Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) là vựa lúa lớn nhất của Việt Nam, đóng góp không nhỏ vào sự phát triển kinh tế và an ninh lương thực quốc gia. Tuy nhiên, khu vực này đang phải đối mặt với nhiều thách thức lớn như biến đổi khí hậu, nước biển dâng, xâm nhập mặn, và suy thoái đất đai. Trước bối cảnh đó, GS.TS Nguyễn Thị Lang, một trong những chuyên gia hàng đầu về nông nghiệp, đã tiến hành nhiều nghiên cứu nhằm tìm ra các giải pháp phát triển xanh cho nông nghiệp tại TP. Cần Thơ và ĐBSCL. Những giải pháp này không chỉ hướng tới việc tăng cường năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp mà còn bảo vệ môi trường, đảm bảo sự phát triển bền vững cho toàn khu vực.
1. Đổi mới giống cây trồng và ứng dụng công nghệ sinh học
Một trong những giải pháp then chốt mà GS.TS Nguyễn Thị Lang đề xuất là đổi mới giống cây trồng nhằm thích ứng với điều kiện biến đổi khí hậu tại ĐBSCL. Bà đã tiến hành nhiều nghiên cứu về việc lai tạo và cải tiến các giống lúa, cây ăn quả và các loại cây trồng khác để tăng khả năng chống chịu với hạn hán, xâm nhập mặn và dịch bệnh. Các giống cây trồng này không chỉ giúp nông dân tăng năng suất mà còn giảm thiểu sự phụ thuộc vào phân bón hóa học và thuốc trừ sâu, từ đó giảm tác động tiêu cực đến môi trường.
Bên cạnh đó, việc áp dụng công nghệ sinh học trong sản xuất nông nghiệp cũng được bà đề cao. Công nghệ sinh học không chỉ giúp cải thiện chất lượng giống mà còn tạo ra các sản phẩm nông nghiệp sạch, an toàn cho sức khỏe người tiêu dùng và thân thiện với môi trường. GS.TS Nguyễn Thị Lang cũng đề xuất việc phát triển các phòng thí nghiệm di động để hỗ trợ nông dân kiểm tra chất lượng đất và nước, từ đó đưa ra các giải pháp canh tác phù hợp.
2. Quản lý và sử dụng tài nguyên nước bền vững
Tài nguyên nước là yếu tố quan trọng đối với nông nghiệp tại ĐBSCL, nhưng cũng đang chịu nhiều áp lực do biến đổi khí hậu và các hoạt động khai thác không bền vững. GS.TS Nguyễn Thị Lang nhấn mạnh rằng việc quản lý và sử dụng hiệu quả tài nguyên nước là điều kiện tiên quyết để đảm bảo sự phát triển xanh trong nông nghiệp.
Bà đề xuất áp dụng các hệ thống tưới tiêu tiên tiến như tưới nhỏ giọt, tưới phun mưa kết hợp với công nghệ điều khiển từ xa để tiết kiệm nước. Đồng thời, việc xây dựng các hệ thống trữ nước và quản lý lũ lụt cũng cần được đầu tư và nâng cấp. Nghiên cứu của GS.TS Nguyễn Thị Lang cũng đề xuất việc tái sử dụng nước thải đã qua xử lý trong nông nghiệp, giúp giảm áp lực lên nguồn nước ngọt và bảo vệ môi trường.
3. Phát triển nông nghiệp hữu cơ và bền vững
Nông nghiệp hữu cơ được coi là một trong những giải pháp phát triển xanh hàng đầu cho ĐBSCL. GS.TS Nguyễn Thị Lang đã tiến hành nhiều nghiên cứu về việc phát triển các mô hình nông nghiệp hữu cơ, không sử dụng hóa chất độc hại và bảo vệ hệ sinh thái tự nhiên. Việc sử dụng phân bón hữu cơ, thuốc trừ sâu sinh học và các phương pháp canh tác tự nhiên khác không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn tạo ra các sản phẩm nông nghiệp chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của thị trường trong và ngoài nước.
Bên cạnh đó, bà cũng khuyến khích việc phát triển các mô hình nông nghiệp tuần hoàn, trong đó các phụ phẩm nông nghiệp được tái sử dụng và chuyển hóa thành nguồn nguyên liệu mới, giảm thiểu lượng rác thải và tác động tiêu cực đến môi trường.
4. Tăng cường giáo dục và đào tạo cho nông dân
Để các giải pháp phát triển xanh trong nông nghiệp được thực hiện hiệu quả, GS.TS Nguyễn Thị Lang đặc biệt nhấn mạnh vai trò của giáo dục và đào tạo cho nông dân. Bà đề xuất việc tổ chức các khóa đào tạo về kỹ thuật canh tác mới, quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường cho nông dân tại ĐBSCL. Bên cạnh đó, việc nâng cao nhận thức cộng đồng về tầm quan trọng của phát triển bền vững cũng cần được chú trọng thông qua các chương trình truyền thông, tuyên truyền và giáo dục cộng đồng.
5. Xây dựng chuỗi cung ứng bền vững và hệ thống quản lý chất lượng
Theo GS.TS Nguyễn Thị Lang, để phát triển nông nghiệp bền vững, cần phải xây dựng một chuỗi cung ứng bền vững từ khâu sản xuất đến tiêu thụ. Bà nhấn mạnh rằng việc xây dựng các tiêu chuẩn chất lượng và đảm bảo sự minh bạch trong chuỗi cung ứng là yếu tố quan trọng giúp nông dân có thể tiếp cận các thị trường cao cấp, đồng thời nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm nông nghiệp của ĐBSCL.
Các nghiên cứu của bà cũng đề xuất việc phát triển các hệ thống giám sát và quản lý chất lượng sản phẩm nông nghiệp dựa trên công nghệ số, giúp đảm bảo chất lượng sản phẩm và tạo niềm tin cho người tiêu dùng.
Kết luận
Phát triển nông nghiệp xanh không chỉ là mục tiêu mà còn là con đường tất yếu để đảm bảo sự phát triển bền vững cho TP. Cần Thơ và ĐBSCL trong bối cảnh hiện nay. Các nghiên cứu của GS.TS Nguyễn Thị Lang đã chỉ ra những giải pháp cụ thể, khả thi và hiệu quả, giúp nông dân cải thiện thu nhập, bảo vệ môi trường và đảm bảo an ninh lương thực cho toàn khu vực. Việc áp dụng các giải pháp này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần xây dựng một nền nông nghiệp bền vững, thân thiện với môi trường, đáp ứng được các thách thức của thời đại.
Đăng ngày: 23/08/2024