{"id":28294,"date":"2019-04-18T13:16:00","date_gmt":"2019-04-18T06:16:00","guid":{"rendered":"https:\/\/ttud.com.vn\/?p=28294"},"modified":"2021-10-02T22:18:15","modified_gmt":"2021-10-02T15:18:15","slug":"phat-hien-loai-phan-tu-dau-tien-hinh-thanh-trong-vu-tru","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/phat-hien-loai-phan-tu-dau-tien-hinh-thanh-trong-vu-tru\/","title":{"rendered":"Ph\u00e1t hi\u1ec7n lo\u1ea1i ph\u00e2n t\u1eed \u0111\u1ea7u ti\u00ean h\u00ecnh th\u00e0nh trong v\u0169 tr\u1ee5"},"content":{"rendered":"\n<p>C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c ion HeH+ nh\u1edd m\u1ed9t m\u00e1y bay \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t mang k\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng v\u00e0 c\u00e1c thi\u1ebft b\u1ecb kh\u00e1c l\u00ean tr\u00ean t\u1ea7ng kh\u00ed quy\u1ec3n th\u1ea5p.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i1-vnexpress.vnecdn.net\/2019\/04\/18\/Phan-tu-trong-bai-3139-1555559077.jpg?w=680&amp;h=0&amp;q=100&amp;dpr=1&amp;fit=crop&amp;s=I04Nel_Pr-zCCcJXoZmUDA\" alt=\"HeH+ \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 lo\u1ea1i ph\u00e2n t\u1eed h\u00f3a h\u1ecdc \u0111\u1ea7u ti\u00ean xu\u1ea5t hi\u1ec7n sau v\u1ee5 n\u1ed5 Big Bang. \u1ea2nh: NR Fuller.\" width=\"611\" height=\"361\"\/><figcaption>HeH+ \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 lo\u1ea1i ph\u00e2n t\u1eed h\u00f3a h\u1ecdc \u0111\u1ea7u ti\u00ean xu\u1ea5t hi\u1ec7n sau v\u1ee5 n\u1ed5 Big Bang. \u1ea2nh:&nbsp;<em>NR Fuller.<\/em><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p>Ion HeH+ \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y t\u1ea1i tinh v\u00e2n h\u00e0nh tinh NGC 7027, theo nghi\u00ean c\u1ee9u m\u1edbi \u0111\u0103ng tr\u00ean t\u1ea1p ch\u00ed Nature h\u00f4m 17\/4. Sau khi v\u0169 tr\u1ee5 h\u00ecnh th\u00e0nh t\u1eeb v\u1ee5 n\u1ed5 Big Bang 13,8 t\u1ec9 n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, c\u00e1c ph\u1ea3n \u1ee9ng h\u00f3a h\u1ecdc \u0111\u00e3 t\u1ea1o n\u00ean nh\u1eefng ph\u00e2n t\u1eed \u0111\u1ea7u ti\u00ean. Ch\u00fang r\u1ea5t quan tr\u1ecdng trong vi\u1ec7c h\u00ecnh th\u00e0nh n\u00ean m\u1ecdi v\u1eadt.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1edbi chuy\u00ean gia t\u1eeb l\u00e2u \u0111\u00e3 cho r\u1eb1ng HeH+, hay ion helium hydride, l\u00e0 lo\u1ea1i ph\u00e2n t\u1eed \u0111\u1ea7u ti\u00ean nh\u01b0ng ch\u01b0a th\u1ec3 t\u00ecm th\u1ea5y b\u1eb1ng ch\u1ee9ng v\u1ec1 s\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i c\u1ee7a ch\u00fang ngo\u00e0i kh\u00f4ng gian. HeH+ \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea1o th\u00e0nh nh\u1edd li\u00ean k\u1ebft ph\u00e2n t\u1eed sau v\u1ee5 n\u1ed5 Big Bang. Sau \u0111\u00f3, ch\u00fang t\u00e1ch ra th\u00e0nh c\u00e1c ph\u00e2n t\u1eed hydro v\u00e0 nguy\u00ean t\u1eed heli. \u0110\u00e2y l\u00e0 hai nguy\u00ean t\u1ed1 d\u1ed3i d\u00e0o nh\u1ea5t v\u0169 tr\u1ee5. Trong \u0111\u00f3, hydro \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u c\u00f2n heli \u0111\u1ee9ng th\u1ee9 hai.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc t\u1ea1o ra HeH+ trong ph\u00f2ng th\u00ed nghi\u1ec7m v\u00e0 ti\u1ebfn h\u00e0nh nghi\u00ean c\u1ee9u t\u1eeb n\u0103m 1925, m\u1edf ra cu\u1ed9c t\u00ecm ki\u1ebfm k\u00e9o d\u00e0i h\u00e0ng th\u1eadp k\u1ef7 trong v\u0169 tr\u1ee5. &#8220;N\u1ec1n h\u00f3a h\u1ecdc c\u1ee7a v\u0169 tr\u1ee5 b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u1edbi HeH+. Vi\u1ec7c thi\u1ebfu b\u1eb1ng ch\u1ee9ng r\u00f5 r\u00e0ng v\u1ec1 s\u1ef1 t\u1ed3n t\u1ea1i c\u1ee7a ch\u00fang trong kh\u00f4ng gian li\u00ean sao l\u00e0 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 nan gi\u1ea3i v\u1edbi thi\u00ean v\u0103n h\u1ecdc su\u1ed1t m\u1ed9t th\u1eddi gian d\u00e0i&#8221;, Rolf G\u00fcsten, t\u00e1c gi\u1ea3 nghi\u00ean c\u1ee9u, nh\u00e0 thi\u00ean v\u0103n t\u1ea1i Vi\u1ec7n Thi\u00ean v\u0103n v\u00f4 tuy\u1ebfn Max Planck, cho bi\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c m\u00f4 h\u00ecnh h\u00f3a h\u1ecdc thi\u00ean th\u1ec3 cu\u1ed1i nh\u1eefng n\u0103m 1970 ch\u1ec9 ra kh\u1ea3 n\u0103ng t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c HeH+. Gi\u1edbi khoa h\u1ecdc cho r\u1eb1ng ch\u00fang c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ed3n t\u1ea1i trong tinh v\u00e2n h\u00e0nh tinh, lo\u1ea1i tinh v\u00e2n sinh ra t\u1eeb nh\u1eefng ng\u00f4i sao gi\u1ed1ng M\u1eb7t Tr\u1eddi trong giai \u0111o\u1ea1n cu\u1ed1i, khi s\u1eafp n\u1ed5 tung v\u1edbi v\u1ee5 n\u1ed5 si\u00eau t\u00e2n tinh. Ion ph\u00e2n t\u1eed h\u00ecnh th\u00e0nh khi b\u1ee9c x\u1ea1 c\u1ee7a ng\u00f4i sao \u0111\u1ea1t m\u1ee9c nhi\u1ec7t c\u1ef1c l\u1edbn v\u00e0 ion h\u00f3a tinh v\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Tuy nhi\u00ean, vi\u1ec7c ph\u00e1t hi\u1ec7n t\u00edn hi\u1ec7u c\u1ee7a ph\u00e2n t\u1eed \u1edf b\u01b0\u1edbc s\u00f3ng m\u1ea1nh nh\u1ea5t r\u1ea5t kh\u00f3. Kh\u00ed quy\u1ec3n \u0111\u00e3 c\u1ea3n tr\u1edf t\u1ea7m quan s\u00e1t c\u1ee7a m\u1ecdi k\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng d\u01b0\u1edbi m\u1eb7t \u0111\u1ea5t. Do \u0111\u00f3, c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u s\u1eed d\u1ee5ng SOFIA, chi\u1ebfc m\u00e1y bay Boeing \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3i ti\u1ebfn \u0111\u1ec3 mang k\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng bay l\u00ean tr\u00ean t\u1ea7ng kh\u00ed quy\u1ec3n th\u1ea5p. Quang ph\u1ed5 k\u1ebf \u0111\u1ed9 ph\u00e2n gi\u1ea3i cao GREAT m\u00e0 SOFIA mang theo \u0111\u00e3 d\u00f2 \u0111\u01b0\u1ee3c HeH+ trong tinh v\u00e2n h\u00e0nh tinh NGC 7027.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;Vi\u1ec7c ph\u00e1t hi\u1ec7n HeH+ l\u00e0 minh ch\u1ee9ng \u0111\u1eb9p v\u00e0 \u1ea5n t\u01b0\u1ee3ng v\u1ec1 khuynh h\u01b0\u1edbng h\u00ecnh th\u00e0nh c\u00e1c ph\u00e2n t\u1eed c\u1ee7a t\u1ef1 nhi\u00ean&#8221;, David Neufeld, \u0111\u1ed3ng t\u00e1c gi\u1ea3 nghi\u00ean c\u1ee9u, gi\u00e1o s\u01b0 Khoa V\u1eadt l\u00fd Thi\u00ean v\u0103n t\u1ea1i \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Johns Hopkins, nh\u1eadn x\u00e9t.<\/p>\n\n\n\n<p>&#8220;B\u1ea5t ch\u1ea5p nh\u1eefng y\u1ebfu t\u1ed1 kh\u00f3 kh\u0103n, h\u1ed7n h\u1ee3p g\u1ed3m hydro v\u1edbi kh\u00ed heli tr\u01a1 v\u00e0 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng kh\u1eafc nghi\u1ec7t v\u1edbi m\u1ee9c nhi\u1ec7t h\u00e0ng ngh\u00ecn \u0111\u1ed9 C, m\u1ed9t ph\u00e2n t\u1eed mong manh v\u1eabn h\u00ecnh th\u00e0nh. \u0110\u00e1ng ch\u00fa \u00fd l\u00e0 c\u00e1c nh\u00e0 thi\u00ean v\u0103n kh\u00f4ng ch\u1ec9 quan s\u00e1t \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0 c\u00f2n hi\u1ec3u hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng n\u00e0y nh\u1edd s\u1eed d\u1ee5ng nh\u1eefng m\u00f4 h\u00ecnh l\u00fd thuy\u1ebft m\u00e0 ch\u00fang t\u00f4i ph\u00e1t tri\u1ec3n&#8221;, Neufeld n\u00f3i th\u00eam.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c ion HeH+ nh\u1edd m\u1ed9t m\u00e1y bay \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t mang k\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng v\u00e0 c\u00e1c thi\u1ebft b\u1ecb kh\u00e1c l\u00ean tr\u00ean t\u1ea7ng kh\u00ed quy\u1ec3n th\u1ea5p. Ion HeH+ \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecm th\u1ea5y t\u1ea1i tinh v\u00e2n h\u00e0nh tinh NGC 7027, theo nghi\u00ean c\u1ee9u m\u1edbi \u0111\u0103ng tr\u00ean t\u1ea1p ch\u00ed Nature h\u00f4m 17\/4. Sau khi v\u0169 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":25,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[47],"tags":[],"class_list":["post-28294","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tin-tuc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28294","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/25"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=28294"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28294\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28295,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/28294\/revisions\/28295"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=28294"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=28294"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=28294"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}