111\u00e3 thi\u1ebft k\u1ebf thi\u1ebft b\u1ecb c\u1ea3m \u1ee9ng gi\u00f3 trong khi 3 trong s\u1ed1 c\u00e1c thi\u1ebft b\u1ecb \u0111o \u0111\u1ecba ch\u1ea5n c\u1ee7a InSight c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u01a1 quan h\u00e0ng kh\u00f4ng v\u0169 tr\u1ee5 Anh thi\u1ebft k\u1ebf v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c thi\u1ebft b\u1ecb n\u00e0y s\u1ebd g\u00f3p ph\u1ea7n t\u1ea1o ra m\u1ed9t b\u1ee9c tranh 3 chi\u1ec1u v\u1ec1 c\u00e1c di\u1ec5n bi\u1ebfn \u0111\u1ecba ch\u1ea5t tr\u00ean sao H\u1ecfa \u0111\u1ec3 c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc th\u00eam hi\u1ec3u bi\u1ebft v\u1ec1 nh\u1eefng di\u1ec5n bi\u1ebfn trong l\u00f2ng sao H\u1ecfa v\u00e0 kh\u00e1m ph\u00e1 qu\u00e1 tr\u00ecnh h\u00ecnh th\u00e0nh h\u00e0nh tinh n\u00e0y t\u1eeb h\u00e0ng t\u1ef7 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1 \u00e1n InSight c\u00f3 chi ph\u00ed kho\u1ea3ng 1 t\u1ef7 USD.<\/p>\n\n\n\n<p>NASA cho bi\u1ebft vi\u1ec7c kh\u1ea3o s\u00e1t \u0111\u1ecba ch\u1ea5t sao H\u1ecfa c\u00f3 th\u1ec3 gi\u00fap hi\u1ec3u r\u00f5 h\u01a1n ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t v\u00e0 c\u00e1c h\u00e0nh tinh \u0111\u00e1 kh\u00e1c trong H\u1ec7 M\u1eb7t Tr\u1eddi c\u00e1ch \u0111\u00e2y h\u01a1n 4 t\u1ef7 n\u0103m.\/.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00e0u th\u0103m d\u00f2 InSight c\u1ee7a C\u01a1 quan H\u00e0ng kh\u00f4ng v\u0169 tr\u1ee5 M\u1ef9 (NASA) \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n v\u00e0 \u0111o \u0111\u01b0\u1ee3c c\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed9 c\u1ee7a hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc cho l\u00e0 \u201c\u0111\u1ed9ng \u0111\u1ea5t tr\u00ean sao H\u1ecfa.\u201d H\u00ecnh \u1ea3nh b\u1ec1 m\u1eb7t Sao H\u1ecfa \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee5p b\u1edfi thi\u1ebft b\u1ecb radar c\u00f3 \u0111\u1ed9 ph\u00e2n gi\u1ea3i cao c\u1ee7a t\u00e0u [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":25,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[47],"tags":[],"class_list":["post-28322","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tin-tuc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28322","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/25"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=28322"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28322\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28323,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28322\/revisions\/28323"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=28322"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=28322"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=28322"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}