{"id":27560,"date":"2020-12-27T16:26:00","date_gmt":"2020-12-27T09:26:00","guid":{"rendered":"https:\/\/ttud.com.vn\/?p=27560"},"modified":"2021-09-30T16:30:38","modified_gmt":"2021-09-30T09:30:38","slug":"su-kien-khoa-hoc-the-gioi-noi-bat-nam-2020","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/su-kien-khoa-hoc-the-gioi-noi-bat-nam-2020\/","title":{"rendered":"S\u1ef1 ki\u1ec7n khoa h\u1ecdc th\u1ebf gi\u1edbi n\u1ed5i b\u1eadt n\u0103m 2020"},"content":{"rendered":"\n<p>N\u0103m qua d\u00f9 Covid-19 ho\u00e0nh h\u00e0nh, song th\u1ebf gi\u1edbi v\u1eabn ch\u1ee9ng ki\u1ebfn cu\u1ed9c \u0111ua t\u1edbi sao H\u1ecfa c\u00f9ng nh\u1eefng th\u00e0nh t\u1ef1u \u0111\u1ed9t ph\u00e1 v\u1ec1 nghi\u00ean c\u1ee9u v\u0169 tr\u1ee5, ch\u1ec9nh s\u1eeda gene trong y h\u1ecdc.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>UAE, M\u1ef9, Trung Qu\u1ed1c c\u00f9ng ph\u00f3ng t\u00e0u v\u0169 tr\u1ee5 t\u1edbi sao H\u1ecfa<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Cu\u1ed9c \u0111ua chinh ph\u1ee5c h\u00e0nh tinh \u0111\u1ecf b\u1eaft \u0111\u1ea7u v\u00e0o ng\u00e0y 20\/7 khi t\u00e0u bay quanh qu\u1ef9 \u0111\u1ea1o sao H\u1ecfa \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a C\u00e1c Ti\u1ec3u v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c Arab Th\u1ed1ng nh\u1ea5t (UAE) ph\u00f3ng tr\u00ean l\u01b0ng t\u00ean l\u1eeda \u0111\u1ea9y H-IIA F42 t\u1eeb Trung t\u00e2m V\u0169 tr\u1ee5 Tanegashima \u1edf mi\u1ec1n nam Nh\u1eadt B\u1ea3n sau nhi\u1ec1u ng\u00e0y tr\u00ec ho\u00e3n. Con t\u00e0u mang t\u00ean Hy v\u1ecdng (Hope) t\u00e1ch kh\u1ecfi t\u00ean l\u1eeda \u0111\u1ea9y kho\u1ea3ng m\u1ed9t gi\u1edd sau khi ph\u00f3ng. Theo d\u1ef1 ki\u1ebfn, t\u00e0u s\u1ebd t\u1edbi qu\u1ef9 \u0111\u1ea1o sao H\u1ecfa v\u00e0o th\u00e1ng 2\/2021, \u0111\u00fang d\u1ecbp k\u1ef7 ni\u1ec7m 50 n\u0103m th\u1ed1ng nh\u1ea5t UAE. T\u00e0u v\u0169 tr\u1ee5 n\u1eb7ng 1.350 kg n\u00e0y ho\u00e0n th\u00e0nh m\u1ed9t v\u00f2ng qu\u1ef9 \u0111\u1ea1o sau m\u1ed7i 55 gi\u1edd v\u00e0 s\u1ebd bay quanh h\u00e0nh tinh \u0111\u1ecf trong \u00edt nh\u1ea5t hai n\u0103m.<\/p>\n\n\n\n<p>Nhi\u1ec7m v\u1ee5 c\u1ee7a Hope l\u00e0 t\u00ecm hi\u1ec3u m\u00f4 h\u00ecnh th\u1eddi ti\u1ebft sao H\u1ecfa. Con t\u00e0u s\u1ebd s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c c\u1ea3m bi\u1ebfn v\u00e0 camera \u0111\u1ec3 kh\u00e1m ph\u00e1 qu\u00e1 tr\u00ecnh m\u1ea5t oxy v\u00e0 hydro c\u1ee7a b\u1ea7u kh\u00ed quy\u1ec3n h\u00e0nh tinh. Th\u00f4ng tin do c\u00e1c thi\u1ebft b\u1ecb tr\u00ean t\u00e0u thu th\u1eadp s\u1ebd m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng cho m\u1ee5c ti\u00eau l\u1edbn h\u01a1n l\u00e0 x\u00e2y d\u1ef1ng khu \u0111\u1ecbnh c\u01b0 d\u00e0nh cho con ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean sao H\u1ecfa trong v\u00f2ng 100 n\u0103m t\u1edbi.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u1ed1i ti\u1ebfp UAE, t\u00e0u v\u0169 tr\u1ee5 Thi\u00ean V\u1ea5n 1 c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c c\u1ea5t c\u00e1nh tr\u00ean l\u01b0ng t\u00ean l\u1eeda \u0111\u1ea9y Tr\u01b0\u1eddng Chinh 5 t\u1eeb c\u0103n c\u1ee9 ph\u00f3ng V\u0103n X\u01b0\u01a1ng tr\u00ean \u0111\u1ea3o H\u1ea3i Nam v\u00e0o ng\u00e0y 23\/7. T\u00e0u Thi\u00ean V\u1ea5n 1 g\u1ed3m t\u00e0u quay quanh qu\u1ef9 \u0111\u1ea1o v\u00e0 robot t\u1ef1 h\u00e0nh m\u1ea5t 7 th\u00e1ng \u0111\u1ec3 bay t\u1edbi sao H\u1ecfa. N\u1ebfu t\u1ea5t c\u1ea3 di\u1ec5n ra thu\u1eadn l\u1ee3i, con t\u00e0u s\u1ebd ti\u1ebfn v\u00e0o qu\u1ef9 \u0111\u1ea1o sao H\u1ecfa trong th\u00e1ng 2\/2021 v\u00e0 t\u00ecm ki\u1ebfm khu v\u1ef1c h\u1ea1 c\u00e1nh \u1edf Utopia Planitiam, v\u00f9ng \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng c\u00f3 d\u1ea5u v\u1ebft c\u1ee7a b\u0103ng d\u01b0\u1edbi m\u1eb7t \u0111\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p>Theo l\u1ecbch tr\u00ecnh, t\u00e0u Thi\u00ean V\u1ea5n 1 s\u1ebd h\u1ea1 c\u00e1nh v\u00e0o th\u00e1ng 4 ho\u1eb7c 5\/2021. Con t\u00e0u s\u1ebd t\u1eadp trung v\u00e0o t\u00ecm ki\u1ebfm n\u01b0\u1edbc ng\u1ea7m v\u00e0 b\u1eb1ng ch\u1ee9ng v\u1ec1 s\u1ef1 s\u1ed1ng c\u1ed5 \u0111\u1ea1i tr\u00ean h\u00e0nh tinh \u0111\u1ecf. Robot t\u1ef1 h\u00e0nh trang b\u1ecb pin n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng M\u1eb7t Tr\u1eddi n\u1eb7ng 240 kg s\u1ebd v\u1eadn h\u00e0nh trong kho\u1ea3ng 3 th\u00e1ng v\u00e0 t\u00e0u quay quanh qu\u1ef9 \u0111\u1ea1o s\u1ebd ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng trong 2 n\u0103m.<br>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.most.gov.vn\/Images\/editor\/images\/1(591).jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p>T\u00ean l\u1eeda \u0111\u1ea9y Tr\u01b0\u1eddng Chinh 5 \u0111\u01b0a t\u00e0u Thi\u00ean V\u1ea5n 1 t\u1edbi sao H\u1ecfa v\u00e0o h\u00f4m 23\/7. \u1ea2nh:&nbsp;<em>Xinhua<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1ef9 tr\u1edf th\u00e0nh qu\u1ed1c gia th\u1ee9 ba ph\u00f3ng t\u00e0u v\u0169 tr\u1ee5 t\u1edbi sao H\u1ecfa trong n\u0103m nay khi t\u00e0u v\u0169 tr\u1ee5 mang theo robot t\u1ef1 h\u00e0nh Perseverance ph\u00f3ng tr\u00ean l\u01b0ng t\u00ean l\u1eeda \u0111\u1ea9y t\u1eeb Florida h\u00f4m 30\/7. Sau h\u00e0nh tr\u00ecnh 7 th\u00e1ng trong v\u0169 tr\u1ee5, robot t\u1ef1 h\u00e0nh Perseverance s\u1ebd h\u1ea1 c\u00e1nh xu\u1ed1ng mi\u1ec7ng h\u1ed1 Jezero tr\u00ean sao H\u1ecfa v\u00e0o ng\u00e0y 18\/2\/2021. T\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 c\u00e1c robot t\u1ef1 h\u00e0nh tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, Perseverance s\u1ebd tr\u1ea3i qua &#8220;7 ph\u00fat kinh ho\u00e0ng&#8221; tr\u01b0\u1edbc khi \u0111\u00e1p xu\u1ed1ng b\u1ec1 m\u1eb7t h\u00e0nh tinh, theo \u0111\u1ed3 h\u1ecda do NASA m\u1edbi chia s\u1ebb.<\/p>\n\n\n\n<p>Robot Perseverance s\u1ebd kh\u00e1m ph\u00e1 mi\u1ec7ng h\u1ed1 Jezero Crater, khu v\u1ef1c c\u00f3 h\u1ed3 c\u1ed5 \u0111\u1ea1i v\u00e0 ch\u00e2u th\u1ed5 s\u00f4ng c\u1ee7a sao H\u1ecfa. H\u1ed3 n\u01b0\u1edbc t\u1ed3n t\u1ea1i c\u00e1ch \u0111\u00e2y 3,5 &#8211; 4 t\u1ef7 n\u0103m khi sao H\u1ecfa c\u00f2n l\u00e0 h\u00e0nh tinh \u1ea9m \u01b0\u1edbt, \u1ea5m \u00e1p h\u01a1n v\u00e0 c\u00f3 th\u1ec3 \u1edf \u0111\u01b0\u1ee3c. Perseverance s\u1ebd t\u00ecm ki\u1ebfm d\u1ea5u hi\u1ec7u s\u1ef1 s\u1ed1ng vi sinh v\u1eadt c\u1ed5 \u0111\u1ea1i t\u1eebng t\u1ed3n t\u1ea1i tr\u00ean sao H\u1ecfa trong su\u1ed1t kho\u1ea3ng th\u1eddi gian tr\u00ean. N\u00f3 s\u1ebd thu th\u1eadp v\u00e0 l\u01b0u gi\u1eef m\u1eabu v\u1eadt l\u00f5i \u0111\u00e1 v\u00e0 \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a v\u1ec1 Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t trong c\u00e1c nhi\u1ec7m v\u1ee5 t\u01b0\u01a1ng lai. Theo d\u1ef1 ki\u1ebfn, c\u00e1c m\u1eabu v\u1eadt s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c chuy\u1ec3n v\u1ec1 Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t s\u1edbm nh\u1ea5t v\u00e0o n\u0103m 2031. Perseverance s\u1ebd ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng trong hai n\u0103m, cung c\u1ea5p th\u00eam hi\u1ec3u bi\u1ebft m\u1edbi v\u1ec1 sao H\u1ecfa. Robot t\u1ef1 h\u00e0nh trang b\u1ecb 23 camera, 2 microphone v\u00e0 c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng \u0111i th\u0103ng b\u1eb1ng tr\u00ean b\u1ec1 m\u1eb7t s\u1ecfi \u0111\u00e1.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>C\u00e1c t\u00e0u v\u0169 tr\u1ee5 thu th\u1eadp m\u1eabu v\u1eadt ngo\u00e0i h\u00e0nh tinh<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>N\u0103m 2020 \u0111\u00e1nh d\u1ea5u th\u00e0nh c\u00f4ng c\u1ee7a ba nhi\u1ec7m v\u1ee5 l\u1ea5y m\u1eabu v\u1eadt t\u1eeb thi\u00ean th\u1ec3 kh\u00e1c \u0111em v\u1ec1 Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t, \u0111\u1ea7u ti\u00ean l\u00e0 t\u00e0u v\u0169 tr\u1ee5 Hayabusa2 c\u1ee7a Nh\u1eadt B\u1ea3n. Con t\u00e0u \u0111\u00e3 hai l\u1ea7n l\u1ea5y m\u1eabu \u0111\u1ea5t \u0111\u00e1 t\u1eeb Ryugu, ti\u1ec3u h\u00e0nh tinh c\u1ed5 x\u01b0a c\u00f3 th\u1ec3 \u1ea9n ch\u1ee9a nhi\u1ec1u manh m\u1ed1i v\u1ec1 h\u1ec7 M\u1eb7t Tr\u1eddi th\u1eddi s\u01a1 khai, v\u00e0o n\u0103m 2019. \u0110\u1ea7u th\u00e1ng 12 n\u0103m nay, con t\u00e0u v\u1ec1 t\u1edbi Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t. Khoang t\u00e0u nh\u1ecf ch\u1ee9a \u0111\u1ea5t \u0111\u00e1 c\u1ee7a Ryugu \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea3 xu\u1ed1ng khu v\u1ef1c h\u1ebbo l\u00e1nh thu\u1ed9c Australia.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc c\u0169ng \u0111ang ch\u1edd m\u1eabu v\u1eadt t\u1eeb m\u1ed9t ti\u1ec3u h\u00e0nh tinh c\u1ed5 x\u01b0a kh\u00e1c mang t\u00ean Bennu. Khi nghi\u00ean c\u1ee9u Bennu, h\u1ecd c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec3u r\u00f5 h\u01a1n v\u1ec1 qu\u00e1 tr\u00ecnh c\u00e1c h\u00e0nh tinh h\u00ecnh th\u00e0nh, bao g\u1ed3m c\u1ea3 Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t. H\u1ed3i cu\u1ed1i th\u00e1ng 10, t\u00e0u v\u0169 tr\u1ee5 OSIRIS-Rex c\u1ee7a NASA ch\u1ea1m xu\u1ed1ng b\u1ec1 m\u1eb7t ti\u1ec3u h\u00e0nh tinh n\u00e0y trong kho\u1ea3nh kh\u1eafc ng\u1eafn ng\u1ee7i \u0111\u1ec3 l\u1ea5y m\u1eabu \u0111\u1ea5t \u0111\u00e1. Con t\u00e0u d\u1ef1 ki\u1ebfn r\u1eddi kh\u1ecfi Bennu v\u00e0o th\u00e1ng 3 n\u0103m sau. H\u00e0nh tr\u00ecnh tr\u1edf v\u1ec1 s\u1ebd k\u00e9o d\u00e0i kho\u1ea3ng hai n\u0103m r\u01b0\u1ee1i.<br>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.most.gov.vn\/Images\/editor\/images\/3%20tau%20vu%20tru.jpg\" alt=\"\"\/><figcaption><em>T\u00e0u v\u0169 tr\u1ee5 Hayabusa2 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng tr\u00ean ti\u1ec3u h\u00e0nh tinh Ryugu. \u1ea2nh: JAXA.<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Nhi\u1ec7m v\u1ee5 th\u1ee9 ba di\u1ec5n ra g\u1ea7n h\u01a1n, ngay tr\u00ean M\u1eb7t Tr\u0103ng. Tr\u1ea1m \u0111\u1ed5 b\u1ed9 trong nhi\u1ec7m v\u1ee5 H\u1eb1ng Nga 5 c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c \u0111\u00e1p xu\u1ed1ng b\u1ec1 m\u1eb7t M\u1eb7t Tr\u0103ng h\u1ed3i \u0111\u1ea7u th\u00e1ng 12, sau \u0111\u00f3 ti\u1ebfn h\u00e0nh khoan v\u00e0 x\u00fac \u0111\u1ea5t \u0111\u00e1. Khoang t\u00e0u nh\u1ecf ch\u1ee9a s\u1ed1 m\u1eabu v\u1eadt qu\u00fd gi\u00e1 tr\u1edf v\u1ec1 Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t v\u00e0 h\u1ea1 c\u00e1nh xu\u1ed1ng N\u1ed9i M\u00f4ng h\u00f4m 17\/12. \u0110\u00e2y l\u00e0 l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean sau h\u01a1n 4 th\u1eadp k\u1ef7, con ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i mang \u0111\u1ea5t \u0111\u00e1 M\u1eb7t Tr\u0103ng v\u1ec1 Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t. S\u1ef1 ki\u1ec7n \u0111\u01b0a Trung Qu\u1ed1c tr\u1edf th\u00e0nh n\u01b0\u1edbc th\u1ee9 ba l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u n\u00e0y, sau M\u1ef9 v\u00e0 Li\u00ean X\u00f4. H\u1eb1ng Nga 5 c\u0169ng l\u00e0 nhi\u1ec7m v\u1ee5 M\u1eb7t Tr\u0103ng ph\u1ee9c t\u1ea1p nh\u1ea5t m\u00e0 Trung Qu\u1ed1c t\u1eebng th\u1ef1c hi\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p>Vi\u1ec7c mang m\u1eabu v\u1eadt ngo\u00e0i h\u00e0nh tinh v\u1ec1 Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb khoa h\u1ecdc to l\u1edbn. Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft, c\u00e1c chuy\u00ean gia c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e2n t\u00edch ch\u00fang tr\u1ef1c ti\u1ebfp v\u00e0 chi ti\u1ebft h\u01a1n nhi\u1ec1u so v\u1edbi vi\u1ec7c ch\u1ec9 quan s\u00e1t t\u1eeb xa. H\u01a1n n\u1eefa, m\u1eabu v\u1eadt c\u0169ng gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1c \u0111\u1eb7c t\u00ednh nguy\u00ean th\u1ee7y, kh\u00f4ng b\u1ecb bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i sau qu\u00e1 tr\u00ecnh di chuy\u1ec3n ngo\u00e0i kh\u00f4ng gian, v\u01b0\u1ee3t qua kh\u00ed quy\u1ec3n v\u00e0 h\u1ea1 c\u00e1nh xu\u1ed1ng Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>SpaceX ph\u00f3ng th\u00e0nh c\u00f4ng t\u00e0u v\u0169 tr\u1ee5 ch\u1edf ng\u01b0\u1eddi l\u00ean tr\u1ea1m ISS<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>SpaceX, c\u00f4ng ty h\u00e0ng kh\u00f4ng v\u0169 tr\u1ee5 t\u01b0 nh\u00e2n M\u1ef9 do t\u1ef7 ph\u00fa Elon Musk s\u00e1ng l\u1eadp, l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean ph\u00f3ng th\u1eed nghi\u1ec7m t\u00e0u v\u0169 tr\u1ee5 ch\u1edf ng\u01b0\u1eddi l\u00ean Tr\u1ea1m V\u0169 tr\u1ee5 Qu\u1ed1c t\u1ebf (ISS) trong nhi\u1ec7m v\u1ee5 mang t\u00ean Demo-2. T\u00ean l\u1eeda Falcon 9 \u0111\u01b0a t\u00e0u Crew Dragon r\u1eddi b\u1ec7 ph\u00f3ng 39A \u1edf Trung t\u00e2m V\u0169 tr\u1ee5 Kennedy, bang Florida, l\u00fac 2h22 ng\u00e0y 31\/5 (gi\u1edd H\u00e0 N\u1ed9i). T\u1ed5ng th\u1ed1ng M\u1ef9 Donald Trump, phu nh\u00e2n Melania v\u00e0 Ph\u00f3 t\u1ed5ng th\u1ed1ng Mike Pence \u0111\u00e3 t\u1edbi theo d\u00f5i s\u1ef1 ki\u1ec7n quan tr\u1ecdng n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00e0u Crew Dragon gh\u00e9p n\u1ed1i v\u1edbi tr\u1ea1m ISS sau kho\u1ea3ng 19 gi\u1edd bay. Khi c\u1eeda n\u1ed1i m\u1edf ra, hai phi h\u00e0nh gia NASA Bob Behnken v\u00e0 Doug Hurley di chuy\u1ec3n t\u1eeb t\u00e0u v\u0169 tr\u1ee5 sang tr\u1ea1m ISS, l\u00fac n\u00e0y \u0111ang \u1edf \u0111\u1ed9 cao h\u01a1n 420 km so v\u1edbi m\u1eb7t \u0111\u1ea5t. Phi h\u00e0nh \u0111o\u00e0n tr\u00ean tr\u1ea1m n\u1ed3ng nhi\u1ec7t ch\u00e0o \u0111\u00f3n c\u00e1c th\u00e0nh vi\u00ean m\u1edbi, x\u00e1c nh\u1eadn th\u00e0nh c\u00f4ng c\u1ee7a nhi\u1ec7m v\u1ee5 Demo-2.<\/p>\n\n\n\n<p>Demo-2 \u0111\u01b0a SpaceX tr\u1edf th\u00e0nh c\u00f4ng ty t\u01b0 nh\u00e2n \u0111\u1ea7u ti\u00ean ch\u1edf phi h\u00e0nh gia v\u00e0o v\u0169 tr\u1ee5 theo th\u1ecfa thu\u1eadn h\u1ee3p t\u00e1c v\u1edbi NASA. Chuy\u1ebfn bay c\u0169ng \u0111\u00e1nh d\u1ea5u l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean NASA ph\u00f3ng t\u00e0u v\u0169 tr\u1ee5 ch\u1edf ng\u01b0\u1eddi tr\u00ean \u0111\u1ea5t M\u1ef9 k\u1ec3 t\u1eeb n\u0103m 2011, khi t\u00e0u con thoi Space Shuttle c\u1ee7a c\u01a1 quan n\u00e0y &#8220;v\u1ec1 h\u01b0u&#8221;. G\u1ea7n m\u1ed9t th\u1eadp k\u1ef7 qua, NASA d\u1ef1a v\u00e0o Nga \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0a phi h\u00e0nh gia l\u00ean tr\u1ea1m ISS. Gi\u00e1 m\u1ed7i v\u00e9 tr\u00ean t\u00e0u v\u0169 tr\u1ee5 Soyuz l\u00e0 kho\u1ea3ng 85 tri\u1ec7u USD. Th\u00e0nh c\u00f4ng c\u1ee7a Demo-2 s\u1ebd \u0111em l\u1ea1i thay \u0111\u1ed5i l\u1edbn cho ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng ch\u1edf phi h\u00e0nh gia l\u00ean v\u0169 tr\u1ee5.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>K\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng Arecibo s\u1ee5p \u0111\u1ed5<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u00e0i quan s\u00e1t Arecibo \u1edf Puerto Rico b\u1eaft \u0111\u1ea7u xu\u1ed1ng c\u1ea5p t\u1eeb th\u00e1ng 8\/2020 khi m\u1ed9t d\u00e2y c\u00e1p \u0111\u1ee1 n\u1ed1i gi\u00e0n d\u1ea7m treo b\u1ec7 m\u00e1y thu t\u00edn hi\u1ec7u n\u1eb7ng 900 t\u1ea5n v\u1edbi c\u1ed9t s\u1ed1 4 b\u1ecb tu\u1ed9t kh\u1ecfi \u1ed5. L\u00fac \u0111\u1ea7u, c\u00e1c k\u1ef9 s\u01b0 cho r\u1eb1ng c\u00f4ng tr\u00ecnh s\u1ebd ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng \u1ed5n sau v\u00e0i l\u1ea7n s\u1eeda ch\u1eefa. Nh\u01b0ng t\u1edbi \u0111\u1ea7u th\u00e1ng 11, trong l\u00fac \u0111\u1ed9i k\u1ef9 s\u01b0 chu\u1ea9n b\u1ecb tu s\u1eeda, d\u00e2y c\u00e1p th\u1ee9 hai b\u1ecb \u0111\u1ee9t. \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng d\u00e2y c\u00e1p ch\u00ednh c\u0169ng n\u1ed1i v\u1edbi c\u1ed9t s\u1ed1 4, khi\u1ebfn gi\u00e0n d\u1ea7m m\u1ea5t \u0111i 1\/3 l\u1ef1c \u0111\u1ee1 \u1edf g\u00f3c \u0111\u00f3. Sau khi xem x\u00e9t c\u00f4ng tr\u00ecnh b\u1eb1ng drone nh\u1eb1m duy tr\u00ec kho\u1ea3ng c\u00e1ch an to\u00e0n, nh\u1eefng k\u1ef9 s\u01b0 kh\u00f4ng t\u00ecm ra c\u00e1ch \u0111\u00e1nh gi\u00e1 an to\u00e0n m\u1ee9c \u0111\u1ed9 v\u1eefng ch\u1eafc c\u1ee7a c\u00f4ng tr\u00ecnh v\u00e0 c\u00e1ch s\u1eeda ch\u1eefa h\u01b0 h\u1ecfng.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u00f4m 19\/11, Qu\u1ef9 Khoa h\u1ecdc Qu\u1ed1c gia M\u1ef9 (NSF) th\u00f4ng b\u00e1o b\u1eaft \u0111\u1ea7u qu\u00e1 tr\u00ecnh th\u00e1o d\u1ee1 k\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng. \u0110\u1ed9i k\u1ef9 s\u01b0 c\u1ea7n v\u00e0i tu\u1ea7n \u0111\u1ec3 l\u00ean k\u1ebf ho\u1ea1ch ph\u00e1 h\u1ee7y c\u00f4ng tr\u00ecnh. Tuy nhi\u00ean, k\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng s\u1ee5p \u0111\u1ed5 sau \u0111\u00f3 ch\u01b0a \u0111\u1ea7y hai tu\u1ea7n. V\u00e0o \u0111\u00eam ng\u00e0y 30\/11, gi\u00e0n d\u1ea7m c\u1ee7a k\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng \u0111\u01b0\u1eddng k\u00ednh 305 m \u1edf \u0110\u00e0i quan s\u00e1t Arecibo \u0111\u1ed5 s\u1eadp ch\u1ec9 sau m\u1ed9t \u0111\u00eam. Ba c\u1ed9t \u0111\u1ee1 c\u1ee7a k\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng b\u1ecb g\u00e3y, khi\u1ebfn gi\u00e0n d\u1ea7m \u0111\u00e2m th\u1ee7ng m\u1eb7t \u0111\u0129a b\u00ean d\u01b0\u1edbi. H\u1ec7 th\u1ed1ng d\u00e2y c\u00e1p \u0111\u1ee1 k\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng c\u0169ng b\u1ecb \u0111\u1ee9t. S\u1ef1 ki\u1ec7n n\u00e0y ch\u00ednh th\u1ee9c &#8220;khai t\u1eed&#8221; k\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng \u0111\u01b0\u1ee3c xem nh\u01b0 bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a ng\u00e0nh thi\u00ean v\u0103n h\u1ecdc.<br>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.most.gov.vn\/Images\/editor\/images\/5(125).jpg\" alt=\"\" width=\"680\" height=\"408\"\/><figcaption><br><em>K\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng Arecibo s\u1ee5p \u0111\u1ed5. \u1ea2nh:Ricardo Arduengo\/AFP.<\/em><br>\u00a0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p>Trong 57 n\u0103m ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng, k\u00ednh vi\u1ec5n v\u1ecdng Arecibo c\u00f3 nhi\u1ec1u ph\u00e1t hi\u1ec7n c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a to l\u1edbn. \u0110\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc, Arecibo l\u00e0 c\u00f4ng c\u1ee5 quan tr\u1ecdng trong kh\u00e1m ph\u00e1 v\u0169 tr\u1ee5. H\u1ecd s\u1eed d\u1ee5ng k\u00ednh thi\u00ean v\u0103n t\u1ea1i \u0111\u00e0i quan s\u00e1t \u0111\u1ec3 nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00e1c ti\u1ec3u h\u00e0nh tinh khi ch\u00fang bay ngang qua Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t, t\u00ednh to\u00e1n th\u1eddi gian can thi\u1ec7p tr\u01b0\u1edbc khi x\u1ea3y ra va ch\u1ea1m. C\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc c\u00f2n s\u1eed d\u1ee5ng Arecibo \u0111\u1ec3 t\u00ecm ki\u1ebfm d\u1ea5u hi\u1ec7u c\u1ee7a s\u1ef1 s\u1ed1ng ngo\u00e0i Tr\u00e1i \u0110\u1ea5t. N\u0103m 2016, Arecibo l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ph\u00e1t hi\u1ec7n nh\u1eefng v\u1ee5 n\u1ed5 v\u00f4 tuy\u1ebfn nhanh \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1eb7p l\u1ea1i &#8211; t\u00edn hi\u1ec7u kh\u00f4ng gian b\u00ed \u1ea9n \u0111\u01b0\u1ee3c cho l\u00e0 ph\u00e1t t\u1eeb nh\u1eefng ng\u00f4i sao \u0111\u00e3 ch\u1ebft. G\u1ea7n \u0111\u00e2y, \u0111\u00e0i quan s\u00e1t c\u00f2n theo d\u00f5i t\u00edn hi\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eedi t\u1eeb c\u00e1c ng\u00f4i sao xung quanh thi\u00ean h\u00e0.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>C\u00f4ng c\u1ee5 ch\u1ec9nh s\u1eeda gene CRISPR\/Cas9 th\u1eed nghi\u1ec7m tr\u1ef1c ti\u1ebfp tr\u00ean ng\u01b0\u1eddi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>N\u0103m 2020 \u0111\u00e1nh d\u1ea5u c\u1ed9t m\u1ed1c quan tr\u1ecdng c\u1ee7a &#8220;chi\u1ebfc k\u00e9o ph\u00e2n t\u1eed &#8221; CRISPR\/Cas9 khi c\u00f4ng c\u1ee5 n\u00e0y l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng tr\u1ef1c ti\u1ebfp tr\u00ean ng\u01b0\u1eddi, trong m\u1ed9t cu\u1ed9c th\u1eed nghi\u1ec7m l\u00e2m s\u00e0ng mang t\u00ean BRILLIANCE, nh\u1eb1m ki\u1ec3m tra kh\u1ea3 n\u0103ng lo\u1ea1i b\u1ecf c\u00e1c \u0111\u1ed9t bi\u1ebfn g\u00e2y b\u1ec7nh b\u1ea9m sinh Leber 10 (LCA10) \u2013 c\u0103n b\u1ec7nh h\u00e0ng \u0111\u1ea7u g\u00e2y m\u00f9 l\u00f2a \u1edf tr\u1ebb v\u00e0 hi\u1ec7n ch\u01b0a c\u00f3 c\u00e1ch \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u1ec3 t\u1eeb khi Emmanuelle Charpentier v\u00e0 Jennifer A. Doudna t\u00ecm ra &#8220;chi\u1ebfc k\u00e9o ph\u00e2n t\u1eed &#8221; v\u00e0o n\u0103m 2012, vi\u1ec7c \u1ee9ng d\u1ee5ng c\u00f4ng c\u1ee5 ch\u1ec9nh s\u1eeda gene n\u00e0y \u0111\u00e3 tr\u1edf n\u00ean b\u00f9ng n\u1ed5. C\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u th\u1ef1c v\u1eadt gi\u1edd \u0111\u00e2y c\u00f3 th\u1ec3 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u00e2y tr\u1ed3ng ch\u1ed1ng ch\u1ecbu t\u1ed1t h\u01a1n v\u1edbi s\u00e2u b\u1ec7nh v\u00e0 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu. Trong l\u0129nh v\u1ef1c y h\u1ecdc, CRISPR\/Cas9 b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1eed nghi\u1ec7m l\u00e2m s\u00e0ng cho m\u1ed9t s\u1ed1 li\u1ec7u ph\u00e1p \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb m\u1edbi, mang \u0111\u1ebfn hy v\u1ecdng c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1eefa kh\u1ecfi ung th\u01b0 v\u00e0 b\u1ec7nh di truy\u1ec1n trong t\u01b0\u01a1ng lai.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong th\u1eed nghi\u1ec7m BRILLIANCE do Vi\u1ec7n m\u1eaft Casey thu\u1ed9c \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Khoa h\u1ecdc &amp; Y t\u1ebf Oregon c\u1ee7a M\u1ef9 ti\u1ebfn h\u00e0nh, c\u00e1c th\u00e0nh ph\u1ea7n c\u1ee7a k\u00e9o ph\u00e2n t\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u00eam tr\u1ef1c ti\u1ebfp v\u00e0o m\u1eaft c\u1ee7a m\u1ed9t b\u1ec7nh nh\u00e2n LCA10, g\u1ea7n c\u00e1c t\u1ebf b\u00e0o c\u1ea3m nh\u1eadn \u00e1nh s\u00e1ng. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, c\u00e1c th\u1eed nghi\u1ec7m l\u00e2m s\u00e0ng c\u1ee7a CRISPR\/Cas9 ch\u1ec9 d\u00f9ng \u0111\u1ec3 ch\u1ec9nh s\u1eeda b\u1ed9 gene c\u1ee7a t\u1ebf b\u00e0o \u0111\u00e3 t\u00e1ch ra ngo\u00e0i, sau \u0111\u00f3 m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u01b0a tr\u1edf l\u1ea1i c\u01a1 th\u1ec3 b\u1ec7nh nh\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>K\u1ef9 thu\u1eadt m\u1edbi cho ph\u00e9p c\u00e1c chuy\u00ean gia lo\u1ea1i b\u1ecf m\u1ed9t \u0111\u1ed9t bi\u1ebfn trong gene CEP290, nguy\u00ean nh\u00e2n ch\u00ednh g\u00e2y b\u1ec7nh LCA10, v\u00e0 k\u1ebft qu\u1ea3 ban \u0111\u1ea7u cho th\u1ea5y th\u1ecb l\u1ef1c c\u1ee7a b\u1ec7nh nh\u00e2n \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3i thi\u1ec7n, theo b\u00e1o c\u00e1o tr\u00ean t\u1ea1p ch\u00ed&nbsp;<em>Nature&nbsp;<\/em>h\u00f4m 5\/3.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1ed9t b\u00e1o c\u00e1o kh\u00e1c xu\u1ea5t b\u1ea3n tr\u00ean t\u1ea1p ch\u00ed<em>&nbsp;Science Advances<\/em>&nbsp;h\u00f4m 18\/11 c\u0169ng ghi nh\u1eadn th\u00eam b\u01b0\u1edbc ti\u1ebfn \u0111\u1ed9t ph\u00e1 c\u1ee7a CRISPR\/Cas9 khi c\u00f4ng c\u1ee5 n\u00e0y gi\u00fap ti\u00eau di\u1ec7t t\u1ebf b\u00e0o ung th\u01b0 \u1edf chu\u1ed9t m\u00e0 kh\u00f4ng l\u00e0m h\u1ecfng c\u00e1c t\u1ebf b\u00e0o kh\u00e1c.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong nghi\u00ean c\u1ee9u, c\u00e1c chuy\u00ean gia t\u1eeb \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Tel Aviv c\u1ee7a Israel \u0111\u00e3 s\u1eed d\u1ee5ng CRISPR\/Cas9 \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb h\u00e0ng tr\u0103m con chu\u1ed9t m\u1eafc hai d\u1ea1ng ung th\u01b0 nguy hi\u1ec3m nh\u1ea5t: u nguy\u00ean b\u00e0o th\u1ea7n kinh \u0111\u1ec7m v\u00e0 ung th\u01b0 bu\u1ed3ng tr\u1ee9ng di c\u0103n. K\u1ebft qu\u1ea3 cho th\u1ea5y nh\u1eefng con chu\u1ed9t \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ec9nh s\u1eeda gene c\u00f3 tu\u1ed5i th\u1ecd cao g\u1ea5p \u0111\u00f4i v\u00e0 t\u1ef7 l\u1ec7 s\u1ed1ng s\u00f3t cao h\u01a1n 30% so v\u1edbi \u0111\u1ed3ng lo\u1ea1i c\u1ee7a ch\u00fang. \u0110\u00e2y l\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u1ea7u ti\u00ean ch\u1ee9ng minh CRISPR\/Cas9 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ec3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb hi\u1ec7u qu\u1ea3 ung th\u01b0 di c\u0103n \u1edf \u0111\u1ed9ng v\u1eadt s\u1ed1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1edbi nh\u1eefng \u0111\u00f3ng g\u00f3p ng\u00e0y c\u00e0ng to l\u1edbn trong nghi\u00ean c\u1ee9u sinh h\u1ecdc v\u00e0 y h\u1ecdc, c\u00f4ng c\u1ee5 ch\u1ec9nh s\u1eeda gene CRISPR\/Cas9 \u0111\u00e3 gi\u00fap Charpentier v\u00e0 Doudna nh\u1eadn Gi\u1ea3i Nobel H\u00f3a h\u1ecdc n\u0103m 2020. \u0110\u00e2y l\u00e0 nh\u00f3m nh\u1eadn gi\u1ea3i Nobel g\u1ed3m to\u00e0n n\u1eef \u0111\u1ea7u ti\u00ean trong l\u1ecbch s\u1eed, tr\u1edf th\u00e0nh ngu\u1ed3n c\u1ea3m h\u1ee9ng l\u1edbn cho nh\u1eefng ph\u1ee5 n\u1eef tr\u1ebb theo \u0111u\u1ed5i khoa h\u1ecdc.<br>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.most.gov.vn\/Images\/editor\/images\/7(51).jpg\" alt=\"\"\/><figcaption><em>Hai nh\u00e0 khoa h\u1ecdc n\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c vinh danh gi\u1ea3i Nobel H\u00f3a h\u1ecdc 2020. \u1ea2nh:Nobel Prize.<\/em>\u00a0<br><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p><em>Li\u00ean k\u1ebft ngu\u1ed3n tin:\u00a0<a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/vnexpress.net\/su-kien-khoa-hoc-the-gioi-noi-bat-nam-2020-4212043.html\" target=\"_blank\">https:\/\/vnexpress.net\/su-kien-khoa-hoc-the-gioi-noi-bat-nam-2020-4212043.html<\/a><\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Ngu\u1ed3n: vnexpress.net<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>N\u0103m qua d\u00f9 Covid-19 ho\u00e0nh h\u00e0nh, song th\u1ebf gi\u1edbi v\u1eabn ch\u1ee9ng ki\u1ebfn cu\u1ed9c \u0111ua t\u1edbi sao H\u1ecfa c\u00f9ng nh\u1eefng th\u00e0nh t\u1ef1u \u0111\u1ed9t ph\u00e1 v\u1ec1 nghi\u00ean c\u1ee9u v\u0169 tr\u1ee5, ch\u1ec9nh s\u1eeda gene trong y h\u1ecdc. UAE, M\u1ef9, Trung Qu\u1ed1c c\u00f9ng ph\u00f3ng t\u00e0u v\u0169 tr\u1ee5 t\u1edbi sao H\u1ecfa Cu\u1ed9c \u0111ua chinh ph\u1ee5c h\u00e0nh tinh \u0111\u1ecf b\u1eaft \u0111\u1ea7u [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":25,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[47],"tags":[],"class_list":["post-27560","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-tin-tuc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27560","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/25"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=27560"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27560\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":27571,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27560\/revisions\/27571"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=27560"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=27560"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/casta.ttud.com.vn\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=27560"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}