Bộ KH&CN đang tăng cường hoạt động phối hợp giữa các bộ, ngành liên quan để hoàn thiện các nền tảng pháp lý, chính sách liên quan đến thương mại điện tử cũng như trong đấu tranh xử lý xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên nền tảng thương mại điện tử; nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ.
Thương mại điện tử Việt Nam trong những năm qua có sự phát triển mạnh mẽ, trở thành kênh phân phối hiện đại và là một trong những trụ cột quan trọng của nền kinh tế số.
Theo Sách trắng Thương mại điện tử Việt Nam 2023, doanh thu thường mại điện tử bán lẻ tại Việt Nam năm 2023 tăng 25% so với 2022, đạt 20,5 tỷ USD, chiếm 8% doanh thu bán lẻ hàng hóa, dịch vụ tiêu dùng cả nước.
Số lượng người mua sắm trực tuyến tại Việt Nam 2023 đã đạt gần 61 triệu người và ước tính mỗi người chi tiêu cho mua sắm 336 USD/năm.
Khi thu nhập của người dân ngày càng tăng, cơ sở hạ tầng kỹ thuật số ngày càng phát triển, hành lang pháp lý ngày càng thuận lợi, thị trường thương mại điện tử Việt Nam được nhiều chuyên gia đánh giá sẽ còn phát triển mạnh mẽ hơn nữa trong thời gian tới.
Không thể phủ nhận, thương mại điện tử đem lại nhiều lợi ích. Tuy nhiên, sự bùng nổ của thương mại điện tử cũng đặt ra không ít thách thức cho các nước trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Một trong những vấn đề đó là giải quyết hàng giả, hàng nhái trong môi trường thương mại điện tử.
Bà Nguyễn Như Quỳnh, Chánh Thanh tra Bộ KH&CN nhận định, nguyên nhân chính của vấn nạn hàng giả, hàng nhái nhức nhối trên môi trường thương mại điện tử là do nhiều chủ thể kinh doanh chưa có ý thức chấp hành pháp luật, chạy theo lợi nhuận bất chính và nhận thức của người tiêu dùng chưa cao khi thực hiện hoạt động mua sắm online.
Hiện nay, các cơ quan chức năng đang gặp nhiều khó khăn khi xử lý hàng nhái, hàng giả trong môi trường thương mại điện tử.
“Chẳng hạn như khó xác định chủ thể thực hiện hành vi vi phạm. Khi mua bán, khách hàng có thể thấy hiển thị địa chỉ của nơi bán. Nhưng khi cơ quan có thẩm quyền đến địa chỉ đó thì trong hầu hết các trường hợp, nơi đó không phải là nơi tiến hành hoạt động kinh doanh, hay còn gọi là địa chỉ ‘ma'”, Chánh Thanh tra Bộ KH&CN nêu ví dụ.
Một khó khăn khác đó là xác định hành vi vi phạm. Đơn cử như trên giao diện điện tử, khách hàng nhận thấy hình ảnh chụp một chiếc túi thương hiệu Louis Vuitton và có đơn khiếu nại vì nhận được hàng giả. Nhưng khi cơ quan chức năng đến nơi kiểm tra thì bên vi phạm lại trưng hình ảnh phóng to cho thấy đó không phải là hình ảnh biểu tượng của nhãn hiệu Louis Vuitton.
Hoặc có những tình huống sau khi nhận được đơn khiếu nại, cơ quan chức năng đến kiểm tra đẻ xử lý thì đối tượng đã kịp xóa bỏ hành vi vi phạm trên môi trường thương mại điện tử.
Nâng cao nhận thức
Để xử lý vấn đề này, Bộ Khoa học và Công nghệ đã tham mưu trình Chính phủ ban hành Nghị định số 46/2024/NĐ-CP sửa đổi, hoàn thiện quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp; tham mưu trình Lãnh đạo Bộ dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều Thông tư số 11/2015/TT-BKHCN hướng dẫn thi hành Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp. Cùng với đó, hoàn thiện quy định về xử lý vi phạm trên môi trường Internet. Đây là 2 văn bản pháp lý quan trọng trong việc xử lý vi phạm hành chính về hàng giả mạo, hàng xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp.
Bộ cũng tăng cường hoạt động phối hợp giữa các bộ, ngành liên quan trong đấu tranh xử lý xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên nền tảng thương mại điện tử thông qua tổ chức tập huấn nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ làm công tác đấu tranh xử lý; tổ chức các hội thảo, tọa đàm trao đổi chuyên môn, chia sẻ kinh nghiệm, thông tin.
Đồng thời, xây dựng Đề án đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi quyền sở hữu trí tuệ đáp ứng yêu cầu của thực tiễn hiện nay trình Bộ trưởng xem xét, áp dụng trong quá trình xây dựng chính sách, pháp luật; chú trọng hỗ trợ cho ý kiến chuyên môn đối với các lực lượng thực thi quyền sở hữu trí đề nghị; đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra, xác minh xử lý xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp, trong đó bao gồm vi phạm về tên miền, website đăng tải thông tin giới thiệu, chào bán sản phẩm xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp.
“Chúng tôi đang nâng cao năng lực cho cán bộ trong việc xử lý vi phạm trong môi trường thương mại điện tử. Ngoài ra, chúng tôi cũng phối hợp với nhiều cơ quan đẩy mạnh nhận thức, ý thức cho người mua hàng online, để giúp người mua phân biệt hàng giả, hàng thật và tẩy chay hàng giả”, bà Nguyễn Như Quỳnh cho biết thêm.
Năm 2023, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 319/2023/QĐ-TTg phê duyệt Đề án về chống hàng giả và bảo vệ người tiêu dùng trong thương mại điện tử đến năm 2025. Đây là bước chỉ đạo kịp thời nhằm thể hiện sự quan tâm đặc biệt và quyết tâm của Chính phủ trong việc bảo đảm hoạt động này được minh bạch, lành mạnh; bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp và người tiêu dùng.
Có thể nói, chống hàng giả, hàng nhái trên sàn thương mại điện tử đã và đang là một trong những vấn đề cấp bách trong phát triển kinh tế số. Bên cạnh các giải pháp chính sách sát thực tiễn được Chính phủ, các bộ, ngành liên quan đưa ra, vai trò của các sàn thương mại điện tử trong phòng, chống hàng giả, hàng nhái là rất quan trọng. Thời gian tới, cần có các quy định cụ thể và mang tính pháp lý để nâng cao vai trò, trách nhiệm của các sàn thương mại điện tử trong công tác này. Cùng với đó, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức, ý thức của người tiêu dùng, để người tiêu dùng có thể nhận biết được hàng giả; “nói không” với các loại hàng nhái thương hiệu, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên sàn thương mại điện tử.
Đăng ngày: 15/07/2024