Mục đích của quá trình nghiên cứu nhằm xây dựng quy trình cụ thể từng ngày cho việc trồng dưa lưới. Đồng thời có thể kiểm tra các chỉ tiêu sinh trưởng của cây dưa lưới qua từng giai đoạn.
Phương pháp
Xử lý và ươm hạt: Ngâm trong nước tỷ lệ 2 sôi: 3 lạnh trong 3-5 giờ. Sau đó, ủ trong khăn ẩm từ 8-12 tiếng.
Chuẩn bị giá thể
Xử lý giá thể: Phải chọn loại xơ dừa đã ủ kỹ không còn chát và mặn. Nếu xơ dừa mới thì có thê xã với vòi nước máy cho đến khi nước thoát ra không còn màu hoặc trực tiếp ngâm dưới mương nước 5 đến 7 ngày cho xã chát. Sau đó đem phơi khô hoặc ủ lại để sử dụng.
Giá thể sau khi được phối trộn thì phơi khô, xử lý lại nấm và vi khuẩn. Xử lý nấm bằng các loại chế phẩm sinh học EM1 và Trichoderma. Sau đó tưới lại nước cho ẩm trước khi trồng.
Gieo hạt vào giá thể: Bỏ giá thể đã xử lý vào khay gieo hạt, tưới nước cho ẩm khay rồi gieo hạt vào cây. Phủ một giá thể đã trộn ban đầu trên bề mặt và tưới nước.
Chuẩn bị chậu trồng: thường là chậu tre hoặc chậu nhựa có bán kính vành chậu từ 9cm đến 15cm tùy thuộc vào số lượng cây được trồng.
Trồng cây: Sau 14 ngày hạt nảy mầm khi cây được 3 lá, tiến hành chuyển cây con vào chậu. Trồng vào buổi chiều mát, đặt cây nhẹ nhàng để tránh tổn thương cây con, không nén quá chặt, trồng xong phải tưới nước ngay.
Tưới nước và bón phân: Sử dụng hệ thống tưới nhỏ giọt và bộ chăm phân.
Chăm sóc cây:
- Tỉa bỏ cành nách.
- Kiểm soát bệnh cây.
- Kiểm soát hư hại trái.
Qua thực nghiệm thu được kết quả như sau:
1. Tỉ lệ nảy mầm
– Cây đạt tỉ lên nảy mầm cao hơn 97%.
2. Sinh trưởng và phát triển
– Cây sinh trưởng nhanh, mạnh.
– Trong giai đoạn này cây cần dược bổ sung đạm và lân theo liều lượng EC bồn dinh dưỡng tỉ lệ 3 đạm 1 lân và EC là 12.
Bảng 1. Sự tăng trưởng của chiều dài cây qua các tuần (cm)
| Stt Tuần | Cây 1 | Cây 2 | Cây 3 | Cây 4 | Cây 5 | Trung bình |
| 1 | 6.5 | 6.5 | 4.5 | 7 | 6 | 6.1 |
| 2 | 10 | 10.5 | 9 | 9.5 | 10.5 | 9.9 |
| 3 | 22 | 26 | 20 | 22 | 21.5 | 22.3 |
| 4 | 36 | 40 | 35 | 33 | 32 | 35.2 |
| 5 | 65 | 70 | 62 | 61 | 59 | 63.4 |
| 6 | 98 | 103 | 96 | 89 | 92 | 95.6 |
| 7 | 130 | 140 | 138 | 136 | 129 | 134.6 |
| 8 | 180 | 190 | 192 | 185 | 179 | 185.2 |
| 9 | 215 | 220 | 220 | 218 | 215 | 217.6 |
| 10 | 215 | 220 | 220 | 218 | 215 | 217.6 |
- Chiều dài cây phát triển tốt và đồng đều qua các lần lấy số liệu.
- Cây phát triển đến lá thứ 35 (khi cây đậu trái được 2 tuần) thì tiến hành ngắt đọt để cây phát triển trái.
- Bổ sung khoán cho cây theo định kỳ.
- Cây bắt đầu ra hoa khi được 30 ngày tuổi.
- Hệ thống kiểm soát nhà lưới giúp hỗ trợ việc tưới nước và chăm dinh dưỡng kịp thời cho cây với các giá trị:
+ Độ ẩm đất trên 70%.
+ Nồng độ EC 12.
+ Nhiệt độ không quá 45 độ C.
+ Lượng nước tưới cho cây tăng dần qua các tuần từ 200ml đến 700ml vào ngày 30.
Bảng 2. Số hoa cái trung bình của cây
| Stt | Cây 1 | Cây 2 | Cây 3 | Cây 4 | Cây 5 | Trung bình |
| Số hoa | 9 | 10 | 8 | 12 | 10 | 9.8 |
– Số hoa cái trung bình của cây là 10 bông (tính hoa cái từ lá số 7 đến lá 17):
+ Hoa cái tốt nhất là từ hoa thứ 9 đến 13.
+ Cây vẫn tiếp tục cho hoa cái sau lá thứ 17 nhưng hoa lúc này nhỏ và khả năng đậu trái cũng như nuôi trái không cao.
– Do trồng trong nhà lưới nên phải thụ phấn cho cây.
– Sau 1 tuần ra hoa cây bắt đầu đậu trái non.
3. Chăm sóc trái và thu hoạch
– Cắt tỉa lá xung quanh trái, cắt ngọn ở lá thứ 35.
– Trong giai đoạn chăm sóc trái cây cần được bổ sung thêm kali với tỉ lệ đạm:lân:kali là 1:1:2 và tăng dần thành 1:0:3 khi trái bắt đầu tạo lưới xung quanh trái.
– Treo trái lên dây treo khi trái nặng so với sức của cây.
Bảng 3. Đường kính trái qua các tuần
| Stt Đường kính trái | Cây 1 | Cây 2 | Cây 3 | Cây 4 | Cây 5 | Trung bình |
| Tuần 1 | 2 | 1.5 | 1.5 | 2 | 2 | 1.8 |
| Tuần 2 | 4 | 4 | 3.5 | 4.5 | 4 | 4 |
| Tuần 3 | 7 | 6.5 | 6.5 | 7 | 7 | 6.8 |
| Tuần 4 | 10.5 | 10 | 10.5 | 10 | 10.5 | 10.3 |
| Tuần 5 | 12 | 11.5 | 12 | 11.5 | 12 | 11.8 |
| Tuần 6 | 14 | 15.5 | 15 | 14 | 14 | 14.5 |
– Trái tăng trưởng đều qua các tuần (tuần 1 của trái là tuần 4 của cây)
– Trái được 4 tuần thì bắt đầu có vỏ lưới bao bên ngoài.
– Khi cây đạt 75 ngày tuổi thì bắt đầu thu hoạch trái.
– Đo độ đường của trái khi thu hoạch, độ đường trên 12 là đạt yêu cầu.
Bảng 4. Trọng lượng trung bình của trái (kg)
| Stt | Trái 1 | Trái 2 | Trái 3 | Trái 4 | Trái 5 | Trung bình |
| Câng nặng | 1.5 | 1.7 | 1.7 | 1.6 | 1.8 | 1.7 |
4. Phòng ngừa sâu bệnh
– Cây trồng trong nhà lưới nên hạn chế được đa số các loại sâu bệnh
– Trong giai đoạn cây con cần đề phòng các loại ốc và dế cắn thân non của cây bằng các loại thuốc MOI OC 6GR, Tox bait…
– Trừ sâu bệnh hại cây phun Radiant, Vertimec 1,8ND, Actara 25WG
– Bệnh hại cây.
+ Bệnh héo cây con : thối cổ rễ, vàng rễ, teo tóp thân cây con.
Phòng trị: Thane – M 80WP, Validan 3DD – 5DD, Aliette + Rovral.
+ Bệnh sương mai: Bệnh làm vàng lá có hình đa giác & góc cạnh.
Phun Gekko, Score 250ND, Amsitar top 325 SC,…
+ Bệnh chảy nhưa thân): Bệnh thường xuất hiện vào mùa mưa khi cây bắt đầu ra hoa đến thu hoạch, đầu tiên khía lá bi héo khô hình chữ V, có những vết nứt dài trên đoạn thân gần gốc, mũ chảy ra chổ vết nứt.
Phòng trị: Khi bệnh xuất hiện giảm nước tưới, giảm bón phân đạm và kết hợp với phun ướt đẫm gốc và thân dưa thuốc Score 250ND, Bavistin 50FL, Polyram 80DF, Dithane xanh M45 80WP.
Qua thực nghiệm, nhóm nghiên cứu ghi nhận một số đề xuất như cần có biện pháp phòng ngừa nước ngập nhà lưới do trời mưa quá lớn để tránh ngập úng cây. Một điểm cần lưu ý là vào mùa giông bão, gió lớn sẽ dễ làm cây bị đổ ngã gây lật gốc, đứt rễ ảnh hưởng đến sự phát triển của cây.
Nguyễn Thị Vân
Đăng ngày: 23/03/2020