Các nhà khoa học tin rằng việc phát hiện ra các dấu hiệu sớm nhất của căn bệnh Alzheimer có thể dẫn đến những liệu pháp mới để ngăn chặn sự khởi phát của chứng mất trí nhớ.
Những thay đổi trong bộ não có thể cho thấy một dấu hiệu ban đầu rằng bệnh Alzheimer sẽ phát triển
Photo: ALAMY
Các nhà khoa học tìm ra rằng bệnh Alzheimer trên người có thể được phát hiện ra hai mươi năm trước khi triệu chứng đầu tiên của căn bệnh xuất hiện.
Các nhà nghiên cứu ở Viện Karolinska của Thụy Điển và trường Đại học Uppsala đã khám phá ra rằng tình trạng viêm xảy ra trong bộ não vài chục năm trước khi bệnh trạng biểu hiện những dấu hiệu khác.
Điều này có nghĩa là trong tương lai các bác sĩ có thể dự đoán người nào sẽ phải đối mặt với căn bệnh Alzheimer khi vẫn còn thời gian để thay đổi lối sống hoặc dùng thuốc để làm chậm sự phát triển của bệnh trạng.
Các phương pháp chữa trị nhằm kiềm hãm chứng mất trí hiện đang trải qua giai đoạn thử nghiệm và có thể được sử dụng trong vài năm tới. Do đó, các kiểm tra để phát hiện sớm căn bệnh có thể sẽ rất quan trọng trong ngành chăm sóc sức khỏe ở tương lai.
Các nhà nghiên cứu đã theo dõi các gia đình được biết rõ là có mang gen làm họ dễ mắc bệnh Alzheimer hơn. Hầu hết người trong số họ sẽ phát triển căn bệnh vào giữa những năm của độ tuổi 50.
Tất cả các người tham gia trải qua các cuộc kiểm tra trí nhớ và quét não bộ.
Những người mang đột biến được phát hiện có những biến đổi viêm –sự hoạt hóa tế bào hình sao (astrocyte) – gần hai mươi năm trước khi có các vấn đề về trí nhớ. Tế bào hình sao là một dạng tế bào não, gia tăng số lượng sau chấn thương để hỗ trợ việc sửa chữa thương tổn.
Các nhà nghiên cứu cũng tìm thấy một đầu mối quan trọng, quanh mốc thời gian mười bảy năm trước khi các triệu chứng phát triển, khi mà các mảng bám amyloid gây chứng mất trí bắt đầu gia tăng.
“Các biến đổi viêm dưới dạng hình thành tế bào não hình sao ở mức độ cao được cho là dấu hiệu rất sớm của việc khởi phát bệnh”, Nhà nghiên cứu chính, Giáo sư Agneta Nordberg của Khoa Sinh học Thần kinh, Khoa học Chăm sóc và Cộng đồng, Trung tâm Nghiên cứu Alzheimer ở Viện Karolinska giải thích.
“Sự hoạt hóa tế bào hình sao đạt đỉnh điểm khoảng hai mươi năm trước khi có các triệu chứng và sau đó suy giảm; trái ngược lại với quá trình tích tụ các mảng bám amyloid, quá trình này không ngừng tăng theo thời gian cho đến khi các triệu chứng lâm sàng biểu hiện.”
Hiện nay, có khoảng 850.000 người đang phải sống với chứng mất trí nhớ ở nước Anh, hầu hết họ mắc căn bệnh Alzheimer. Con số đó được cho là còn tăng lên đến một triệu người vào năm 2020 và hai triệu người vào năm 2050.
Các nhà nghiên cứu nói rằng việc nhắm mục tiêu vào nguyên nhân ban đầu của sự viêm có thể ngăn các mảng bámamyloid hình thành.
“Tính đến hôm nay, không có phác đồ điều trị nào thành công trong việc thay đổi tiến trình của căn bệnh,” vị tác giả đầu tiên Tiến sĩ Elena Rodriguez-Vieitez cho biết.
“Các liệu pháp hiện nay chỉ là chữa triệu chứng, nghĩa là, chúng giảm nhẹ các triệu chứng chứ không thay đổi diễn tiến của bệnh. Vì thế, một phương pháp chẩn đoán sớm hiện nay vẫn chưa thể ngăn chặn chứng mất trí nếu sử dụng chung với những loại thuốc hiện có.
Nghiên cứu của chúng tôi nhằm mục đích chính là hiểu rõ là các giai đoạn sớm nhất của bệnh. Các thử nghiệm lâm sàng nhằm loại bỏ các mảng bám amyloid chưa thành công trong chữa trị căn bệnh, và vì thế cần tìm ra mục tiêu trị liệu mới.”
Nghiên cứu này đã được công bố trên tạp chí Brain.
Đây như là một nghiên cứu thứ hai nhằm khẳng định khả năng bệnh Alzheimer có thể truyền từ người sang người.
Vào tháng 9/2015, một nghiên cứu mang tính bước ngoặt của nhóm các nhà khoa học ở Đại học Luân Đôn (University College London) phát hiện ra rằng bệnh Alzheimer có thể lây truyền qua truyền máu và các tai nạn y tế giống như cách lây truyền của bệnh Creutzfeldt Jakob (CJD).
Một nghiên cứu gần đây – được công bố trên Swiss Medical Weekly – bởi các nhà nghiên cứu ở Thụy Điển và Áo đã báo cáo kết quả khám nghiệm tử thi cho thấy bệnh Alzheimer thỉnh thoảng có thể lây truyền sang người trong quá trình điều trị nào đó.
Nguyễn Ngọc Thanh (dịch)
The Telegraphhttp: //www.telegraph.co.uk
Đăng ngày: 22/02/2016